Petrokimya Reaktor Sogutma: NFPA 15 Water Spray, 10.2 L/min/m2 ve Vessel Exposure

Petrokimya tesisinde reaktor, kolon, pompa ya da flanj yangini sadece kendi noktasini degil, yanindaki ekipmani da tehdit eder. 1 m capindaki bir havuz yangini 25 kW/m2 radyasyon yayar; 30 m uzaktaki komsu bir basincli kap 250 C'nin uzerine cikinca cidar mukavemetini kaybedip BLEVE senaryosuna girer. NFPA 15, water spray fixed system (deluge) ile kap dis yuzey sogutmasi ve maruziyet (exposure) korumasinin kurallarini tanimlar. Sahada bu sistem, bir reaktor patlamasini degil; komsu ekipmani ayakta tutup zincirleme tahribatin onune gecmeyi hedefler.

Water Spray Uygulama

• Kap maruziyeti (vessel exposure): Dis yuzeyin tamamina 10.2 L/min/m2
• LPG tank: 10.2 L/min/m2 govde + 0.5 L/min/m2 etek (skirt)
• Elektrik trafosu: Bobin (coil) yuzeyine 10.2 L/min/m2
• Pompa: Salmastra (seal) bolgesine 20.4 L/min/m2
• Kablo tavasi (cable tray): 12.2 L/min/m2

Nozzle Tipleri

• Orta hizli (medium velocity): 2.5 bar calisma, yaklasik 10 m menzil
• Yuksek hizli (high velocity): 5-7 bar, 20 m'ye kadar menzil
• K-faktor: Tipik olarak K=115, 195, 360 araligindan secilir
• Sprey acisi (spray angle): 30-180 derece arasinda konfigurasyon
• Malzeme: Deniz ortaminda paslanmaz 316L tercih edilir

Detection Sistem

• UV/IR alev dedektoru (flame detector): Her bir cihaz icin 15 m algilama capi
• Termik tetikleyici: 74-105 C bulb ya da eriyen baglanti (fusible link)
• Lineer isi (linear heat): Proximeter tipi algilama kablosu
• Gaz algilama (gas detection): LEL %25'te on-deluge tetiklemesi
• Manuel: Her 15 m'de bir cekme istasyonu (pull station)

Su Kaynagi ve Pompa

• Dizel pompa: NFPA 20 listeli, sertifikali ekipman
• Jokey pompa (jockey): Hatti 10 bar'da sabit tutar
• Depo: 4 saatlik calisma suresine gore boyutlandirilir
• Deniz suyu besleme: Filtre grubu ve paslanmaz hat sart
• Kopuk secenegi: %3 AFFF tanki opsiyonel olarak hatta entegre edilir

Turk Petrokimya

• Tupras Izmit: Yillik 11 mt kapasite, Turkiye'nin en buyuk rafinerisi
• Petkim Aliaga: 2.2 mt/yil petrokimya uretimi
• STAR Aliaga: SOCAR bunyesinde 10 mt/yil
• Tupras Kirikkale: Ic Anadolu'daki tek rafineri
• BYKHY Ek-12: Yatirim donemi gereksinimleri referans alinir

Sık Sorulan Sorular

NFPA 15 water spray sisteminde kap yüzeyi için gereken su yoğunluğu nedir?

NFPA 15, basınçlı kap dış yüzeyinin tamamına 10,2 L/min/m2 water spray uygulanmasını ister. LPG tanklarında gövdeye 10,2 L/min/m2 ve etek (skirt) bölgesine ayrıca 0,5 L/min/m2 verilir. Pompa salmastra bölgesi gibi kritik noktalarda ise yoğunluk 20,4 L/min/m2 seviyesine çıkarılır.

Reaktör soğutmasında water spray sistemi yangını söndürür mü?

NFPA 15 water spray sistemi öncelikle söndürme değil, maruziyet (exposure) koruması ve kap dış yüzey soğutması amacını taşır. Komşu ekipmanı 250°C üzerine çıkıp cidar mukavemetini kaybetmekten koruyarak BLEVE ve zincirleme tahribatın önüne geçer. Yani amaç bir reaktör patlamasını değil, çevresindeki ekipmanı ayakta tutmaktır.

Petrokimya water spray sisteminde hangi nozzle tipleri kullanılır?

İki temel tip vardır: orta hızlı (medium velocity) nozzle yaklaşık 2,5 bar çalışma basıncında ve 10 m menzille, yüksek hızlı (high velocity) nozzle ise 5-7 bar ve 20 m menzile kadar çalışır. K-faktör tipik olarak 115, 195 ve 360 aralığından seçilir. Deniz ortamında paslanmaz 316L malzeme tercih edilir.

MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir