Madde 13.3.5'in dar koridoru: ne zaman tabloya guvenebilirsin, ne zaman fully-calc kacinilmaz.
Bir kimya ambalaj fabrikasinin sprinkler revizyonunda projeci HHP-2 alani icin pre-calculated cizmis, Tablo 32 ve 33'ten cap atamis, hesabi tek sayfa ile gecmisti. Sahaya inince urun rafa diziliyordu; yani aslinda HHS-3 ST4 yaklasiyor, hatta in-rack devresi gerekecek noktadayiz. Tablo bittigi anda yontem de bitmisti. Bu yazi tam o sinir cizgisini netlestirmek icin: EN 12845 pre-calculated yontemi yuksek tehlikede ne kadar dar bir kutu, hangi kosullarda kapaginin acabilirsin?
Madde 13.3.5 ne diyor, kapsam nereye kadar
Standardin Madde 13.3 tum pre-calculated yontemi, Madde 13.3.5 ise ozel olarak HHP ve HHS icin yazilmis. Basligin altindaki parantez bile sinir koyuyor: "except intermediate level sprinklers". Yani in-rack sprinkler iceren herhangi bir sistemde Madde 13.3.5 devre disidir; o noktada Madde 13.4 fully-calculated zorunlu hale gelir.
Pre-calc'in mantigi sade: range pipe ve design point asagisindaki distribution pipe caplarini standartin verdigi tabloya bakarak secersin, design point ile kontrol vana seti arasindaki kismi ise hidrolik hesaplarsin. Yani kismi tablo + kismi hesap. Madde 13.3.1.1 bunu acikca soyler.
Boyutlandirmayi belirleyen dort parametre
Madde 13.3.5.1 boru capinin neye gore secilecegini siralar:
- Tasarim yogunlugu (HHP-1: 7,5 mm/dk, HHP-2: 10,0 mm/dk, HHP-3: 12,5 mm/dk)
- Sprinkler aralik / dizilim duzeni
- K-faktoru (pre-calc icin K80 ya da K115 - daha yukarisi degil)
- Su kaynaginin basinc/debi karakteristigi (Tablo 7 satiri)
Bunlardan biri bile pre-calc kutusunun disina cikarsa fully-calc'a kayman gerekir. Hicbir borunun nominal capi 25 mm'nin altina inemez; bu da tablonun alt sinirini olusturur.
Hangi tablo, hangi su kaynagi ile eslesir
Burasi sahada en sik karistirdigimiz nokta. Tablo 7 dort farkli supply karakteristigi tanimliyor; pre-calc tablolarinin secimi tamamen bu satirla baglantili. Madde 13.3.5.2, 13.3.5.3 ve 13.3.5.4 esleme kurallarini verir.
| Su kaynagi | K-faktor | Range pipe | Distribution pipe | Madde |
|---|---|---|---|---|
| Tablo 7 (1) | K80 | Tablo 32 | Tablo 33 | 13.3.5.2 |
| Tablo 7 (2) veya 7.3.2.6 modifiye | K80 | Tablo 32 | Tablo 34 | 13.3.5.3 |
| Tablo 7 (3) | K80 | Tablo 35 | Tablo 34 | 13.3.5.4 |
| Tablo 7 (4) | K115 | Tablo 35 | Tablo 34 | 13.3.5.4 |
Yanlis cifti seçtiginde sonuc cap altinda distribution: 1000 l/dk debide 0,5 bar/m'yi asan basinc kayiplari, sonra da pompada karsiligi olmayan basinc bekleme. Saha kontrolde ilk yakalanan hata genellikle bu eslemenin yanlis kurulmasi.
Tablo 32 - Range pipe caplari (HH, Tablo 7 (1) veya (2))
| Range konumu | Layout | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|---|
| Tum distribution pipe'larin uc kisminda | 2-end-side, son iki range | 25 | 1 |
| 32 | 2 | ||
| 3-end-side, son uc range | 25 | 2 | |
| 32 | 3 | ||
| Diger layoutlar, sadece son range | 25 | 2 | |
| 32 | 3 | ||
| 40 | 4 | ||
| Diger tum range'ler | Herhangi | 25 | 3 |
| 32 | 4 |
Sert kural: hicbir range pipe uzerine dortten fazla sprinkler asilamaz. Ayrica range pipe, capi 150 mm'yi gecen distribution pipe'a baglanmaz.
Tablo 33 - Distribution pipe (Tablo 7 (1))
| Konum | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|
| Tesisat ucundaki distribution borulari | 32 | 2 |
| 40 | 4 | |
| 50 | 8 | |
| 65 | 12 | |
| 80 | 18 | |
| 100 | 48 | |
| Design point ile kontrol vanasi arasi | Hidrolik hesap (Madde 13.3.5) | |
Tablo 34 - Distribution pipe (Tablo 7 (2,3,4))
| Konum | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|
| Tesisat ucundaki distribution borulari | 50 | 4 |
| 65 | 8 | |
| 80 | 12 | |
| 100 | 16 | |
| 150 | 48 | |
| Design point ile kontrol vanasi arasi | Hidrolik hesap (Madde 13.3.5) | |
Dikkat: Madde 13.3.5.3'e gore 4-end-side sistemlerde 65 mm'nin altinda distribution pipe kullanilamaz. Yani Tablo 34'te 50 mm satiri end-side disindaki layoutlara aittir.
Tablo 35 - Range caplari (HH, Tablo 7 (3) veya (4))
| Range konumu | Layout | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|---|
| Distribution uc kisminda | End-side, son uc range | 40 | 1 |
| 50 | 3 | ||
| 65 | 6 | ||
| Diger range'ler | End-side | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| 50 | 4 | ||
| 65 | 6 | ||
| Distribution uc kisminda | 2-end-centre, son uc range | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| Diger range'ler | 2-end-centre | 32 | 2 |
| Tum range'ler | 3 ve 4 end-centre | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| 50 | 4 |
End-side ile end-centre arasindaki layout farki Madde 13.3.5.4'te kritiktir: end-side'da range basina 6 sprinkler izinli; 2-end-centre'da ust limit 4'e iner. Sahada bu detay yanlis layout secimi yuzunden cap altinda kalan ranges'lere yol acabiliyor.
Sprinkler sayisi ve basinc butcesi
HHP icin operasyon alani 260 m². Sprinkler aralik max 9 m² (HHP) veya 7,5 m² (HHS) oldugundan koruma alanina genelde 30-35 sprinkler / 260 m² dusuyor. Pre-calc'in en uygulanabilir oldugu yer: tek katli, duz tavan, 12 m altinda yukseklik, urunu raflanmamis ya da en fazla ST1 stack tipi. K80 ile 7,5 mm/dk yogunluk icin en uzak sprinklerde minimum 1,1 bar bekleriz; HHP-3'te 12,5 mm/dk icin bu yaklasik 2,4 bar'a cikiyor. Pre-calc'in distribution kismi her zaman fully-calc oldugu icin K seciminin pompa basincini dogrudan etkiledigini unutmayiz: K115'e yukselmek end-sprinkler basincini ayni debide ucte ikiye dusurur.
Fully-calculated'a ne zaman zorunlu gecilir
- In-rack sprinkler varsa: Madde 13.3.5 basligi exclude eder. Madde 7.2.3 yapisi (3 sprinkler/seviye, 3 raf) tabloya girmez.
- HHS-3, HHS-4 ve ST5/ST6 raflama: Tablo 5'in ust dilimleri pre-calc tablolarinin varsayimlarinin disinda kalir.
- Gridded veya looped array: Tablo 32-35 end-side / end-centre branched layouta gore yazilmistir; gridded'da iki yonlu akis dengesi tabloya sigmaz.
- K200, K240, K280, K320, K360 sprinkler: Pre-calc K80 ve K115 disinda yazilmamis. ESFR gibi yuksek-K sistemler EN 12845-2 kapsaminda fully-calc.
- Cok katli bina veya kot farki cesitliligi: Madde 13.3.4.3 OH icin paralel kuralin HH karsiligi yok; HHP'de zaten dogrudan fully-calc tercih ederiz.
- HHP4 (foam veya deluge): Tehlike sinifi tablosu zaten proje-ozel hidrolik hesap ister.
NFPA 13 schedule yaklasimiyla karsilastirma
NFPA 13'te schedule yontemi extra hazard icin teknik olarak hala mevcut ama pratikte yillardir hidrolik hesap hakim. EN 12845 pre-calc daha kati: izinli K-faktor sayisi az, range basina sprinkler sayisi sert sinirli, gridded yasak. Ote yandan NFPA 13 schedule cap atamasi sprinkler sayisi ile yapilirken EN 12845 pre-calc'da ek olarak su kaynagi karakteristigi (Tablo 7) belirleyici. Yani EN 12845 ayni tehlikede iki farkli pompa kapasitesi icin farkli boru caplari onerebiliyor; bu pompa-tesisat birlikte boyutlandirma felsefesinin sonucu.
Yaygin saha hatalari
- HHP-2 cizilen plani HHS-3'e donen depoda eski Tablo 32+33 ile birakmak. Tehlike sinifi degistiyse Tablo 7 satiri da degisir, tablo cifti yenilenir.
- K115 sprinkler kullaniyorum diye hizla Tablo 35'e gitmek; Tablo 7(4) supply yoksa K115 secimi pre-calc'a hak vermez.
- 4-end-side layoutta 50 mm distribution gormek (Madde 13.3.5.3 yasaklar; 65 mm minimum).
- Range basina 5-6 sprinkler oturtmaya calismak. Sadece end-side'da Tablo 35'le 6 sprinkler izinli; 2-end-centre'da 4 sinir.
- Pre-calc cikti ile gridded ana hat birlestirmek; gridded modeli pre-calc'a kapali.
Turkiye baglami
BYKHY EK-9 sprinkler bolumunde NFPA 13 ya da EN 12845 referansi serbest. Ozellikle Avrupa kokenli sigorta polisi olan tesislerde (lojistik, otomotiv tedarikci) projeyi EN 12845 ile vermek isteniyor. Pre-calc bicimsel olarak hizli onay aliyor olabilir; ancak modern Turk depolarinin cogu raflanmis ve in-rack devresine ihtiyac duyacak yukseklikte. Sahada pre-calc baslayip fully-calc'a donen project sayisini saymadim - cogu hesap raporu acilinca distribution baslangicindaki design point'in arkasini zaten hidrolik cozdugu icin pre-calc'tan tek kazancin range cap atamasi kaliyor. O da kucuk bir kazanc, riskin karsiliginda. Modern depolarda dogrudan fully-calc baslamayi tercih ediyoruz.
SSS
HHP ve HHS sistemlerinde pre-calculated yontem her zaman kullanilabilir mi?
Hayir. K80 (HHP icin Tablo 7(1)/(2) supply) veya K115 (Tablo 7(4) supply) ile, range basina en fazla 4 sprinkler (3-4 end-side icin 6) sartiyla, intermediate-level in-rack sprinkler bulunmayan duz tavan/raf disi konfigurasyonlarda izinli. Bunun disindaki butun durumlar Madde 13.4 fully-calc gerektirir.
Tablo 32-35 hangi su kaynagi sinifina gore secilir?
Tablo 7'deki supply karakteristigi belirleyici. Tablo 7(1) icin Tablo 32+33; Tablo 7(2) icin Tablo 32+34; Tablo 7(3 veya 4) icin Tablo 34+35. Yanlis cift secimi cap altinda kalmis distribution borularina yol acar.
In-rack sprinklerli depoda neden pre-calc yapamayiz?
Madde 13.3.5 basligi "except intermediate level sprinklers" der. In-rack devresi Madde 7.2.3'e gore 3 sprinkler/seviye ve 1-3 raf hidrolik dengesiyle hesaplanir; bu yuk pre-calc tablolariyla modellenemez. >50 in-rack sprinkler ise zaten ayri kontrol vana setine baglanir ve sistem bolunur.
Gridded boru duzeni HHP'de pre-calc'a uygun mu?
Hayir. Tablo 32-35 end-side ve end-centre branched range duzenlerine gore yazildi. Gridded array iki yonlu akis paylasimi gerektirir, tablonun varsayimlarini bozar. Gridded sectiyseniz fully-calculated zorunlu.
NFPA 13'teki schedule yontemiyle EN 12845 pre-calc ayni mi?
Mantik benzer (tablodan cap secimi) ama EN 12845 pre-calc cok daha dar bir koridorda izinli: sadece K80 ve K115, sinirli layout, gridded yasak ve su kaynagi karakteristigi tabloyu degistirir. NFPA 13 schedule'inde supply ile cap dogrudan baglantili degildir.
SprinkCalc ile EN 12845 Hesabi
EN 12845 LH/OH/HHP/HHS yogunluk-alan kombinasyonlari, K-faktor secimi ve Tablo 32-35 pre-calc kontrolu icin SprinkCalc iOS uygulamasini App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir