FM Global DS 2-0: Otomatik Sprinkler Tesisat Saha Rehberi

İzmit'te bir kozmetik üretim tesisinde sprinkler projesi NFPA 13'e göre çizildi: HC-1 (Hazard Class 1) için 4,1 mm/dk yoğunluk, max 21 m² kapsama. Sigorta surveyor'ı geldiğinde rapor netti — FM DS 2-0 §2.2.5 bu üretim hattını HC-2 olarak sınıflandırıyor (gliserin, alkol içeren ürünler), ve sprinkler kapsamı maksimum 12 m²'ye düşüyor. Sonuç: 280 sprinkler eklenmesi gerekti, hidrolik yeniden hesaplandı. Bu yazı FM DS 2-0'ın saha pratiğini özetler — NFPA 13 ile aynı dilde konuşur ama bazı kritik kararları farklı koyar.

FM Approved Ekipman Zorunluluğu (Section 2.1)

FM DS 2-0'ın temel kuralı: tesiste FM Approved sprinkler, boru, bağlantı, askılar, valfler kullanılır. NFPA "listed" bileşen kabul ederken, FM yalnızca FM Approved sertifikası olan ekipmanı tanır. Pratik etki: TSE listeli yerli üretim sprinkler bazı projelerde sigortacı tarafından reddedilebilir; FM Approved markalar (Tyco, Viking, Reliable, Victaulic vb.) tedarik listesinde kalmalıdır.

• Sprinkler head: FM Approved K faktörü, RTI, working temperature
• Boru: Schedule 40 siyah çelik veya FM Approved CPVC (sadece izinli alanlarda)
• Bağlantılar: Threaded, welded, grooved (FM Approved kuplor)
• Askılar: FM Approved seismic + non-seismic
• Vana, alarm valve, dry pipe valve: FM Approved listesi

Hazard Sınıflandırması (Section 2.2)

FM DS 2-0 üç ana hazard kategorisi tanımlar; NFPA Light/Ordinary/Extra Hazard ile yakın ama birebir değildir.

• HC-1: Yangın yükü düşük, yanma hızı yavaş — ofis, otel odası, hastane koğuşu, okul derslik. Yoğunluk 4,1 mm/dk × 139 m² operasyon alanı tipik.
• HC-2: Orta yangın yükü — hafif imalat, mağaza, parkalan, basit depo. 6,1 mm/dk × 232 m² yaygın.
• HC-3: Ağır yangın yükü — boyahane, plastik işleme, dökümhane, ahşap atölye. 10,2 mm/dk × 372 m² altı.

Storage hazardlar ayrı kategoride (DS 8-9 referans): Class 1-4 ve plastik, yığın yüksekliği ve sınıfa göre 8,1 mm/dk × 232 m² ile başlar, ESFR'de 4 bar @ K360 gibi formatlara döner.

Sprinkler Dağılımı ve Spacing (Section 2.3)

Sprinkler dağılımı FM DS 2-0 Tablo 2.3.x serisi ile yönetilir. Temel kural: maksimum kapsama alanı (max coverage) ve sprinklerlar arası mesafe (max spacing) hazard sınıfına göre değişir.

• HC-1, standard spray: Max kapsama 21 m², spacing 4,6 m
• HC-2, standard spray: Max kapsama 12 m², spacing 3,7 m
• HC-3, standard spray: Max kapsama 9 m², spacing 3,0 m
• Extended coverage (EC): FM Approved EC sprinkler için max 37 m² kapsama, hazard sınıfı + tavan yüksekliği bazlı
• Duvar mesafesi: Sprinkler ile duvar arası max kapsama yarısı, min 100 mm

Boru ve Askı (Section 2.4-2.5)

Boru hidrolik hesap ile boyutlandırılır. FM DS 2-0 schedule pipe sizing'i kabul eder ama sınırlı projelerde — DN150 ana hat, DN50-100 dağıtım tipik.

• Hız limiti: Branch line max 4,6 m/sn; main 6,1 m/sn (sürtünme + gürültü kontrolü)
• Askı aralığı: DN25-50 boru için max 3,7 m; DN65-100 için 4,6 m; DN150+ için 4,9 m
• Earthquake: DS 2-8 ile uyumlu sway brace ve esnek bağlantılar (deprem bölgelerinde Türkiye dahil zorunlu)
• Tutucu: Sprinkler dropout pipe için ek askı 600 mm içinde

NFPA 13 ile Farklar — Pratik Karar Tablosu

Konu	FM DS 2-0	NFPA 13
Ekipman	FM Approved zorunlu	UL/FM listed
Hazard sınıfı	HC-1/2/3 + Storage	LH/OH-1/OH-2/EH-1/EH-2 + Storage
Yoğunluk birimi	mm/dk veya gpm/ft²	gpm/ft²
Operasyon alanı	Hazard tablosu sabit	Density-Area eğrisi
Schedule pipe	Sınırlı kabul	Daha geniş kabul
CPVC	Sadece HC-1, izinli alanlar	Ev tipi, bazı LH

Türkiye Pratiği ve BYKHY

BYKHY sprinkler tasarımında NFPA 13 ve EN 12845'i alternatif kabul eder; FM DS 2-0 doğrudan referans verilmez. Ancak şu projelerde sigortacı talebi olarak baseline'dır:

• Avrupa OEM tedarikçisi (otomotiv, elektronik, kimya) fabrikaları
• Uluslararası sigorta primi pazarlığı yapan büyük yatırımcılar
• FM Global / Allianz / Zurich / AIG portföyündeki tesisler
• Veri merkezi sertifika hedefleri (Uptime Tier III/IV ile FM uyumluluğu paralel)

Hızlı Kontrol Listesi

• Tüm bileşenler FM Approved (sprinkler, boru, vana, askı)
• Hazard sınıfı doğru atandı (HC-1/2/3 veya Storage)
• Sprinkler kapsama alanı + spacing tablo limiti içinde
• Boru hız limitleri (branch 4,6 m/sn, main 6,1 m/sn)
• Askı aralığı boru çapı bazlı doğru
• Deprem bölgelerinde DS 2-8 sway brace uygulandı
• Hidrolik hesap %150 debide gerekli basıncı verir

FM DS 2-0 Sprinkler Hidrolik Hesabı SprinkCalc ile

SprinkCalc HC-1/2/3 ve Storage yoğunluk-alan tablolarını NFPA 13 ile paralel destekler; FM Approved K faktörü ve sprinkler dağılımı için parametrik hesap.

SprinkCalc'i App Store'dan indir