Nonwoven sentetik kumaş — bebek bezi, hijyen ürünü, izolasyon malzemesi, otomotiv iç döşeme — Annex G'de Group A plastik gibi değerlendirilir. Yangın hızlı, eriyik damlama var, baca etkisi var. Standart depolama tasarımı yetersiz; ESFR ve özel tedbir şart.
Bir hijyen ürünleri (bebek bezi, kadın pedi) lojistik deposu Çorlu'da. Tasarım OH3 standart, raflı 5 sıra (yaklaşık 9 m). Stok PP/PET nonwoven balya halinde. Üretici "tekstil" diye değerlendirmişti, OH3 sınıflandırmasını sigortacıya geçirmişti. İlk yıl boş geçti, ikinci yıl forklift bir balyayı çentti, içine sıkışan toz birikti, bir aydan sonra sürtünme statik elektrik tutuştu. Sprinkler 14 sn'de açıldı; PP balya yüzeyden yandı, eriyerek damladı, alt sıralara akıttı. Sprinkler suyu eriyiği soğutamadı, alanı 8 dk içinde 1500 m²'ye genişletti. Annex G nonwoven için ESFR şart koşar; OH3 tehlikeli yorum.
Sentetik kumaş tipleri
| Tip | Kullanım | Kalori (MJ/kg) | Sınıf |
|---|---|---|---|
| Polypropilen (PP) nonwoven | Bebek bezi, hijyen, maske | 46 | Group A plastik |
| PET nonwoven | Otomotiv iç, izolasyon | 22 | Group A plastik |
| Polietilen (PE) film | Ambalaj film | 46 | Group A plastik |
| Akrilik elyaf balya | Halı, mobilya kumaş | 32 | Group A plastik |
| Doğal elyaf (pamuk balya) | Tekstil hammadde | 16 | Tekstil HHS |
| Yün balya | Tekstil | 20 | Tekstil HHS |
Annex G tasarım yoğunlukları
| Yığın yüksekliği | Tasarım | Alan | Süre |
|---|---|---|---|
| ≤3 m | 12,5 mm/dk + standart | 360 m² | 90 dk |
| 3 - 5 m | 16,5 mm/dk + in-rack her 2,5 m | 360 m² | 90 dk |
| 5 - 9 m (raflı) | ESFR K360 @ 5,2 bar | 12 sprinkler | 60 dk |
| >9 m | ESFR K360 @ 5,2 bar + in-rack | 12 + her 3 m | 60 dk |
Yangın davranışı detayı
- Tutuşma sıcaklığı düşük (PP ~340°C, PET ~480°C)
- Erime sıcaklığı çok düşük (PP 165°C, PET 250°C) — erime tutuşmadan önce
- Erimiş plastik damla yere düşer, alt sıraya tutuşur
- Yanma hızı: 1 m yükseklik dakikada 0,3-0,5 m
- Alev yüksekliği: yığın çapının 2-3 katı
- Duman yoğunluğu yüksek (siyah, görüş azalır)
- HCN ve aldehid emisyonu (toksik)
Saha hatası — Hijyen ürün konteynırından sıkışmış toz
Nonwoven üretiminde küçük PP elyaf parçaları balya yüzeyinden ayrılır, tozu birikir. Bir lojistik depoda 6 ay süreyle elyaf tozu zemin ve raf üstüne biriken havada tutuşma riski oluştu. Bir forklift hareketi statik elektrik aldı, toz patlaması yaşandı (Class B&C toz patlaması). Sprinkler yangını söndürdü ama deflagration zarar verdi. Önlem: aylık zemin temizliği, anti-statik forklift lastiği, topraklama, hava değişim oranı min. 4 ach.
Akrilik elyaf balyası özel
Akrilik elyaf balya (250-400 kg sıkıştırılmış, 1,2 × 0,8 × 1 m) yangında yüzeyden yanar, iç kısma alev hızla geçemez (sıkışıklık). Bu hem avantaj hem dezavantaj: alanı yavaş büyür ama bir kez tutuşan balya 6-12 saat boyunca yanmaya devam eder, sprinkler bitirmez. İtfaiye balyayı parçalamak zorundadır. Annex G akrilik için:
- 12,5 mm/dk × 360 m²
- Süre 120 dk (uzatılmış — sprinkler dayanım süresi)
- Yığın yüksekliği maks. 4 m
- Yığın aralığı 1,5 m geçiş
- İtfaiye erişim için forklift kanalı min. 3,5 m
ESFR ile çözüm
5 m üstü tüm sentetik depolaması için ESFR pratik tek tasarım:
- K360 (25 mm) @ 5,2 bar — yüksek tepkili, hızlı söndürme
- Sprinkler aralığı 3 × 3 m, maks. 9 m²
- Tavan altı 0,15-0,4 m deflektör
- Tavan eğimi maks. %5
- Skylight / ventilation deflagration alanı sınırlı
- Obstruction kuralları sıkı (raf engel sayılabilir)
- EN 12845-2:2024 Annex P detay verir
Pasif önlemler
- Yığın altına metal ızgara (eriyik damla yayılması)
- Sıçrama tabakası beton zemin (sprinkler suyu yön)
- Sigara, ısıtıcı, kıvılcım kaynağı kesin yasak
- Forklift batarya şarjı min. 8 m mesafe ayrı oda
- Anti-statik zemin (PP balya statik birikim önle)
- Aylık zemin temizliği (toz birikimi önle)
- Sıcak iş izin sistemi (kaynak/taşlama)
- Eğitimli personel + 6 ayda tatbikat
Karışık (sentetik + ahşap palet) yığın
Pratikte balya genelde ahşap palet üstünde stoklanır. Ahşap palet kendi başına yüksek yangın yükü; sentetik kumaş ile birlikte tasarım en kötü kategori bazlı yapılır. Annex G "karışık" yığında:
- Plastik palet → sentetik balya: ESFR şart
- Ahşap palet → sentetik balya: in-rack + 16,5 mm/dk
- Karton ambalaj sarılmış balya: yangın yükü artar; bir üst kategori
- Polietilen film sarılı balya: damla riski artar; ESFR önerilir
NFPA 13 / FM Global karşılaştırma
NFPA 13 §22.5 "Group A plastics" kapsamında nonwoven sentetik kumaş; ESFR genelde standart. FM Global Data Sheet 8-9 "Storage of Class 1, 2, 3 and 4 Commodities" sentetik kumaş ürün kategorisi 4 (yüksek yanıcı plastik). Türkiye'de Procter & Gamble, Hayat Holding (Molfix), Eczacıbaşı (Selpak) gibi büyük üreticiler NFPA 13 + FM 8-9 ile lojistik tesislerini inşa ediyor.
BYKHY ve Türkiye pratiği
BYKHY Madde 88 yığma depolar nonwoven için ayrı sınıf vermez. Sigortacı Annex G veya FM 8-9 yorumlar. Türkiye'nin hijyen ürün lojistik hub'larında (İzmir, Çorlu, Çerkezköy, Gebze) ESFR tasarımı standart. Yerli üretici depolarında halen OH3 ile karşılaşılır; sigortacı denetiminde upgrade gerekir.
Hızlı kontrol listesi
- Ürün PP/PET/PE/akrilik kategorize edildi.
- Yığın yüksekliği ölçüldü.
- 5 m üstü ESFR planı.
- 3-5 m in-rack + 16,5 mm/dk.
- Eriyik damla için yığın altı koruma.
- Anti-statik zemin + topraklama.
- Aylık zemin temizliği (toz birikimi).
- Forklift şarjı ayrı oda.
- Karışık yığında en kötü senaryo bazlı.
- HCN/aldehid emisyon değerlendirmesi (toksik dumana karşı tahliye).
SprinkCalc ile Sentetik Kumaş Hesabı
Annex G nonwoven tasarım, ESFR seçimi ve in-rack hesabı için SprinkCalc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir