Askıdaki tişört bayrak gibi yanar — alev üst kollardan dakikada metrelerce yükselir. Annex G hanging garment'ı raf depolamadan ayrı tutar; askı yüksekliğine göre tasarım yoğunluğu ve in-rack kuralları farklıdır. Tekstil markası deposu için bu bilgi belirleyicidir.
Bir hazır giyim markasının lojistik deposunda 7 m yükseklikte askı sistemi kuruldu — otomatik konveyör tavana kadar. Tasarımcı OH3 sprinkler önerdi (5 mm/dk × 260 m²). Sigortacı denetiminde "Annex G uyumsuz" yazıldı. Sebep: askı yüksekliği 6 m üstü, in-rack zorunlu, yoğunluk 12,5 mm/dk olmalı, tavan ESFR alternatif değerlendirilmeli. Tasarım baştan yapıldı, 4 ay gecikme, %35 maliyet artışı. Tekstil = OH3 reflexi tehlikeli; Annex G mutlaka okumalı.
Annex G — Hanging garment tanımı
Annex G askıda asılı tekstil ürünlerinin yangın davranışını "kanvas etkisi" diye tarif eder: alev kıyafetin alt ucundan tutuşur, hava akımıyla üst yönde hızla yayılır, komşu askıya 1-2 sn içinde sıçrar. Su damlası askı boyunca yana akar, kıyafet katmanlarının arasına ulaşamaz. Bu nedenle yoğunluk ve damla boyutu standart depolamadan farklı.
Tasarım yoğunluğu (G.5)
| Askı yüksekliği | Yoğunluk | Alan | In-rack | Süre |
|---|---|---|---|---|
| ≤3 m | 7,5 mm/dk | 260 m² | Hayır | 60 dk |
| 3 - 4 m | 10 mm/dk | 260 m² | Hayır | 90 dk |
| 4 - 6 m | 12,5 mm/dk | 260 m² | Hayır | 90 dk |
| 6 - 9 m | 12,5 mm/dk | 260 m² | Her 3 m'de bir | 90 dk |
| >9 m (ESFR) | K360 @ 3,5 bar | 12 sprinkler | Tavan ESFR yeterli | 60 dk |
Yapılandırma türleri
- Tek katlı askı: standart mağaza arka deposu, askı 2-2,5 m
- Çift katlı askı: küçük lojistik depo, alt 1,5 m + üst 3 m
- Çok katlı raf üstü askı: dikey 6-10 m, otomatik konveyör (Hänel, SSI Schäfer)
- Karışık (askı + kutu): e-ticaret pick-pack tesisi, en yüksek senaryo baz alınır
In-rack sprinkler (6 m üstü)
- Her 3 m'de bir yatay çizgi (askı boruları altında 0,3 m)
- Sprinkler aralığı 3 m × 3 m
- K-faktör 80 (10 mm) veya 115 (15 mm)
- Çalışma basıncı min. 2 bar
- Hızlı tepkili ampul (RTI ≤50)
- Damlama kapaklı (kıyafet üstüne damla önlenmeli)
- Konveyör hareketinden korunmalı (mekanik koruma kafesi)
Saha hatası — Plastik askı oranı
Bir outlet deposunda askılı pamuklu giysi vardı, OH3 ile tasarım uygundu. Sonra konfeksiyon değişti, kazak ve mont stoku arttı, askılar plastik (PP) oldu. Plastik askı toplam stoğun %25'ine ulaştı. Annex G yorumu: plastik %15 üstü → kategori "Mixed (cat 4)" olarak değerlendirilir, yoğunluk 16,5 mm/dk'ya çıkar. Sigortacı denetiminde fark edildi, in-rack eklemesi gerekti.
Otomatik konveyör askı sistemleri
Modern lojistik tesisinde Hänel, SSI Schäfer, Bastian gibi otomatik askı sistemleri tavan yüksekliğinin tamamını kullanır. Annex G yorumu:
- Konveyör askı = sürekli yatay askı sırası (her 1,2-1,5 m'de bir kıyafet)
- Yığın yüksekliği "tavan eksi 0,5 m" olarak değerlendirilir
- In-rack her 3 m, konveyör hareketinden bağımsız
- ESFR genelde tercih edilir (in-rack daha karmaşık)
- Konveyör elektrik panosu ayrı oda (pano yangını koruması)
ESFR alternatifi
Askı 9 m üstünde ESFR (Early Suppression Fast Response) tasarımı in-rack'a alternatiftir:
- K360 (25 mm) @ 3,5 bar veya K200 @ 4,5 bar
- Sprinkler aralığı 3 × 3 m, maks. 9 m²
- Tavan altı 0,15-0,4 m deflektör
- Tavan eğimi maks. %5
- Skylight / ventilation sınırlı
- Obstruction kuralları sıkı (askı sistemi engel sayılabilir)
- EN 12845-2:2024 Annex P detay verir
Mağaza arka deposu (small storage)
Mağazaların arkasındaki küçük stok depoları (50-200 m²) genelde 2-2,5 m askı, OH3 ile uyumlu. Ancak 4 m üstü düzenlemelerde (mezzanin üstü, çift kat raf) Annex G kuralı tetiklenir. AVM içi mağazalar için merkezi sprinkler sistemi tek tasarımda olur, en kötü mağaza senaryosu baz alınır. Hanging garment yoğunluğu (12,5 mm/dk) AVM tasarımına genelde sığar.
Su talebi örneği
Askı 7 m, alan 260 m², 12,5 mm/dk + in-rack 6 sprinkler × 80 L/dk: tavan 12,5 × 260 = 3250 + in-rack 480 + hortum 500 = ~4230 L/dk. 90 dk = 380 m³. ESFR alternatifi: 12 × 360 (K) × √(3,5×100) = ~8000 L/dk × 60 dk = 480 m³ — ESFR daha çok su ister ama in-rack karmaşıklığını ortadan kaldırır.
NFPA 13 / FM Global karşılaştırma
NFPA 13 §22.3.4 "Compact storage of clothing on hangers" Annex G ile uyumlu, K200/K360 ESFR'a daha çok yer verir. FM Global Data Sheet 8-9 "Storage of Class 1, 2, 3 and 4 Commodities" hanging garment'ı Class 3 (kutu içinde) ile Class 4 (askıda) ayrımıyla işler; ürünün ambalaj durumu önemli. Türkiye'de uluslararası tekstil markası (Mavi, LCW, Inditex tedarikçi) genelde NFPA 13 + FM kombinasyonunu kullanır.
BYKHY ve Türkiye pratiği
BYKHY tekstil deposu için ayrı yoğunluk vermez; "yüksek tehlikeli depo" sınıfı altında değerlendirir. Bu sınıf yoğunluğu 12,5 mm/dk × 360 m² Annex G ile uyumlu. Sigortacı (Anadolu, Allianz Türkiye, AXA) hanging garment için Annex G veya FM 8-9 ister. Türkiye'nin tekstil ihracat hub'larında (Çorlu, Çerkezköy, Ergene) Annex G uygulamaları yaygın.
Hızlı kontrol listesi
- Askı yüksekliği ölçüldü (en yüksek nokta).
- Yoğunluk yüksekliğe uygun (Annex G tablo).
- Plastik askı oranı <%15 (üstündeyse upgrade).
- In-rack sprinkler 6 m üstü tasarımda.
- ESFR alternatifi 9 m üstü değerlendirildi.
- Otomatik konveyör elektrik panosu ayrı oda.
- Karışık (askı + kutu) deposu en yüksek senaryo bazlı.
- Su deposu 90 dk dayanım hesabı.
- Stok yönetim disiplini (kategori değişimi rapor).
SprinkCalc ile Hanging Garment Hesabı
Annex G askılı depo tasarım yoğunluğu, in-rack ekleme ve ESFR karşılaştırması için SprinkCalc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir