ESFR tasariminda 12 sprinkler kurali, K-faktor secimi, min. calisma basinci, hidrolik denge raporu, sigortaci onayi — adim adim. Tek bir hata sertifikayi gecersiz kilar; sigortaci kabul etmez. Detayli kriter ile risk azaltma.
Bir lojistik dagitim merkezinde ESFR K360 sertifikali kuruldu, hidrolik raporu hazirlanmadi (tablo guvenildi). Sigortaci onayi sirasinda en uzak 12 sprinkler hesabi istendi; yapildiginda 4 sprinklere min. basinc ulasmadigi gorulurdu (boru capi yetersiz). Tum besleme hatti DN150'den DN200'e cevirildi (45000 EUR ek). Hidrolik raporu lukse degil zorunlu; tablo sadece on-tasarim aracidir.
9 adimli ESFR tasarim akisi
- Yigin yuksekligi ve urun kategorisi tespit (Annex C, Group A-B-C)
- ESFR uygunluk kontrolu (cati ≤%5, skylight ≤5 m², ventilation)
- K-faktor secimi (yigin yuksekligi tablosu)
- Min. calisma basinci uretici sertifikasindan
- 12 sprinkler aktivasyon hesabi (4x3 sira)
- Su talebi: Q = 12 x K x √(P/10) [L/dk] - SI birimde dogrulayin
- Sure: 60 dk (EN 12845-2)
- Pompa basinci + boru capi (hidrolik analiz)
- Sigortaci onayi (Hass/Hydratec/SprinkCAD raporu)
K-faktor yigin tablosu (Class III)
| Yigin yuksekligi | K-faktor | Min. basinc | Aciklama |
|---|---|---|---|
| ≤7,6 m | K200 | 5,2 bar | Yas tip standart |
| ≤9,1 m | K240 | 4,1 bar | Buyuk damla |
| ≤10,7 m | K280 | 3,5 bar | Genis aktivasyon |
| ≤12 m | K360 | 2,8 bar | En yaygin |
| ≤13,7 m | K480 | 3,5 bar | Cok yuksek depo |
12 sprinkler kurali
ESFR tasarim alani: 4 sira x 3 sprinkler = 12 sprinkler. Bu en kotu durum tasarimi; gercek yangin alaninda 12 sprinkler aktivasyon yeterli. Hesap: en uzak/yuksek nokta + 12 sprinkler her birine min. basinc ulasmali.
- 4 sira: birbirine 2,4-3,7 m mesafede
- 3 sprinkler/sira: 2,4-3,7 m mesafede
- Tasarim alani: 9 sprinkler aralik = ~108 m²
- En uzak: en kritik nokta + en yuksek statik
- FM Global 2-9 testleri 12 sprinkler doğruladi
Su talebi hesap ornegi
K360 sprinkler, P = 2,8 bar (12 m yigin), 12 sprinkler:
- Per sprinkler debi: Q = K x √P (SI: P bar) = 360 x √2,8 = 360 x 1,673 = 602 L/dk
- 12 sprinkler: 12 x 602 = 7228 L/dk
- Sure: 60 dk
- Toplam su: 7228 x 60 = 433680 L = 434 m³
- Tank hacmi: 434 m³ + emniyet payi = 480 m³
- Pompa basinci: 2,8 + boru kayip 3 + statik 1,2 + emniyet 0,7 = 7,7 bar
Hidrolik analiz raporu icerigi
- Sistem semasi (izometric)
- Boru capi her segment
- En uzak/yuksek 12 sprinkler hesabi
- Hidrolik egim diyagrami (basinc vs konum)
- Pompa egrisi + sistem egrisi calisma noktasi
- Test sonuclari (akis, basinc)
- Tasarim alani siniri belirten gorsel
Saha hatasi - Boru capi tablo guvenildi
Bir kagit deposunda ESFR K360 secildi; boru capi 'standart' tablo ile DN150 ana hat secildi (Hydratec yapilmadi). Sigortaci onaylama sirasinda hidrolik analiz istendi; 12 sprinkler hesabinda 4 sprinklere min. 2,8 bar yerine 1,9 bar geldi. Tum besleme DN200'e cevirildi (45000 EUR + 3 hafta gecikme). Hidrolik analiz tasarim ilk gunde yapilmali; tablo sadece on-tahmin.
Pompa secimi
- Sistem egrisi (Q vs P) cizilir
- Pompa egrisi ile kesisim "calisma noktasi"
- Pompa Q noktasinda basinc icin yeterli olmali
- Cift pompa (elektrikli + dizel) standart
- Pompa basinci ESFR icin 7-10 bar yaygin
- Yedek pompa otomatik devreye girer
Boru tasarim ipuclari
- Ana hat DN150-DN200 (yigin ve alan)
- Dağıtım hatti DN65-DN100
- En uzak nokta DN50
- Cift taraflı feed (loop) basinci dengeler
- Galvaniz veya black steel
- Mafsalli baglantilar yer hareketi
Yaygin tasarim hatalari
- Hidrolik analiz yapilmamis (tablo guvenildi)
- Cati egim cizimden kabul, sahada %5 asimi
- K-faktor yigin yuksekligine uygun degil
- 12 sprinkler en uzak/yuksek dogru hesap edilmedi
- Pompa basinci sistem egrisini karsilamiyor
- Sigortaci onayi tasarim sonrasi alindi (geç kalindi)
BYKHY ve Turkiye pratigi
BYKHY ESFR icin ozel bolum yok; EN 12845-2 / NFPA 13 referansi. Turkiye'de Hass yazilim FM Global onayli; SprinkCAD lisansli. Hidrolik raporu Turkce + Ingilizce hazirlanir; sigortaci (Allianz, AXA, Mapfre) Ingilizce ister. Belge eksik proje sigorta primi %20-30 artar.
Hizli kontrol listesi
- 9 adimli tasarim akisi tamamen takip edildi.
- K-faktor yigin yuksekligi tablosuna uygun.
- 12 sprinkler aktivasyon hesabi raporda.
- Hidrolik analiz Hass/Hydratec ile.
- Pompa basinci sistem egrisi karsilar.
- Boru capi en uzak nokta dogrulandi.
- Sigortaci tasarim ilk gunde dahil edildi.
- Belgeler Turkce + Ingilizce hazir.
SprinkCalc ile ESFR Tasarim
ESFR 9 adimli tasarim akisi ve hidrolik on-hesap icin SprinkCalc iOS uygulamasi pratik destek sunar.
SprinkCalc'i App Store'dan indir