Muze, devlet arsivi, noter ve kutuphane kulturel miras barindirir — bir yangin veya su hasari onarilamaz kayiptir. NFPA 909 (Protection of Cultural Resources) temiz gaz sondurme, water mist ve 'wet pipe alternatifi' preaction sistemlerini tanimlar. Notre-Dame 2019 yangini ve Sao Paulo Ulusal Muzesi 2018 felaketi bu konunun onemini gosterdi.
Temiz Gaz Secimi
- Novec 1230: FK-5-1-12, GWP=1 - cevre dostu, kagit zarar vermez
- FM-200: HFC-227ea, GWP=3220 - Kigali Amendment kapsaminda cekilecek
- IG-541 (Inergen): N2+Ar+CO2 inert - kagit, tekstil, film icin uygun
- CO2: Asphyxiant - personel yoksa
Novec 1230 Tasarim
- Tasarim konsantrasyon: percent 4.2-5.9 (Class A)
- Boşaltma suresi: 10 saniye max
- Hold time: 10 dakika - door fan test ile dogrulanmali
- Silindirler: 25 bar, 3M FK-5-1-12 tedarikci
- Duman algilama: Cross-zone (iki detektor onay)
Water Mist (HI-FOG)
- Ince su zerresi: 120 bar yuksek basinc, percent 10 normal sprinkler suyu
- Buharlasma ile sogutma: Yangin alevini sondurur
- Kulturel avantaj: Kitap ve belgeye minimal su hasari
- Dezavantaj: Yuksek maliyet, 120 bar pompa tesisi
- Ornek: Istanbul Topkapi Sarayi muze onerisi
Sprinkler Alternatifi
- Preaction double-interlock: Tetik + duman algilamadan sonra boru su doldurur
- Dry pipe alternatifi: Su yok - donmaz bolum
- Glazed sprinkler: Corrosion-resistant cam ampul
- On-off sprinkler: Yangin sonunda kapanir, su hasari minimal
Nem ve Iklim Kontrolu
- Kagit: percent 45-55 nem, 18-22 C
- Film: percent 30-40 nem, 5-15 C (dusuk sicaklik)
- Yag boya: percent 50 nem, 18-20 C
- HVAC integrasyonu temiz gaz boşaltmasinda duracak
Arsiv Koruma Hesabi SprinkCalc ile
SprinkCalc arsiv ve kutuphane icin Novec 1230 silindir sayisi, hold time hesabi ve water mist alternatif karsilastirmasini NFPA 909 uyarinca hesaplar.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma
NFPA 909, NFPA 2001, NFPA 750, ISO 11602, BS 5839-1. NFPA 909 Cultural Resources.