K-faktör, sprinklerin su akış performansını tek sayıya indirger. Ama aynı sprinkler Avrupa'da K80, Amerika'da K5.6 diye satılır. Bu sayfa iki notasyonu, NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1'deki K aralıklarını ve diş tiplerini, başlıca kullanımları ve asgari basınçları kaynaklarıyla birlikte toplar.
Formül ve birim farkı
Her iki sistemde de temel bağıntı aynıdır:
Q = K √P
Fark birimdedir. EN / metrik: Q litre/dakika, P bar. NFPA / emperyal: Q gpm, P psi. Dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4: Kmetrik = Kemperyal × 14,4.
Tam dönüşüm tablosu
Nominal K değerleri, K aralıkları, K5.6'ya göre debi yüzdesi ve diş tipi NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1'den birebir alınmıştır. Tabloda K5.6'dan küçük K1.4 (K20), K1.9 (K27) ve K2.8 (K40) de vardır; bunlar yalnız özel uygulamalarda kullanıldığından aşağıda gösterilmedi. K57 NFPA'nın nominal değeri değildir; EN 12845 Tablo 37a'daki hafif tehlike (LH) değeridir.
| Metrik (L/dk/√bar) | ABD birimi (gpm/√psi) | K aralığı, metrik (NFPA) | K5.6'ya göre debi | Diş tipi (NFPA) | Başlıca kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| K57 (yalnız EN) | ≈ K4.0 (NFPA nominal değeri değil) | — | — | — | EN 12845: LH (hafif tehlike) |
| K60 | K4.2 | 57–63 | %75 | ½ in. (15 mm) NPT | NFPA nominal değeri |
| K80 | K5.6 | 76–84 | %100 | ½ in. (15 mm) NPT | EN 12845: OH, HHP/HHS tavan (≤ 10 mm/dk), raf içi |
| K115 | K8.0 | 107–118 | %140 | ¾ in. (20 mm) veya ½ in. (15 mm) NPT | EN 12845: OH, HHP/HHS tavan, raf içi |
| K160 | K11.2 | 159–166 | %200 | ½ in. (15 mm) veya ¾ in. (20 mm) NPT | EN 12845: HHP/HHS tavan; NFPA CMSA'da en küçük K (7.2.2.5) |
| K200 | K14.0 | 195–209 | %250 | ¾ in. (20 mm) NPT | ESFR (NFPA Tablo 23.3.1, EN 12845-2 Tablo 7) |
| K240 | K16.8 | 231–254 | %300 | ¾ in. (20 mm) NPT | ESFR ve CMSA |
| K280 | K19.6 | 272–301 | %350 | 1 in. (25 mm) NPT | NFPA CMSA (Bölüm 22); NFPA ve EN ESFR tablolarında yok |
| K320 | K22.4 | 311–343 | %400 | 1 in. (25 mm) NPT | ESFR, 13,7 m tavana kadar |
| K360 | K25.2 | 349–387 | %450 | 1 in. (25 mm) NPT | ESFR ve CMSA |
| K400 | K28.0 | 389–430 | %500 | 1 in. (25 mm) NPT | EN 12845-2 ESFR (Tablo 7, Tablo 11) |
| K480 | K33.6 | 456–504 | %600 | 1¼ in. (32 mm) NPT | EN 12845-2 ESFR ve CMSA; NFPA'da Bölüm 24 Tablo 24.3.3 (kuru, standart tepkili dik) |
Asgari çalışma basınçları
Asgari basınç K değerine değil, tehlike sınıfına ve depolama düzenine bağlıdır. EN 12845 Madde 13.4.4, en elverişsiz sprinklerde yoğunluktan bulunan basınçla aşağıdaki değerlerden büyük olanı ister: LH 0,70 bar; OH 0,35 bar; HHP ve HHS 0,50 bar; raf içi K115 1,00 bar; raf içi K80 2,00 bar.
ESFR'de basınç tavan ve depolama yüksekliğine göre tablodan okunur. NFPA 13-2025 Tablo 23.3.1'de (yalnız tavan, sarkık) Sınıf I–IV ve kartonlu genleşmemiş Grup A plastikler için aralıklar şöyledir; EN 12845-2 Tablo 7'nin HHS1–HHS3 satırları aynı değerleri verir:
| ESFR K | Asgari basınç aralığı | Kaynak |
|---|---|---|
| K200 (K14.0) | 3,4–5,2 bar (50–75 psi) | NFPA Tablo 23.3.1; EN 12845-2 Tablo 7 |
| K240 (K16.8) | 2,4–3,6 bar (35–52 psi) | NFPA Tablo 23.3.1; EN 12845-2 Tablo 7 |
| K320 (K22.4) | 1,7–2,8 bar (25–40 psi) | NFPA Tablo 23.3.1; EN 12845-2 Tablo 7 |
| K360 (K25.2) | 1,0–2,8 bar (15–40 psi) | NFPA Tablo 23.3.1; EN 12845-2 Tablo 7 |
| K400 (K28.0) | 2,8–5,5 bar (15,2–16,8 m tavan, koridor şartlı) | EN 12845-2 Tablo 7 |
| K480 (K33.6) | 3,8 bar (15,2–16,8 m tavan, koridor şartlı) | EN 12845-2 Tablo 7 |
Genleşmiş ve açıkta plastiklerde basınçlar yükselir: NFPA Tablo 23.3.1'de K320 için 5,2 bar, K360 için 4,1 bar; EN 12845-2 Tablo 7'de HHS4 için K320 5,2 bar, K360 4,1 bar. CMSA basınçları NFPA Bölüm 22 ve EN 12845-2 CMSA tablolarından ayrıca okunur.
Debiyi kafadan hesaplamak
Metrik tarafta hızlı kontrol için: K80 sprinkler 1 barda 80 L/dk verir. 4 barda 80 × 2 = 160 L/dk. Bu iki nokta aklınızda kalırsa sahada çoğu hesabı doğrulayabilirsiniz.
| K | 1 bar | 2 bar | 3,5 bar | 5,2 bar |
|---|---|---|---|---|
| K57 | 57 L/dk | 81 | 107 | 130 |
| K80 | 80 | 113 | 150 | 182 |
| K115 | 115 | 163 | 215 | 262 |
| K160 | 160 | 226 | 299 | 365 |
| K200 | 200 | 283 | 374 | 456 |
| K360 | 360 | 509 | 673 | 821 |
| K480 | 480 | 679 | 898 | 1.095 |
Hangi tehlike sınıfında hangi K?
EN 12845 Tablo 37a izinli nominal K değerlerini tehlike sınıfına göre sabitler: LH için K57; OH için K80 veya K115; HHP ve HHS tavan sprinklerinde yoğunluk ≤ 10 mm/dk ise K80, K115 veya K160, > 10 mm/dk ise K115 veya K160; HHS raf içi (ara seviye) sprinklerde K80 veya K115. K200 ve üstü EN 12845'in bu tablosunda yoktur; ESFR ve CMSA için EN 12845-2 kullanılır. Madde 14.2.2 tavan tipi, gömme (flush), yarı gizli (recessed) ve gizli (concealed) sprinklerleri OH4, HHP ve HHS alanlarında yasaklar; Tablo 37a bu gövdelere yalnız LH ve OH satırlarında yer verdiğinden EN 12845'e göre bunlarda en yüksek K, K115'tir.
Yazılım tuzağı: hidrolik programda birim seti gpm/psi iken K değerini metrik girmek, tüm debi sonuçlarını 14,4 kat şişirir. Hesabı teslim etmeden önce tek bir sprinklerin debisini elle doğrulayın.
Tolerans ve saha kontrolü
NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1 her nominal K için izinli bir aralık verir; örneğin K80 (K5.6) için 76–84 L/dk/√bar, yani yaklaşık %−5/+5. EN 12259-1 de nominal K için ±%5 tolerans tanımlar. Hidrolik hesapta nominal değer kullanılır; kuru tip sprinklerde NFPA 28.2.4.10.3 düzeltilmiş K değerine yönlendirir. Sahada K-faktör sprinklerin üzerindeki işaretlemeden (NFPA 7.2.1: üretici harfi ve sprinkler kimlik numarası) anlaşılır; renk kodu ise sıcaklık sınıfını gösterir, K-faktörü değil.
Sık Sorulan Sorular
K80 ile K5.6 aynı sprinkler mi?
Evet. K80 metrik (L/dk / √bar), K5.6 emperyal (gpm / √psi) notasyondur. Dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4: 5,6 × 14,4 ≈ 80.
K80 sprinkler 3,5 barda kaç litre verir?
Q = K√P = 80 × √3,5 ≈ 150 L/dk. Hızlı kontrol için K80'in 1 barda 80 L/dk verdiğini hatırlamak yeterli.
Gizli (concealed) sprinklerde en yüksek K nedir?
EN 12845'e göre K115. Tablo 37a gizli, gömme ve yarı gizli gövdelere yalnız LH (K57) ve OH (K80 veya K115) satırlarında izin verir; Madde 14.2.2 bu gövdeleri OH4, HHP ve HHS alanlarında yasaklar.
K-faktör toleransı ne kadar?
EN 12259-1 nominal değer için ±%5 tolerans tanımlar; NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1 de her nominal K için bu mertebede bir aralık verir (ör. K80 için 76–84). Hesapta nominal değer kullanılır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13 (2025) Tablo 7.2.2.1, 7.2.2.5, Tablo 23.3.1, Bölüm 22 ve Tablo 24.3.3. TS EN 12845+A2:2026 Tablo 37a, 13.4.4 ve 14.2.2. TS EN 12845-2:2025 Tablo 7 ve Tablo 11. EN 12259-1 (sprinkler bileşen standardı). EN 12259-13 (ESFR). Üretici katalogları K-faktör toleransını ±%5 verir.