Madde 13.3.5'in dar koridoru: ne zaman tabloya guvenebilirsin, ne zaman fully-calc kacinilmaz.
Bir kimya ambalaj fabrikasinin sprinkler revizyonunda projeci HHP-2 alani icin pre-calculated cizmis, Tablo 32 ve 33'ten cap atamis, hesabi tek sayfa ile gecmisti. Sahaya inince urun rafa diziliyordu; yani aslinda HHS-3 ST4 yaklasiyor, hatta in-rack devresi gerekecek noktadayiz. Tablo bittigi anda yontem de bitmisti. Bu yazi tam o sinir cizgisini netlestirmek icin: EN 12845 pre-calculated yontemi yuksek tehlikede ne kadar dar bir kutu, hangi kosullarda kapaginin acabilirsin?
Madde 13.3.5 ne diyor, kapsam nereye kadar
Standardin Madde 13.3 tum pre-calculated yontemi, Madde 13.3.5 ise ozel olarak HHP ve HHS icin yazilmis. Basligin altindaki parantez bile sinir koyuyor: "except intermediate level sprinklers". Yani in-rack sprinkler iceren herhangi bir sistemde Madde 13.3.5 devre disidir; o noktada Madde 13.4 fully-calculated zorunlu hale gelir.
Pre-calc'in mantigi sade: range pipe ve design point asagisindaki distribution pipe caplarini standartin verdigi tabloya bakarak secersin, design point ile kontrol vana seti arasindaki kismi ise hidrolik hesaplarsin. Yani kismi tablo + kismi hesap. Madde 13.3.1.1 bunu acikca soyler.
Boyutlandirmayi belirleyen dort parametre
Madde 13.3.5.1 boru capinin neye gore secilecegini siralar:
- Tasarim yogunlugu (HHP-1: 7,5 mm/dk, HHP-2: 10,0 mm/dk, HHP-3: 12,5 mm/dk)
- Sprinkler aralik / dizilim duzeni
- K-faktoru (pre-calc icin K80 ya da K115 - daha yukarisi degil)
- Su kaynaginin basinc/debi karakteristigi (Tablo 7 satiri)
Bunlardan biri bile pre-calc kutusunun disina cikarsa fully-calc'a kayman gerekir. Hicbir borunun nominal capi 25 mm'nin altina inemez; bu da tablonun alt sinirini olusturur.
Hangi tablo, hangi su kaynagi ile eslesir
Burasi sahada en sik karistirdigimiz nokta. Tablo 7 dort farkli supply karakteristigi tanimliyor; pre-calc tablolarinin secimi tamamen bu satirla baglantili. Madde 13.3.5.2, 13.3.5.3 ve 13.3.5.4 esleme kurallarini verir.
| Su kaynagi | K-faktor | Range pipe | Distribution pipe | Madde |
|---|---|---|---|---|
| Tablo 7 (1) | K80 | Tablo 32 | Tablo 33 | 13.3.5.2 |
| Tablo 7 (2) veya 7.3.2.6 modifiye | K80 | Tablo 32 | Tablo 34 | 13.3.5.3 |
| Tablo 7 (3) | K80 | Tablo 35 | Tablo 34 | 13.3.5.4 |
| Tablo 7 (4) | K115 | Tablo 35 | Tablo 34 | 13.3.5.4 |
Yanlis cifti seçtiginde sonuc cap altinda distribution: 1000 l/dk debide 0,5 bar/m'yi asan basinc kayiplari, sonra da pompada karsiligi olmayan basinc bekleme. Saha kontrolde ilk yakalanan hata genellikle bu eslemenin yanlis kurulmasi.
Tablo 32 - Range pipe caplari (HH, Tablo 7 (1) veya (2))
| Range konumu | Layout | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|---|
| Tum distribution pipe'larin uc kisminda | 2-end-side, son iki range | 25 | 1 |
| 32 | 2 | ||
| 3-end-side, son uc range | 25 | 2 | |
| 32 | 3 | ||
| Diger layoutlar, sadece son range | 25 | 2 | |
| 32 | 3 | ||
| 40 | 4 | ||
| Diger tum range'ler | Herhangi | 25 | 3 |
| 32 | 4 |
Sert kural: hicbir range pipe uzerine dortten fazla sprinkler asilamaz. Ayrica range pipe, capi 150 mm'yi gecen distribution pipe'a baglanmaz.
Tablo 33 - Distribution pipe (Tablo 7 (1))
| Konum | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|
| Tesisat ucundaki distribution borulari | 32 | 2 |
| 40 | 4 | |
| 50 | 8 | |
| 65 | 12 | |
| 80 | 18 | |
| 100 | 48 | |
| Design point ile kontrol vanasi arasi | Hidrolik hesap (Madde 13.3.5) | |
Tablo 34 - Distribution pipe (Tablo 7 (2,3,4))
| Konum | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|
| Tesisat ucundaki distribution borulari | 50 | 4 |
| 65 | 8 | |
| 80 | 12 | |
| 100 | 16 | |
| 150 | 48 | |
| Design point ile kontrol vanasi arasi | Hidrolik hesap (Madde 13.3.5) | |
Dikkat: Madde 13.3.5.3'e gore 4-end-side sistemlerde 65 mm'nin altinda distribution pipe kullanilamaz. Yani Tablo 34'te 50 mm satiri end-side disindaki layoutlara aittir.
Tablo 35 - Range caplari (HH, Tablo 7 (3) veya (4))
| Range konumu | Layout | Cap (mm) | Maks. sprinkler |
|---|---|---|---|
| Distribution uc kisminda | End-side, son uc range | 40 | 1 |
| 50 | 3 | ||
| 65 | 6 | ||
| Diger range'ler | End-side | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| 50 | 4 | ||
| 65 | 6 | ||
| Distribution uc kisminda | 2-end-centre, son uc range | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| Diger range'ler | 2-end-centre | 32 | 2 |
| Tum range'ler | 3 ve 4 end-centre | 32 | 1 |
| 40 | 2 | ||
| 50 | 4 |
End-side ile end-centre arasindaki layout farki Madde 13.3.5.4'te kritiktir: end-side'da range basina 6 sprinkler izinli; 2-end-centre'da ust limit 4'e iner. Sahada bu detay yanlis layout secimi yuzunden cap altinda kalan ranges'lere yol acabiliyor.
Sprinkler sayisi ve basinc butcesi
HHP icin operasyon alani 260 m². Sprinkler aralik max 9 m² (HHP) veya 7,5 m² (HHS) oldugundan koruma alanina genelde 30-35 sprinkler / 260 m² dusuyor. Pre-calc'in en uygulanabilir oldugu yer: tek katli, duz tavan, 12 m altinda yukseklik, urunu raflanmamis ya da en fazla ST1 stack tipi. K80 ile 7,5 mm/dk yogunluk icin en uzak sprinklerde minimum 1,1 bar bekleriz; HHP-3'te 12,5 mm/dk icin bu yaklasik 2,4 bar'a cikiyor. Pre-calc'in distribution kismi her zaman fully-calc oldugu icin K seciminin pompa basincini dogrudan etkiledigini unutmayiz: K115'e yukselmek end-sprinkler basincini ayni debide ucte ikiye dusurur.
Fully-calculated'a ne zaman zorunlu gecilir
- In-rack sprinkler varsa: Madde 13.3.5 basligi exclude eder. Madde 7.2.3 yapisi (3 sprinkler/seviye, 3 raf) tabloya girmez.
- HHS-3, HHS-4 ve ST5/ST6 raflama: Tablo 5'in ust dilimleri pre-calc tablolarinin varsayimlarinin disinda kalir.
- Gridded veya looped array: Tablo 32-35 end-side / end-centre branched layouta gore yazilmistir; gridded'da iki yonlu akis dengesi tabloya sigmaz.
- K200, K240, K280, K320, K360 sprinkler: Pre-calc K80 ve K115 disinda yazilmamis. ESFR gibi yuksek-K sistemler EN 12845-2 kapsaminda fully-calc.
- Cok katli bina veya kot farki cesitliligi: Madde 13.3.4.3 OH icin paralel kuralin HH karsiligi yok; HHP'de zaten dogrudan fully-calc tercih ederiz.
- HHP4 (foam veya deluge): Tehlike sinifi tablosu zaten proje-ozel hidrolik hesap ister.
NFPA 13 schedule yaklasimiyla karsilastirma
NFPA 13'te schedule yontemi extra hazard icin teknik olarak hala mevcut ama pratikte yillardir hidrolik hesap hakim. EN 12845 pre-calc daha kati: izinli K-faktor sayisi az, range basina sprinkler sayisi sert sinirli, gridded yasak. Ote yandan NFPA 13 schedule cap atamasi sprinkler sayisi ile yapilirken EN 12845 pre-calc'da ek olarak su kaynagi karakteristigi (Tablo 7) belirleyici. Yani EN 12845 ayni tehlikede iki farkli pompa kapasitesi icin farkli boru caplari onerebiliyor; bu pompa-tesisat birlikte boyutlandirma felsefesinin sonucu.
Yaygin saha hatalari
- HHP-2 cizilen plani HHS-3'e donen depoda eski Tablo 32+33 ile birakmak. Tehlike sinifi degistiyse Tablo 7 satiri da degisir, tablo cifti yenilenir.
- K115 sprinkler kullaniyorum diye hizla Tablo 35'e gitmek; Tablo 7(4) supply yoksa K115 secimi pre-calc'a hak vermez.
- 4-end-side layoutta 50 mm distribution gormek (Madde 13.3.5.3 yasaklar; 65 mm minimum).
- Range basina 5-6 sprinkler oturtmaya calismak. Sadece end-side'da Tablo 35'le 6 sprinkler izinli; 2-end-centre'da 4 sinir.
- Pre-calc cikti ile gridded ana hat birlestirmek; gridded modeli pre-calc'a kapali.
Turkiye baglami
BYKHY EK-9 sprinkler bolumunde NFPA 13 ya da EN 12845 referansi serbest. Ozellikle Avrupa kokenli sigorta polisi olan tesislerde (lojistik, otomotiv tedarikci) projeyi EN 12845 ile vermek isteniyor. Pre-calc bicimsel olarak hizli onay aliyor olabilir; ancak modern Turk depolarinin cogu raflanmis ve in-rack devresine ihtiyac duyacak yukseklikte. Sahada pre-calc baslayip fully-calc'a donen project sayisini saymadim - cogu hesap raporu acilinca distribution baslangicindaki design point'in arkasini zaten hidrolik cozdugu icin pre-calc'tan tek kazancin range cap atamasi kaliyor. O da kucuk bir kazanc, riskin karsiliginda. Modern depolarda dogrudan fully-calc baslamayi tercih ediyoruz.
SSS
HHP ve HHS sistemlerinde pre-calculated yontem her zaman kullanilabilir mi?
Hayir. K80 (HHP icin Tablo 7(1)/(2) supply) veya K115 (Tablo 7(4) supply) ile, range basina en fazla 4 sprinkler (3-4 end-side icin 6) sartiyla, intermediate-level in-rack sprinkler bulunmayan duz tavan/raf disi konfigurasyonlarda izinli. Bunun disindaki butun durumlar Madde 13.4 fully-calc gerektirir.
Tablo 32-35 hangi su kaynagi sinifina gore secilir?
Tablo 7'deki supply karakteristigi belirleyici. Tablo 7(1) icin Tablo 32+33; Tablo 7(2) icin Tablo 32+34; Tablo 7(3 veya 4) icin Tablo 34+35. Yanlis cift secimi cap altinda kalmis distribution borularina yol acar.
In-rack sprinklerli depoda neden pre-calc yapamayiz?
Madde 13.3.5 basligi "except intermediate level sprinklers" der. In-rack devresi Madde 7.2.3'e gore 3 sprinkler/seviye ve 1-3 raf hidrolik dengesiyle hesaplanir; bu yuk pre-calc tablolariyla modellenemez. >50 in-rack sprinkler ise zaten ayri kontrol vana setine baglanir ve sistem bolunur.
Gridded boru duzeni HHP'de pre-calc'a uygun mu?
Hayir. Tablo 32-35 end-side ve end-centre branched range duzenlerine gore yazildi. Gridded array iki yonlu akis paylasimi gerektirir, tablonun varsayimlarini bozar. Gridded sectiyseniz fully-calculated zorunlu.
NFPA 13'teki schedule yontemiyle EN 12845 pre-calc ayni mi?
Mantik benzer (tablodan cap secimi) ama EN 12845 pre-calc cok daha dar bir koridorda izinli: sadece K80 ve K115, sinirli layout, gridded yasak ve su kaynagi karakteristigi tabloyu degistirir. NFPA 13 schedule'inde supply ile cap dogrudan baglantili degildir.
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indir