FM Global DS 2-1: Sprinkler Sistemlerinde Korozyon — MIC, Oksijen, Galvanik

Ankara'da 12 yaşındaki bir AVM'de wet pipe sprinkler sistemi yıllık testte 4 farklı noktadan sızdırmaya başladı. Pipe içi muayene endoskopi ile yapıldı: branch line'larda tüberküller ve düzensiz iç çürüme — klasik mikrobiyolojik korozyon (MIC) tablosu. FM DS 2-1 §3.2 MIC için risk faktörlerini ve önleme yöntemlerini ayrıntılı veriyor: durağan su, oksijen, demir besleyen bakteriler. Bu makale FM DS 2-1'in saha pratiğini özetler — sprinkler sisteminin neden çürüdüğünü, hangi korozyon tipinin nerede çıktığını ve nasıl önleneceğini açıklar.

Üç Korozyon Mekanizması (Section 3.1-3.3)

• Genel oksijen korozyonu: Su içindeki çözünmüş oksijen demir borunun iç yüzeyiyle reaksiyona girer. Wet pipe'ta dolum sonrası oksijen tükendiğinde yavaşlar; ancak her dolum-boşaltma döngüsünde tazelenir.
• Mikrobiyolojik korozyon (MIC): Demir-oksitleyen bakteriler (Gallionella, Sphaerotilus) ve sülfat-indirgeyen bakteriler (Desulfovibrio) iç yüzeyde lokal pitting ve tüberkül yapar. En tehlikeli mekanizma — 5-10 yılda boruyu delmeye yeter.
• Galvanik korozyon: Farklı metallerin temas ettiği bağlantılarda (siyah çelik + galvaniz, çelik + paslanmaz, çelik + bakır) elektrolitik akım anodu eritir. Çoğunlukla bağlantı/dirsek noktalarında.

Wet Pipe vs Dry Pipe — Risk Farkı (Section 3.2)

Wet pipe sistemleri sürekli su dolu — oksijen sınırlı, ama MIC için ideal ortam. Dry pipe sistemleri ise her test/açma döngüsünde taze hava (oksijen + nem) alır — oksijen korozyonu wet pipe'tan 5-10 kat hızlı.

• Wet pipe ana risk: MIC, durağan branch line'lar, alt zone'larda sediment
• Dry pipe ana risk: Oksijen korozyonu, alt nokta su tutma, internal scale
• Pre-action ana risk: Dry pipe ile aynı, ek olarak supervisory air daha sık değişim
• Deluge: Sürekli açık, atmosfere bağlı — dış korozyon ana risk

Nitrojen Jenerasyon — DS 2-1'in Önerdiği Çözüm (Section 2.4)

FM DS 2-1 §2.4.x dry pipe ve pre-action sistemler için nitrojen jenerasyon önerir. Sistem dolumu ve refresh için nitrojen kullanılırsa oksijen <%1'e düşer — oksijen korozyonu pratik olarak durur.

• Nitrojen üreteci (PSA membrane) sistemde bulunur
• Otomatik refresh, basınç düştüğünde devreye girer
• Yatırım maliyeti yüksek (50-150 bin USD) ama 20 yıllık servis ömrü için karşılanır
• Veri merkezi, kritik altyapı, yüksek bina dry pipe sistemleri için tipik uygulama

MIC Önleme Stratejileri (Section 3.4)

• Test suyu yönetimi: Yıllık alarm akış testleri için drenaj suyu hızlı atılır, branch line tamamen yenilenir
• İlk dolum: Şehir suyu yerine kondisyonlanmış (klorlu) su — ilk bakteri yükünü düşürür
• Biyosit: 2-3 yılda bir izinli biyosit dozlaması (sigortacı onayı ile)
• Dead leg eliminasyonu: Sürekli durgun branch'lar pratiği güvenli olduğu sürece sökülür
• Galvaniz boru? MIC riski yüksek alanlarda kullanılmaz — galvaniz dış yüzeyde işe yarar, iç yüzeyde MIC için besin

Korozyon Tespiti — Periyodik Muayene (Section 4.0)

• 5 yılda bir iç muayene: DS 2-81 ile uyumlu, en az 4 noktadan endoskopik muayene
• Su kalitesi testi: pH, demir, sülfat, kalsiyum, bakteri sayımı (yıllık önerilir)
• Boru kupon testi: Bağlantı noktasından kesilen kupon laboratuvarda kütle kaybı + iç yüzey analizi
• Sızıntı izleme: Tek noktada sızıntı görüldüğünde tüm sistem yeniden değerlendirilir; çok büyük olasılıkla başka noktalar da pitting içinde

Saha Hatası — Yeniden İmalat 2 Milyon TL

İstanbul Atatürk Havalimanı kargo terminalinde 2010 yılında kurulan dry pipe sprinkler sistemi 9 yıl sonra ardı ardına 6 sızıntı verdi. Endoskopik muayene tüm ana hattın iç yüzeyinde yaygın oksijen korozyonu ve pitting gösterdi. Çözüm: tüm DN150 ana hat ve 4 branch hattı yenilendi — toplam 2,1 milyon TL. Geriye dönük analiz: ilk dolumda nitrojen kullanılmamış, supervisory air sürekli kuru hava ile yenilenmiş, alt noktalarda 30 yıllık tasarımda olması gereken drenajlar eksik. FM DS 2-1 baseline alınsaydı bu kalemler tasarımda yer alacaktı.

Hızlı Kontrol Listesi

• Sistem tipine göre korozyon riski tanımlandı (wet/dry/preaction/deluge)
• Dry/preaction'da nitrojen jenerasyon değerlendirildi
• 5 yıllık iç muayene takvimi var
• Yıllık su kalitesi testi (pH, demir, bakteri) yapılır
• Galvaniz boru MIC riskli alanlarda kullanılmıyor
• Dead leg minimumda; alt noktada drenaj var
• Sızıntı tespit edilen sistemde tüm hat değerlendiriliyor

Sprinkler Sistemi Hidrolik Performansı SprinkCalc ile

SprinkCalc sprinkler hidrolik hesabını yaparken boru çapı, hız ve sürtünme kayıplarını gösterir; korozyon nedeniyle iç çap kaybı senaryolarında performans simülasyonu için kullanılabilir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir