EN 12845'te tehlike sınıfı nasıl belirlenir?
EN 12845, korunacak alanları yangın yükü ve yanabilirliğe göre üç ana gruba ayırır: Hafif Tehlike (LH), Olağan Tehlike (OH1–OH4) ve Yüksek Tehlike. Yüksek tehlike de ikiye ayrılır: üretim ve proses alanları için HHP1–HHP4, depolama için HHS1–HHS4. Standardın Annex A eki, tipik tesis tiplerini bu sınıflara bağlayan tablolar içerir ve bu tablolar asgari sınıflandırma listesidir: gerçek kullanım daha ağırsa daha yüksek sınıf seçmek tasarımcının sorumluluğudur.
Bu hesaplayıcıdaki liste, sitemizdeki Annex A yazısı ile birlikte BS EN 12845:2015+A1:2019 Annex A tablolarına (A.1, A.2, A.3) göre doğrulanmıştır; 2015+A2:2026 baskısında bu tablolar değişmemiştir. Standart kereste fabrikasını hem OH4 hem HHP2 olarak listeler; bu yüzden listede iki ayrı giriş olarak yer alır. Listede olmayan tesisler için tablolar yol gösterici olarak kullanılır ve sınıf tesis özelinde değerlendirilir.
Tasarım noktaları: yoğunluk, alan, süre
NFPA 13'ün eğrilerinden farklı olarak EN 12845'te her sınıfın tek ve sabit bir tasarım noktası vardır. OH sınıflarında yoğunluk aynıdır; değişen yalnızca operasyon alanıdır. HHP sınıflarında ise alan sabit kalır, yoğunluk artar.
| Sınıf | Yoğunluk | Alan (ıslak) | Alan (kuru/alternatif) | Süre | En küçük talep |
|---|---|---|---|---|---|
| LH | 2,25 mm/dk | 84 m² | izin yok → OH1 | 30 dk | 189 L/dk |
| OH1 | 5,0 mm/dk | 72 m² | 90 m² | 60 dk | 360 L/dk |
| OH2 | 5,0 mm/dk | 144 m² | 180 m² | 60 dk | 720 L/dk |
| OH3 | 5,0 mm/dk | 216 m² | 270 m² | 60 dk | 1080 L/dk |
| OH4 | 5,0 mm/dk | 360 m² | izin yok → HHP1 | 60 dk | 1800 L/dk |
| HHP1 | 7,5 mm/dk | 260 m² | 325 m² | 90 dk | 1950 L/dk |
| HHP2 | 10,0 mm/dk | 260 m² | 325 m² | 90 dk | 2600 L/dk |
| HHP3 | 12,5 mm/dk | 260 m² | 325 m² | 90 dk | 3250 L/dk |
| HHP4 | Sayısal nokta yok — deluge / özel koruma | ||||
Birim kolaylığı: mm/dk × m² = L/dk. Su hacmi için talep süreyle çarpılır: OH3 için 1080 L/dk × 60 dk = 64,8 m³. Bu, dengesizlik payı içermeyen teorik minimumdur; gerçek hidrolik hesapta uzak alandaki sprinklerler minimum basıncın üstünde çalıştığı için debi büyür. Depo boyutu için yangın suyu deposu hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Kuru ve alternatif sistemler
Kuru borulu ve alternatif (ıslak/kuru) sistemlerde operasyon alanı %25 büyütülür. İki istisna vardır: LH'de kuru sisteme izin verilmez, bu nedenle en az OH1 kuru kriteri (90 m²) uygulanır; OH4 için kuru satırı yoktur ve tasarım HHP1 kuru kriterine (7,5 mm/dk × 325 m²) çıkar. Hesaplayıcı bu yükseltmeleri otomatik yapar ve sınıf kutusunda "OH4 → HHP1" gibi gösterir.
Sprinkler başına alan ve aralık
Standart sprinklerde sprinkler başına en büyük koruma alanı LH için 21 m², OH için 12 m², HHP için 9 m²'dir; en büyük aralık sırasıyla 4,6 m, 4,0 m ve 3,7 m'dir. Operasyon alanının bu değere bölünmesi, yangında aynı anda açılması beklenen en az sprinkler sayısını verir. Görseldeki ölçekli kare, operasyon alanını ve bu sprinklerleri gösterir; kesikli kareler diğer sınıfların alanlarıdır.
Sık yapılan sınıflandırma hataları
- Otel ve hastaneyi LH saymak: Annex A'da bu kullanımlar OH1 listesindedir. LH yalnızca bazı okul, ofis alanları ve cezaevleri içindir; bölme alanı 126 m²'yi aşarsa veya 30 dakikalık yangın dayanımı yoksa sınıf OH1'e çıkar.
- Otoparkı hafif tehlike saymak: otoparklar OH2'dir; araçların plastik bileşenleri ve yakıt yükü nedeniyle LH olamaz.
- Boya bölgesini atlamak: OH1 veya OH2 bir tesisin içindeki boyahane ya da benzeri yüksek yangın yüklü bölge OH3 olarak korunur.
- HHP4'ü sprinkler tablosuyla çözmeye çalışmak: havai fişek üretimi gibi HHP4 prosesleri için standart sayısal değer vermez; deluge veya köpük-su sistemi proje özelinde tasarlanır.
Depolama varsa: Annex A yalnızca tesis tipini sınıflar. Depolanan malzeme Annex B (malzeme faktörü) ve Annex C (alfabetik ürün listesi) ile kategoriye ayrılır; yükseklik OH sınırlarını aşarsa alan HHS olarak ayrıca tasarlanır. Proses ve depolama açık bağlantılıysa yüksek olan sınıf tüm bölgeyi yönetir.
Listede olmayan tesisler
Annex A, adı geçmeyen tesisler için de yol göstericidir. En yakın benzer kullanımı bulun, yangın yükünü ve proses koşullarını karşılaştırın, tereddüt varsa bir üst sınıfı seçin. Türkiye'de BYKHY, sprinkler tasarımını EN 12845 veya NFPA 13'e bağlar; sınıf kararının madde ve tablo referansıyla yazılı gerekçesi, itfaiye ve sigortacı onayını hızlandırır.
Sık Sorulan Sorular
AVM hangi EN 12845 tehlike sınıfındadır?
Alışveriş merkezleri, büyük mağazalar ve dükkânlar Annex A'da OH3'tür: 5,0 mm/dk × 216 m² = 1080 L/dk en küçük sprinkler talebi ve 60 dakika süre (≈ 65 m³). Mağaza içi depolama OH sınırlarını aşarsa o bölge HHS olarak ayrıca tasarlanır.
Hastane ve otel LH mi, OH1 mi?
EN 12845 Annex A'da hastaneler, oteller, restoranlar ve kütüphaneler (kitap deposu hariç) OH1 listesindedir: 5,0 mm/dk × 72 m², 60 dakika. LH yalnızca bazı okul ve ofis alanları ile cezaevleri içindir.
Kuru sistemde operasyon alanı nasıl değişir?
Kuru ve alternatif sistemlerde operasyon alanı %25 büyür: OH1 90 m², OH2 180 m², OH3 270 m², HHP 325 m². LH'de kuru sisteme izin verilmez (en az OH1 kuru), OH4'te ise tasarım HHP1 kuru kriterine çıkar.
HHP4 için neden sayı verilmiyor?
HHP4, havai fişek üretimi gibi çok hızlı yangın gelişen prosesleri kapsar ve EN 12845 bu sınıf için yoğunluk/alan değeri vermez. Koruma deluge veya köpük-su sistemiyle, proje özelinde risk değerlendirmesi ve yetkili makam onayıyla tasarlanır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir