Kısa cevap: EN 12845 Tablo 3 (EN s.36) her sınıf için tek bir yoğunluk-alan çifti verir: LH 2,25 mm/dk ve 84 m², OH1-OH4 5,0 mm/dk ve 72/144/216/360 m², HHP1-HHP3 7,5/10,0/12,5 mm/dk ve 260 m². NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1 (PDF s.181) her sınıf için iki sütun verir: hafif tehlike 1500 ft² üzerinde 0,1 gpm/ft² (140 m² üzerinde 4,1 mm/dk), orta tehlike Grup 1 0,15 gpm/ft² (6,1 mm/dk), Grup 2 0,2 gpm/ft² (8,1 mm/dk), ekstra tehlike Grup 1 2500 ft² üzerinde 0,3 gpm/ft² (230 m² üzerinde 12,2 mm/dk), Grup 2 0,4 gpm/ft² (16,3 mm/dk).

Kaynaklar: TS EN 12845+A2:2026, TS EN 12845-2:2025 ve NFPA 13-2025, Standard for the Installation of Sprinkler Systems, 2025 Edition. NFPA'nın ABD birimleri basıldığı gibi aktarılmış, metrik karşılıkları yalnız standardın tablosunda birlikte basılı olduğu yerlerde yazılmıştır.

1. Birim sistemi

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Temel birimler Yoğunluk mm/dk, alan m², basınç bar, debi L/dk, çap mm (Madde 3, EN s.18) Yoğunluk gpm/ft², alan ft², basınç psi, debi gpm, çap in.; metrik eşdeğer parantez içinde
Hangi değer hüküm kurar Tek versiyon, metrik Madde 1.6.1.3 (PDF s.20): bir değerin ardından başka birimde eşdeğeri veriliyorsa ilk yazılan şart sayılır
Dönüşüm kaynağı Standart dönüşüm tablosu vermez Tablo 1.6.1.2 (PDF s.20): 1 gpm/ft² = 40,746 mm/dk; 1 psi = 0,0689 bar; 1 gpm = 3,7848 L/dk

2. Tehlike sınıfları

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Sınıf listesi LH; OH1-OH4; HHP1-HHP4; HHS1-HHS4 (Madde 6.2, EN s.31-32) Hafif tehlike (hafif tehlike); orta tehlike (orta tehlike) Grup 1-2; ekstra tehlike (ekstra tehlike) Grup 1-2; özel kullanım tehlikeleri (Madde 19.2.1.2.4, PDF s.180)
En düşük sınıfın tanımı Düşük yangın yükü ve yanıcılık, tek bölüm en çok 126 m², en az 30 dk yangın dayanımı Düşük miktar ve yanıcılıkta içeriğe sahip hacimler (Madde 4.3.2, PDF s.38)
Orta sınıfın ayrımı Dört grup, hepsi 5,0 mm/dk; OH içinde depolamaya üç koşulla izin verilir (Madde 6.2.3) OH1: orta miktar, düşük yanıcılık, istif en çok 8 ft (2,4 m). OH2: orta ila yüksek miktar ve yanıcılık, istif 12 ft (3,7 m), yüksek ısı salımında 8 ft (2,4 m) (Madde 4.3.3, PDF s.38)
En yüksek sınıf HHP1-HHP4 proses, HHS1-HHS4 depolama EH1: çok yüksek miktar ve yanıcılık, toz veya hav bulunan hacimler. EH2: çok yüksek miktar, önemli miktarda yanıcı veya parlayıcı sıvı, yaygın gölgeleme (Madde 4.3.4, PDF s.38-39)
Depolamanın yeri Standardın içinde ayrı sınıf: HHS, Tablo 4 ve Tablo 5 Ayrı sınıf değil; 4.3.1.4-4.3.1.8 şartlarını sağlamayan depolama Bölüm 20-25'e gider (Madde 4.3.5, PDF s.39)
Kolon (riser) başına alan sınırı Madde 11.1.3, Tablo 17 (EN s.67): ıslak ve ön tepkili tesisatta kontrol vana seti başına azami korunan alan LH 10 000 m²; OH (LH sprinklerler dâhil) 12 000 m² (Ek D ve Ek F izinleri hariç); HH (OH ve LH sprinklerler dâhil) 9 000 m² Madde 4.4.1 (PDF s.39): hafif ve orta tehlike 52 000 ft² (4830 m²); ıslak sistemli ve izlenen hafif tehlikede 78 000 ft² (7250 m²); hidrolik hesaplı ekstra tehlike, yüksek istif ve raf içi depolama 40 000 ft² (3720 m²)

3. Tasarım yoğunluğu ve çalışma alanı

EN 12845 Tablo 3 (Madde 7.1, EN s.36):

Tehlike sınıfı Yoğunluk (mm/dk) Alan, ıslak veya ön tepkili (m²) Alan, kuru veya alternatif (m²)
LH 2,25 84 İzin verilmez, OH1 kullanılır
OH1 5,0 72 90
OH2 5,0 144 180
OH3 5,0 216 270
OH4 5,0 360 İzin verilmez, HHP1 kullanılır
HHP1 7,5 260 325
HHP2 10,0 260 325
HHP3 12,5 260 325

NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1, Density/Area Criteria (PDF s.181):

Tehlike sınıfı Tasarım alanının 3000 ft² olması istenmediği hâl Madde 19.2.3.1.5 gereği 3000 ft² (280 m²) istendiği hâl
Hafif tehlike 1500 ft² üzerinde 0,1 gpm/ft² (4,1 mm/dk, 140 m²) 3000 ft² üzerinde 0,07 gpm/ft² (2,9 mm/dk, 280 m²)
Orta tehlike Grup 1 1500 ft² üzerinde 0,15 gpm/ft² (6,1 mm/dk, 140 m²) 3000 ft² üzerinde 0,12 gpm/ft² (4,9 mm/dk, 280 m²)
Orta tehlike Grup 2 1500 ft² üzerinde 0,2 gpm/ft² (8,1 mm/dk, 140 m²) 3000 ft² üzerinde 0,17 gpm/ft² (6,9 mm/dk, 280 m²)
Ekstra tehlike Grup 1 2500 ft² üzerinde 0,3 gpm/ft² (12,2 mm/dk, 230 m²) 3000 ft² üzerinde 0,28 gpm/ft² (11,4 mm/dk, 280 m²)
Ekstra tehlike Grup 2 2500 ft² üzerinde 0,4 gpm/ft² (16,3 mm/dk, 230 m²) 3000 ft² üzerinde 0,38 gpm/ft² (15,5 mm/dk, 280 m²)

Parantez içindeki metrik değerler NFPA 13 tablosunda basılı olduğu gibidir. Yapı farkı şudur: EN 12845 sınıf başına tek bir çift verir, NFPA 13 aynı sınıfı iki sütuna böler. Madde 19.2.3.1.4 (PDF s.180) küçük alanları da kurala bağlar: hafif ve orta tehlikede 1500 ft² (140 m²) altında 1500 ft²'lik yoğunluk, ekstra tehlikede 2500 ft² (230 m²) altında 2500 ft²'lik yoğunluk kullanılır.

Alan düzeltmeleri de ayrışır. Kuru sistemde EN 12845 Tablo 3 ayrı bir sütun tutar; NFPA 13 Madde 19.2.3.2.6 (PDF s.183) kuru borulu ve çift kilitli ön tepkili sistemlerde çalışma alanını yoğunluk değiştirilmeden yüzde 30 artırır. NFPA 13 ayrıca hızlı tepkili sprinklerde alan indirimine izin verir (Madde 19.2.3.2.3.1 ve Şekil 19.2.3.2.3.1, PDF s.182; ıslak sistem, light veya orta tehlike ve en çok 20 ft / 6,1 m tavan yüksekliği koşuluyla), tasarım alanındaki sprinkler sayısı beşten az olamaz. EN 12845'te böyle bir indirim yoktur.

4. Çalışma alanının şekli

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Şekil Dikdörtgen ve sprinkler düzenine göre simetrik (Madde 13.4.3.1, EN s.99-100) Dikdörtgen (Madde 28.2.4.2.1, PDF s.347)
Kollara paralel boyut Yalnız ızgara (grid) düzende: L ≥ 1,2 × √A (Madde 13.4.3.1 c); uç (terminal) ve halka düzende uzak kenar kol veya kol çifti ile tanımlanır (13.4.3.1 a) Tüm yoğunluk-alan tasarımlarında alanın karekökünün en az 1,2 katı, ana borunun iki yanındaki sprinklerleri kapsayacak şekilde
Kol yetmezse / özel durum Uç ve halka düzende tam kol oluşturmayan sprinklerler, bir sonraki membadaki kol sırasında dağıtım borusuna en yakın biçimde gruplanır (13.4.3.1 a); ızgara düzende kollar 6°'den dik çatının mahyasına paralel ya da 1,0 m'den derin kiriş bölmeleri boyunca uzanıyorsa katsayı 2 olur (13.4.3.1 b) Tasarım alanı aynı ana boruya bağlı komşu kollara genişletilir (Madde 28.2.4.2.3, PDF s.347)

5. K-faktörleri

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Tanımlı liste Tablo 37a (EN s.104): LH 57; OH 80 veya 115; HHP ve HHS tavan sprinkleri yoğunluk ≤ 10 mm/dk ise 80, 115 veya 160, > 10 mm/dk ise 115 veya 160; HHS ara sprinklerleri 80 veya 115 Tablo 7.2.2.1 (PDF s.53), metrik sütun: 20, 27, 40, 60, 80, 115, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400, 480
Seçim ölçütü Tehlike sınıfı ve tasarım yoğunluğu Ürün listelemesi; K-5.6 (80) referansıyla yüzde cinsinden bağıl debi verilir
ESFR ve CMSA Kapsam dışı; Annex N ve Annex P ile EN 12845-2'ye gider Madde 7.2.2.5 (PDF s.53): asgari anma K-faktörü K-11.2 (160)
Debi formülü Q = K√p, Q L/dk, p bar (Madde 14.3, EN s.104-105) Madde 28.2.4.10.3 (PDF s.349): anma K-faktörü ile hesaplanır, kuru tip sprinklerde düzeltilmiş K-faktörü kullanılır
Asgari sprinkler basıncı Madde 13.4.4 (EN s.102): LH 0,70 bar; OH 0,35 bar; HHP ve HHS 0,50 bar; K115 raf içi 1,00 bar; K80 raf içi 2,00 bar Madde 28.2.4.11.1 (PDF s.349): herhangi bir sprinklerin asgari çalışma basıncı 7 psi (0,5 bar)
Azami basınç Madde 8.2.1 (EN s.42): sistem basıncı 12 bar'ı aşamaz Madde 28.2.4.12 (PDF s.350): ekstra tehlike ve Bölüm 20-26 sprinklerlerinde azami çalışma basıncı 175 psi (12 bar)

6. Su kaynağı süresi ve hortum payı

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Süre Madde 8.1.1 (EN s.42): LH 30 dk, OH 60 dk, HHP 90 dk, HHS 90 dk Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181): hafif tehlike 30 dk; orta tehlike 60 veya 90 dk; ekstra tehlike 90 veya 120 dk
Düşük süre değerinin şartı Standart tek değer verir Madde 19.2.3.1.3 (PDF s.180): akış ve izleme cihazları elektriksel olarak denetlenip sürekli görevli onaylı bir merkezden izleniyorsa düşük değer kullanılabilir
Hortum payı Sprinkler talebine eklenen sabit pay yok; Madde 9.2 (EN s.46) şehir şebekesinin elle müdahale debisini karşılamasını ister, NOT 1 bu debiyi yetkili makama bırakır Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181): iç hortum 0, 50 veya 100 gpm (0, 190 veya 380 L/dk); iç ve dış toplam hafif tehlike 100 gpm (380 L/dk), orta tehlike 250 gpm (950 L/dk), ekstra tehlike 500 gpm (1900 L/dk)
ESFR, CMSA ve depolama TS EN 12845-2:2025 Tablo 6 (EN s.34): 9, 10 ve 12 sprinkler için 60 dk; 15 ve 16 için 90 dk; 20 ile 30 arası için 120 dk Süre Bölüm 20-25 tablolarından gelir (Madde 20.15.2 ve 20.15.4, PDF s.194)

7. Sprinkler aralık ve kapsama alanı

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Sprinkler başına azami alan Tablo 19 (EN s.70): LH 21,0 m²; OH 12,0 m²; HHP ve HHS 9,0 m² Tablo 10.2.4.2.1(a)-(d) (PDF s.84-85): hafif tehlike hidrolik hesaplı 225 ft² (20 m²), boru cetveli 200 ft² (18 m²); orta tehlike 130 ft² (12 m²); ekstra tehlike 0,25 gpm/ft² (10,2 mm/dk) ve üzeri yoğunlukta 100 ft² (9 m²)
Azami aralık Tablo 19: standart yerleşimde S ve D, LH'de 4,6 m; OH'ta 4,0 m; HHP ve HHS'te 3,7 m Hafif ve orta tehlike 15 ft (4,6 m); ekstra tehlike ve yüksek istifte yüksek yoğunlukta 12 ft (3,7 m)
Mutlak üst sınır Tablo 19 satırları Madde 10.2.4.2.2 (PDF s.84): hiçbir hâlde 225 ft² (20 m²) aşılamaz
Asgari aralık Madde 12.3 (EN s.72): 2 m'den küçük aralığa izin verilmez; perde, raf içi ara sprinkler ve merdiven boşluğu istisnadır Madde 10.2.6.4.1 (PDF s.85): 6 ft (1,8 m); Madde 10.2.6.4.2 perde şartıyla daha yakın yerleşime izin verir
Duvara mesafe Madde 12.4.1 (EN s.72): aşağıdakilerin en küçüğü: standart yerleşimde 2,0 m, şaşırtmalıda 2,3 m; açık kirişli tavan/çatı veya açıkta mertek, açık cepheli binanın açık yüzü, yanıcı malzemeli ya da metal dış duvarda 1,5 m; Tablo 19 ve 20'deki azami mesafenin yarısı Madde 10.2.6.2.1 (PDF s.85): sprinkler arası mesafenin yarısı; Madde 10.2.6.3: duvardan asgari 4 in. (100 mm)

8. Boru hesabı ve C değerleri

İki standart da sürtünme kaybında Hazen-Williams kullanır. EN 12845 Madde 13.2.1 (EN s.82-83) hesapların formülden elde edilenden az olamayacağını söyler ve C değerlerini Tablo 22'ye bağlar; NFPA 13 Madde 28.2.4.8.1 (PDF s.348) aynı formülü ve Tablo 28.2.4.8.1'i işaret eder.

Boru EN 12845 Tablo 22 (EN s.83) NFPA 13-2025 Tablo 28.2.4.8.1 (PDF s.349)
Dökme demir 100 (dökme demir) 100 (astarsız dökme veya düktil demir)
Düktil demir 110 100 (astarsız), 140 (çimento astarlı dökme veya düktil demir)
Çelik, ıslak sistem 120 (yumuşak çelik) 120 (siyah çelik, baskın sistem dâhil ıslak sistemler)
Çelik, kuru sistem Ayrı satır yok, yine 120 100; azot, vakum veya buhar fazı korozyon önleyici uygulanırsa 120
Galvanizli çelik 120 Islak sistemde 120, kuru sistemde 100; azot, vakum veya buhar fazı korozyon önleyici ile 120
Paslanmaz çelik ve bakır 140 150 (bakır boru, pirinç veya paslanmaz çelik)
Plastik ve takviyeli cam elyaf 140 (takviyeli cam elyaf); plastik için ayrı satır yok 150 (listelenmiş tüm plastikler)
Çimento kaplı ve beton 130 (santrifüj döküm çimento, çimento astarlı dökme demir) 140 (asbestli çimento, beton)

Ayrım açıktır: EN 12845 C değerini yalnız boru cinsine bağlar, NFPA 13 aynı boru cinsi için sistem tipine ve kuru sistemdeki gaz veya inhibitör düzenlemesine göre iki ayrı değer verir. NFPA 13 eşdeğer uzunluk tablolarını başka bir C değerine göre kullanmak için Tablo 28.2.3.2.1 (PDF s.347) çarpanlarını verir: C 100 için 0,713; 130 için 1,16; 140 için 1,33; 150 için 1,51. EN 12845 tarafında karşılığı yoktur; Madde 13.2.3 (EN s.83) bunun yerine hız sınırı koyar: vana, akış izleme cihazı veya süzgeçte 6 m/s, diğer noktalarda 10 m/s.

9. Hesap yöntemi seçimi

Konu EN 12845 NFPA 13-2025
Tablodan boyutlandırma Ön hesaplı sistemler: LH (Madde 13.3.3, EN s.86), OH (13.3.4, EN s.88), HHP ve HHS (13.3.5, EN s.89) Boru cetveli yöntemi (Madde 19.2.2, PDF s.180); Tablo 19.2.2.1 hafif tehlike için 15 psi (1 bar) ve 500-750 gpm (1900-2850 L/dk), orta tehlike için 20 psi (1,4 bar) ve 850-1500 gpm (3200-5700 L/dk) verir
Tablo yolunun sınırı Ara seviye HHS sprinklerli düzenlerde ve ızgara (grid) veya halka (loop) düzenlerde tam hesap zorunlu (Madde 13.1, EN s.82) Madde 19.2.2.3 (PDF s.180): boru cetveli (1) 5000 ft² (465 m²) ve altındaki yeni sistemlerde, (2) 5000 ft²'yi aşan yeni sistemlerde ise Tablo 19.2.2.1 debileri en yüksek sprinkler kotunda asgari 50 psi (3,4 bar) artık basınçla sağlanıyorsa kullanılabilir; Madde 19.2.2.2 ekstra tehlikeyi hidrolik hesaba bırakır
Yöntem seçenekleri Ön hesaplı veya tam hesaplı Madde 19.2.3.1.1 (PDF s.180): yoğunluk-alan, oda tasarımı veya özel tasarım alanları

Saha notu: iki projeyi karşılaştırırken en sık yapılan hata, birim sisteminin dönüştürülüp koruma konseptinin dönüştürülmemesidir. EN 12845'in tek yoğunluk-alan çifti ile NFPA 13'ün iki sütunlu, düzeltme katsayılı kurgusu aynı satıra indirgenemez; karşılaştırma aynı konsept başlığı altında, madde numaraları görünür tutularak yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

NFPA 13 ve EN 12845 tasarım yoğunlukları nasıl kıyaslanır?

EN 12845 Tablo 3 (EN s.36) her sınıf için tek bir yoğunluk-alan çifti verir: LH 2,25 mm/dk ve 84 m², OH1-OH4 5,0 mm/dk ve 72/144/216/360 m², HHP1-HHP3 7,5/10,0/12,5 mm/dk ve 260 m². NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1 (PDF s.181) her sınıf için iki sütun verir: hafif tehlike 1500 ft² üzerinde 0,1 gpm/ft² (140 m² üzerinde 4,1 mm/dk), orta tehlike Grup 1 0,15 gpm/ft² (6,1 mm/dk), Grup 2 0,2 gpm/ft² (8,1 mm/dk), ekstra tehlike Grup 1 2500 ft² üzerinde 0,3 gpm/ft² (230 m² üzerinde 12,2 mm/dk), Grup 2 0,4 gpm/ft² (16,3 mm/dk).

Hortum payı iki standartta nasıl ele alınır?

NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.2 (PDF s.181) hidrolik hesaplı sistemler için hortum payını ve süreyi birlikte verir: hafif tehlike toplam 100 gpm (380 L/dk) ve 30 dakika; orta tehlike 250 gpm (950 L/dk) ve 60 veya 90 dakika; ekstra tehlike 500 gpm (1900 L/dk) ve 90 veya 120 dakika. İç hortum bağlantısı için 0, 50 veya 100 gpm (0, 190 veya 380 L/dk) eklenir. EN 12845'te sprinkler talebine eklenen sabit bir hortum payı yoktur; Madde 9.2 (EN s.46) yalnızca şehir şebekesinin elle müdahale debisini karşılamasını ister ve NOT 1 bu debinin genellikle yetkili makamca belirlendiğini söyler.

K-faktör listeleri örtüşüyor mu?

EN 12845 Tablo 37a (EN s.104) dört anma K-faktörü tanımlar: LH için 57, OH için 80 veya 115, HHP ve HHS tavan sprinklerleri için 80, 115 veya 160, HHS ara sprinklerleri için 80 veya 115. NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1 (PDF s.53) on dört satırlık bir liste verir; metrik karşılıkları 20, 27, 40, 60, 80, 115, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400 ve 480'dir. Madde 7.2.2.5 CMSA ve ESFR sprinklerler için asgari anma K-faktörünü K-11.2 (160) olarak koyar.

Boru sürtünme hesabında C değerleri farklı mı?

İki standart da Hazen-Williams kullanır fakat C değerini farklı ölçütle seçer. EN 12845 Tablo 22 (EN s.83) yalnız boru cinsine bakar: dökme demir 100, düktil demir 110, yumuşak çelik 120, galvanizli çelik 120, çimento kaplı dökme demir 130, paslanmaz çelik 140, bakır 140. NFPA 13-2025 Tablo 28.2.4.8.1 (PDF s.349) boru cinsiyle birlikte sistem tipini de hesaba katar: siyah çelik ıslak sistemde 120, kuru sistemde 100; azot, vakum veya buhar fazı korozyon önleyici kullanılırsa kuru sistemde de 120; plastik 150, bakır, pirinç ve paslanmaz çelik 150.

Sprinkler aralıkları ve kapsama alanları nasıl farklılaşır?

EN 12845 Tablo 19 (EN s.70) yan duvar (sidewall) sprinkleri dışındaki sprinklerler için sprinkler başına azami alanı LH'de 21,0 m², OH'ta 12,0 m², HHP ve HHS'te 9,0 m² olarak verir; standart yerleşimde azami S ve D değerleri sırasıyla 4,6 m, 4,0 m ve 3,7 m'dir. NFPA 13-2025 Tablo 10.2.4.2.1(a) (PDF s.84) hafif tehlike için hidrolik hesaplı sistemlerde 225 ft² (20 m²) ve 15 ft (4,6 m), Tablo 10.2.4.2.1(b) orta tehlike için 130 ft² (12 m²) ve 15 ft (4,6 m) verir. Madde 10.2.4.2.2 hiçbir hâlde 225 ft² (20 m²) aşılamayacağını söyler.

Çalışma alanının şekli iki standartta aynı mı hesaplanır?

Katsayı ızgara düzende aynıdır, kapsam farklıdır. EN 12845 Madde 13.4.3.1 (EN s.99-100) 1,2 kuralını yalnız ızgara (grid) düzenlerde uygular: kollara paralel L uzunluğu çalışma alanının karekökünün 1,2 katından büyük veya ona eşit olur; kollar 6°'den dik bir çatının mahyasına paralel ya da 1,0 m'den derin kiriş bölmeleri boyunca uzanıyorsa katsayı 2 olur. Uç (terminal) ve halka düzenlerde ise alanın uzak kenarı kol veya kol çifti ile tanımlanır. NFPA 13-2025 Madde 28.2.4.2.1 (PDF s.347) yoğunluk-alan yönteminde tasarım alanının dikdörtgen olmasını ve kollara paralel boyutunun çalışma alanının karekökünün en az 1,2 katı olmasını ister.

Kaynakça

TS EN 12845+A2:2026 ve TS EN 12845-2:2025

NFPA 13-2025, Standard for the Installation of Sprinkler Systems

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.