Haftalık kontrol "ölmemiş mi?" sorusuna cevap verir; çeyreklik ve yarı yıllık ziyaret "ne kadar sağlıklı?" sorusunun cevabıdır. Tehlike değerlendirmesinden dry valve eksersisine, valfı açıp kapatma riskine kadar sahanın sıkı kalemleri.
Bir gıda fabrikasında çeyreklik bakım ziyaretindeyiz; haftalık logbook tertemiz, basınç kararlı. Tehlike değerlendirmesini yaparken müdür "geçen ay yan halü stok düzeni değişti, palet yüksekliği 4 m'ye çıktı" dedi. Sistem 3,5 m için tasarlanmıştı. Sprinkler ne yas, ne hidrolik bunu karşılar. Bu yazı haftalık logbook'ta görünmeyecek o "değişen koşul" türünden noktaları, EN 12845 Madde 20.3.2 ve 20.3.3'ün tam listesiyle anlatır.
Madde 20.3.2 — Çeyreklik rutin (13 hafta)
"Aşağıdaki kontroller en geç 13 haftalık aralıklarla yapılır." Sekiz alt başlık.
20.3.2.2 — Tehlike değerlendirmesi (Review of hazard)
Bu kalem standardın en gözden kaçanı. Yapısal değişiklik, kullanım amacı değişimi, depolama konfigürasyonu, ısıtma/aydınlatma/ekipman değişikliği — hepsi gözden geçirilir. Tehlike sınıfı değişmişse ne olur? Sistem yeniden boyutlandırılması gerekebilir. Bu paragraf, sigorta firmalarının "neden bu sistem artık yeterli değil?" sorusuna cevabı taşıyan tek normatif metindir.
Pratik form: 5–6 sorulu kısa anket, müdür/işletmeci imzalı.
- Son 13 haftada bina içinde yeni bölme, mezzanin, asma kat var mı?
- Stok kategorisi/yükseklik değişti mi?
- Yeni proses ekipmanı (boya kabini, fırın, parafin tank) eklendi mi?
- Isıtma şekli değişti mi (gaz brulor, elektrikli)?
- Aydınlatma fittings değişimi (LED retrofit) tavanda boşluk yarattı mı?
20.3.2.3 — Sprinkler, multiple control ve sprayer kontrolü
- Tortulu (boya hariç) sprinklerler dikkatli temizlenir.
- Boyalı veya deforme olmuş sprinkler değiştirilir (temizlenmez!).
- Petrolatum jelli kaplamalar kontrol edilir; bozulmuşsa eski kaplama temizlenir, iki kat yeniden uygulanır.
- Boya kabini yakını sprinklerleri için daha sık kontrol gerekir (NOTE).
20.3.2.4 — Borular ve destekler
- Korozyon kontrolü, gerekirse boya yenilemesi.
- Galvaniz dişli uçlar ve askı bağlantılarında bitümlü boya 1–5 yıl ömürlü; severeniyatik koşullarda yıllık.
- Bant sargı tamiri.
- Borular elektriksel topraklamada kullanılmamalı — varsa sökülür ve alternatif düzenlenir. Bu kalem sahada en sık atlanır; eski binalarda elektrikçi sprinkler borusunu praktik topraklama kullanmış olabilir.
20.3.2.5 — Su kaynakları ve alarm testi
Her su kaynağı, her kontrol valf seti üzerinden test edilir. Pompa otomatik çalışmalı; hesaplanan debide tedarik basıncı Madde 10'daki değerden düşük olmamalı. Bu test pompa flow test'inden farklı (o yıllık); burası fonksiyonel test — pompa start eder, basınç değeri kayda alınır.
20.3.2.6 — Elektrik beslemeleri
Dizel jeneratörden ikincil elektrik beslemesi varsa fonksiyonu kontrol edilir.
20.3.2.7 — Stop valf eksersisi
Tüm sprinkler stop valfleri (ana, alarm valf üstü, zone valfleri) çalıştırılır ve doğru pozisyonda yeniden mühürlenir. Eksersiz dışı bir valf zaman içinde sıkışır; gerçek müdahalede açılmaz/kapanmaz. Test sırası önemli:
- Bir valfi tam kapat, sonra tam aç.
- Pozisyon mühürlenir ve tamper switch sinyali kontrol edilir.
- Madde 20.2.2.3 alarm testi yapılır → sistem hâlâ açık doğrulanır.
- Bir sonraki valfe geç.
20.3.2.8 — Akış alarmları
Flow switch + pressure switch fonksiyon testi.
20.3.2.9 — Yedek parça envanteri
Madde 20.1.4 LH için 6, OH için 24, HHP/HHS için 36 sprinkler stok ister; ayrıca yüksek-sıcaklık, sidewall ve diğer özel pattern için ek stok. Çeyreklik rutin envanteri kontrol eder, kullanılmış olanları tamamlar.
Madde 20.3.3 — Yarı yıllık rutin (6 ay)
20.3.3.2 — Dry alarm valf eksersisi
Kuru tesisat ve subsidiary uzantılarda alarm valfinin hareketli parçaları — accelerator ve exhauster dahil — üreticinin talimatı doğrultusunda egzersiz edilir. Pratikte: hava boşaltılır, valf düşer, ardından yeniden kuru duruma getirilip basınç oluşturulur. Düşme süresi ve su teslim süresi (Tablo 18 sınırlarında) ölçülür.
NOTE: Alternate tesisatlar yas→kuru→yas geçişlerinde yılda iki kez egzersiz olduğundan ayrı test gerekmiyor. Sadece pür kuru ve pre-action sistemlerde 6 aylık eksersis zorunlu.
20.3.3.3 — İtfaiye ve uzak izleme merkezi alarmı
Elektrik tesisatı ve transmisyon kanalı kontrol edilir. Annex I'deki Type A/B sinyallerin gerçekten iletilip iletilmediği test edilir. Pratik: izleme merkezini ara, "test sinyali geldi mi?" doğrula.
Saha hatası — Boyanmış sprinkler "sayı" değiştirir
Bir AVM'de iç tasarım yenilemesinde dekoratör tüm tavan elemanlarını beyaz boyamış, bu arada concealed sprinkler kapakları da boyanmış. Çeyreklik bakımda boyalı kapakları gördüm — Madde 20.3.2.3 net diyor ki "boyalı sprinkler temizlenmez, değiştirilir". 134 adet kapak değişimi; mağaza müdürü "neden temizleyemiyoruz?" diye sordu. Cevap: termal aktivasyon süresi öngörülemez; sertifikalı dışına çıkmıştır.
NFPA 25 ile karşılaştırma
NFPA 25 çeyreklik rutin yerine "quarterly inspection" ile pratikte aynı kalemlerin çoğunu içerir; "hazard review" NFPA tarafında 5 yılda bir hazard evaluation olarak geçer ve ayrıdır. Dry valve trip test NFPA'da yıllık tam test + 3 yıllık partial trip; EN 12845'te 6 aylık egzersiz daha sık. NFPA 25 8.6 — control valve eksersizi yıllık, EN'de çeyreklik (daha sıkı).
BYKHY bağı
BYKHY bakım periyotlarını TS EN 12845'e gönderiyor; çeyreklik tehlike değerlendirme formu ve yarı yıllık dry valve eksersis kayıtları olmadan yıllık denetim raporu (Annex Q) tamamlanamaz. Sigorta açısından stop valf yıllık eksersisi yapılmamış sistemlerde kapalı valf vakası riski sıklığı artar; tazminat tartışmalı hale gelir.
Hızlı kontrol listesi
- Tehlike değerlendirmesi formu imzalandı mı?
- Sprinklerlerde tortu/boya/deformasyon kontrolü, gerekenler değişti mi?
- Petrolatum jeli yenilendi mi?
- Boru/askı korozyon, bitümlü boya yenileme.
- Topraklamada kullanılmış boru sökülüp düzenlendi mi?
- Her stop valf çalıştırıldı + mühürlendi + alarm test edildi.
- Flow + pressure switch test ediltdi.
- Sprinkler stok envanteri (LH 6 / OH 24 / HHP-HHS 36).
- Dry valve eksersisi (6 ay).
- İzleme merkezi/itfaiye sinyal testi (6 ay).
SprinkCalc ile EN 12845 Hesabı
EN 12845 LH/OH/HHP/HHS yoğunluk-alan kombinasyonları, K-faktör seçimi ve hidrolik hesap için SprinkCalc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir