Pompa nameplate eğrisini takip eden yıllık flow testi, dizel failed-to-start senaryosu, suction strainer temizliği; 3 yılda tank ve valf elden geçirme; 10 yılda tank dökümante temizliği. Sprinkler sisteminin gerçek "ömür" kalemleri burada.
Bir polietilen levha üreticisinde 11. yılda yapılan tank temizliğinde içeriden 4 cm tortu, paslı kabuklar ve bir kuş iskeleti çıktı. Sistem 11 yıl boyunca her hafta gauge okunan, her ay aküsü kontrol edilen, her çeyrek tehlike değerlendirmesi yapılan bir tesisti. Ama 10 yıllık tank kontrolü ihmal edilmişti çünkü "kapalı sistem, su pas tutmaz" denmişti. EN 12845 Madde 20.3.4-6 bu uzun aralıklı kalemleri tam olarak bu yanılsamayı kırmak için var.
Madde 20.3.4 — Yıllık rutin (12 ay)
20.3.4.2.1 — Otomatik pompa flow testi
Her su kaynağı pompası, tam yük koşulunda test edilir. Test bağlantısı pompa çıkışındaki non-return valve'in alt akış tarafına yapılır. Pompa ad plakasındaki basınç/debi değerlerini sağlamalıdır. Tedarik borusu ve setine kadar olan basınç kayıpları payı ayrılır.
Pratik akış: dört ölçüm noktası — şutoff, %50, %100, %140 yatay debi. Karakteristik eğri ad plakasıyla karşılaştırılır:
- Shutoff ≤ %140 duty head
- %100 debi = nameplate basınç
- %140 debi ≥ %70 duty head (EN 12845 — NFPA 20'den daha gevşek; o %65 ister)
Eğride sapma varsa: aşınmış impeller, kaçak içsel sızıntı, motor RPM düşüklüğü, suction kavitasyonu (NPSH yetersiz). Ölçümler kayda alınır.
20.3.4.2.2 — Pompa olmayan sistemde flow testi
Sadece şehir suyu/yer çekimi tankı varsa, test bağlantısı kontrol valf seti üst akışına yapılır. Tasarım debi-basınç sağlanmalı.
20.3.4.3 — Dizel failed-to-start testi
Madde 10.9.7.2'ye göre simüle edilir. Standart panel ile 6 ardışık çalıştırma denemesi (her grup 3 deneme, her deneme 5–10 saniye, 10–15 saniye boşluk) sonunda failed-to-start alarmı vermelidir. Hemen ardından manuel start ile motor çalıştırılır — sistem ölü bırakılmaz.
20.3.4.4 — Şamandıra valf
Tank doldurma şamandıra valfı çalıştığı doğrulanır.
20.3.4.5 — Suction stainer ve settling chamber
Yılda en az bir defa kontrol edilir, gerekiyorsa temizlenir.
Madde 20.3.5 — 3 Yıllık rutin (36 ay)
20.3.5.2 — Depolama ve basınç tankları
Madde 9.6.2 b)'ye göre 10 yıllık bakım gerektirmeyen tasarımdaki tanklar hariç, tüm tanklar iç incelemeye tabi tutulur. Gerekiyorsa boşaltma + temizlik. Korozyon analizi (üreticinin önerileriyle), tüm tanklar yeniden boyanır veya korozyon koruması yenilenir.
20.3.5.3 — Su kaynağı stop, alarm ve check valfleri
Tüm su kaynağı stop, alarm ve non-return (check) valfleri "muayene edilir, gerektiğinde değiştirilir veya elden geçirilir". Sahada bu, yarım veya tam sökme + iç parçaların gözlemi anlamına gelir. Spool conta, klapenin yatağa oturuşu, yay basıncı kontrol.
Madde 20.3.6 — 10 Yıllık rutin (120 ay)
"En geç 10 yıl aralıklarla, tüm depolama tankları temizlenir, iç incelemeden geçirilir ve gövde gerekirse onarılır."
NOTE: Tankı boşaltmak gerekebilir ama su tasarrufu için alternatif çözümler de kabul edilebilir (örn. ROV/insanlı su altı denetimi, drone ile iç fotoğraflama).
Saha hatası — Yıllık flow testinde "%70 yetmedi"
Bir kimya tesisinde yıllık flow testte pompa %140 debide sadece %58 nameplate basınç verdi (eşik %70). Önce kontrol panelini ve flow ölçeri suçladık; tekrar ölçtük — aynı. İmpelleri açtık: sürekli düşük basınçta kuru çalıştığı için aşınmıştı (jokey-pompa pidi yanlış kalibre, jokey 30 saniyede bir start ediyordu). Sorun aşınmaktan; kök neden jokey kalibrasyonundan. İmpeller ve aşınma plakası değişimi 8 hafta + ithal lead time. Bu süre Annex J kapsamında "sistem kısmen hizmet dışı" önlemleri uygulandı.
10 yıllık tank temizliği — Pratik koreografi
- Hazırlık: Annex J kapsamında "kapalı sistem" formal bildirimi (yetkili merci, sigortacı). Geçici hortum hattı veya tanker su tedariği planı.
- Boşaltma: Drenaj 24-72 saat (50-500 m³).
- Havalandırma: Mahsur insan riski; tankı en az 4 saat zorlamalı havalandırma.
- Giriş izni: Confined space prosedürü, gözcü, gaz ölçer, hayat çizgisi.
- İç inceleme: Korozyon haritası, kaplama hasarı fotoğraflama, dipte tortu örneği analizi.
- Tamirat: Sand blast (varsa epoksi yenileme), kaynak hasar tamiri, sürtme yüzey ödemleri.
- Doldurma: Klorinasyon (10–25 ppm × 24 saat), ardından temiz su flush, mikrobiyolojik test.
- Hizmete alma: Sistem yeniden basınçlandırılır, alarm test, logbook.
Tipik süre 3-7 gün. Tek kaynak/tek tank durumunda binayı bekçi koruması altında tutmak zorunlu.
Pompa eğrisi karşılaştırma — Saha tablosu
| Test noktası | EN 12845 kabul | NFPA 20 kabul |
|---|---|---|
| Shutoff | ≤ 140% duty | ≤ 140% duty |
| 100% debi | Nameplate | Nameplate |
| 140% debi | ≥ 70% duty | ≥ 65% duty |
NFPA 25 ile karşılaştırma
NFPA 25 yıllık pompa flow testi temel olarak aynıdır; üç noktalı eğri kontrolü standart. Tank içi inceleme NFPA 25'te 5 yılda bir (kapalı tank) veya 3 yılda bir (açık), EN 12845'te 3 yılda bir + 10 yıllık tam temizlik. Dizel failed-to-start NFPA tarafında 10 deneme ile test edilir; EN 12845 6 deneme. Pratikte iki standart birbirini büyük ölçüde tamamlar.
BYKHY bağı
BYKHY periyodik bakım takvimi TS EN 12845'e gönderiyor; Türkiye'de 10 yıllık tank temizliği nadiren takvime alınır çünkü tesisler çoğunlukla 5–8 yaşında. Sigorta dış denetiminde "tank son ne zaman içeriden incelendi?" sorusunun cevabı kayıtsızsa, prim artışı ya da tazminat redine kadar gidebilir. Annex Q periyodik inceleme raporunda bu satır boş bırakılmamalı.
Hızlı kontrol listesi
- Yıllık pompa flow testi — 3 noktalı eğri, kayıt.
- Dizel failed-to-start + manuel start.
- Şamandıra valf fonksiyon.
- Suction strainer temizlik.
- 3 yıl: tank iç inceleme, korozyon koruması yenileme.
- 3 yıl: stop/alarm/non-return valfleri overhaul.
- 10 yıl: tam tank temizliği + Annex J önlemleri.
- Tüm raporlar imzalı, fotoğraflı, Annex Q raporuna ek.
SprinkCalc ile EN 12845 Hesabı
EN 12845 LH/OH/HHP/HHS yoğunluk-alan kombinasyonları, K-faktör seçimi ve hidrolik hesap için SprinkCalc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir