Yangın korumada birimler neden bu kadar karışık?
Bir sprinkler projesinde aynı gün içinde üç farklı birim sistemiyle çalışmak olağandır: EN 12845 yoğunluğu mm/dk, NFPA 13 gpm/ft² ile verir; pompa eğrisi m SS veya ft basma yüksekliği gösterir, test raporu bar veya psi yazar; sprinkler kataloğu K-faktörünü hem L/dk/bar½ hem gpm/psi½ olarak listeler. Bu dönüştürücü, yangın koruma mühendisinin gerçekten kullandığı on büyüklüğü tek ekranda toplar ve seçilen kaynak birimi kategorideki tüm birimlere aynı anda çevirir.
Nasıl kullanılır?
- Önce büyüklüğü seçin (debi, basınç, yoğunluk, K-faktörü, uzunluk, alan, hacim, sıcaklık, güç, hız).
- Kaynak birimi seçin; değer kutusu ve kaydırıcı bu birimde çalışır.
- Büyük kutu en çok kullanılan karşılığı, tablo ise kategorideki bütün birimleri ve her birinin tanımını gösterir.
Göstergedeki iki kadran aynı fiziksel değeri iki farklı ölçekte gösterir: ibreler hep aynı açıdadır, değişen yalnızca kadran üzerindeki sayılardır. Uzunluk, alan ve hacimde kadranın yerini cetvel, sıcaklıkta termometre alır.
Temel dönüşüm katsayıları
| Büyüklük | Dönüşüm | Not |
|---|---|---|
| Debi | 1 gpm = 3,78541 L/dk · 1 m³/h = 16,6667 L/dk | US galon |
| Basınç | 1 bar = 14,5038 psi = 100 kPa = 10,1972 m SS | 4 °C su |
| Yoğunluk | 1 gpm/ft² = 40,7458 mm/dk | mm/dk = L/dk/m² |
| K-faktörü | 1 gpm/psi½ = 14,4163 L/dk/bar½ | K = Q/√P |
| Uzunluk | 1 ft = 0,3048 m · 1 in = 25,4 mm | tanım gereği tam |
| Hacim | 1 US gal = 3,78541 L · 1 UK gal = 4,54609 L | iki farklı galon |
| Güç | 1 hp = 0,745700 kW | mekanik hp |
K-faktörü: neden 14,4163?
K-faktörü debinin basıncın kareköküne oranıdır. Birim değiştirdiğinizde hem pay (debi) hem payda (basıncın karekökü) değişir. 1 gpm = 3,78541 L/dk ve 1 bar = 14,5038 psi olduğundan katsayı 3,78541 × √14,5038 = 14,4163 çıkar.
KSI = KUS × 14,4163 → K5,6 × 14,4163 ≈ 80,7 L/dk/bar½Katalog değerleri yuvarlanarak anılır: K5,6 → K80, K8,0 → K115, K11,2 → K160, K14,0 → K200, K16,8 → K240, K25,2 → K360. Hidrolik hesapta yuvarlanmış anma değeri yerine üreticinin verdiği değeri kullanmak daha doğrudur.
Yoğunluk: mm/dk ile gpm/ft² arasında
1 mm/dk, bir metrekareye dakikada 1 litre su düşmesi demektir; bu yüzden mm/dk ile L/dk/m² sayısal olarak aynıdır. NFPA 13'ün 0,10 gpm/ft² değeri yaklaşık 4,07 mm/dk, 0,20 gpm/ft² ise 8,15 mm/dk eder. İki standardı karşılaştırırken yalnız yoğunluğu değil tasarım alanını da çevirmek gerekir: 1500 ft² ≈ 139,4 m².
Basınç ve basma yüksekliği
Pompa eğrilerindeki basma yüksekliği (m veya ft) sıvı sütunu cinsindendir. 1 bar ≈ 10,197 m su sütunu, 1 psi ≈ 2,307 ft su sütunudur. Bu dönüşüm 4 °C su (1000 kg/m³) ve standart yerçekimi ile yapılır; sıcak suda yoğunluk düştüğü için aynı yükseklik biraz daha düşük basınca karşılık gelir. Ayrıca gösterge (gauge) basıncı ile mutlak basınç arasındaki yaklaşık 1,013 barlık atmosfer farkı birim dönüşümüyle ortadan kalkmaz; NPSH hesabında mutlak, sistem basınçlarında gösterge değeri kullanılır.
Sıcaklık ve sıcaklık farkı
Sıcaklık ölçekleri ofsetlidir: °F = °C × 9/5 + 32, K = °C + 273,15. Ancak bir sıcaklık farkı çevrilirken ofset uygulanmaz: 30 °C'lik fark 54 °F'lik farka eşittir, 86 °F'ye değil. EN 12845'te sprinkler çalışma sıcaklığının ortamdan en az 30 °C yüksek olması istenir; bunu °F'ye çevirirken 54 °F kullanılmalıdır.
Sık yapılan hata: İngiliz kaynaklı eski belgelerde "gpm" UK galon/dakika olabilir. UK galon US galondan %20 büyüktür; pompa debisini bu farkı gözden kaçırarak çevirmek, kapasiteyi beşte bir oranında yanlış gösterir.
Doğruluk ve yuvarlama
Hesaplayıcı tanım gereği tam olan sabitleri (1 ft = 0,3048 m, 1 in = 25,4 mm, 1 US gal = 3,785411784 L, 1 UK gal = 4,54609 L, 1 psi = 6894,757 Pa) tam haliyle kullanır; yuvarlama yalnız gösterimde, beş anlamlı basamakla yapılır. Hidrolik hesapta ara sonuçları yuvarlamadan taşımak ve yalnız son değeri yuvarlamak, özellikle uzun borularda birikimli hatayı önler.
Formül bölümü, seçilen değerin önce kategorinin temel birimine, sonra hedef birime nasıl çevrildiğini gerçek sayılarla adım adım gösterir. Bu satırları hesap raporuna doğrudan aktarabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
K5,6 sprinklerin SI K-faktörü nedir?
K5,6 gpm/psi½ × 14,4163 ≈ 80,7 L/dk/bar½ eder; katalogda K80 olarak anılır. Katsayı 3,78541 × √14,5038 çarpımından gelir çünkü hem debi hem basınç birimi değişir.
100 psi kaç bar eder?
1 psi = 0,0689476 bar olduğundan 100 psi ≈ 6,895 bar eder. Aynı değer 689,5 kPa veya yaklaşık 70,3 m su sütununa karşılık gelir.
0,20 gpm/ft² kaç mm/dk eder?
1 gpm/ft² = 40,7458 mm/dk olduğundan 0,20 gpm/ft² ≈ 8,15 mm/dk eder. mm/dk ile L/dk/m² aynı değerdir.
Sıcaklık farkını °F'ye çevirirken neden 32 eklenmez?
32'lik ofset yalnız mutlak sıcaklık içindir. Bir fark çevrilirken yalnız 1,8 ile çarpılır: 30 °C fark = 54 °F fark. Kelvin'de fark °C ile aynıdır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir