Ahsap Cip Depolama Sprinkler: OH3 vs EH1 Tasarim Yogunlugu

Kâğıt fabrikası, MDF tesisi ve biyokütle santralinin ahşap çip (wood chip) yığın depolaması, sahada karşımıza çıkan en yüksek yanıcı yüklerden biridir. Yığının içindeki nem, kütle sıcaklığını zamanla yükseltiği için kendiliğinden tutuşma (spontaneous combustion) gerçek bir risk. NFPA 13'te çoğu projede OH3 (Ordinary Hazard 3) yeterli geliyor; ama yığın koşulları ağırlaştığında sistemi EH1 (Extra Hazard 1) veya üzerine taşımak zorunda kalıyoruz.

Tasarim Yogunlugu Karari

Hangi tehlike sınıfına (hazard class) gideceğimizi belirleyen ana etken yığın yüksekliği, çipin nem oranı ve deponun kapalı olup olmadığı. Aşağıdaki değerler sahada ilk tercih olarak kullandığım referans noktaları:

• OH3: 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²) / 139 m² (1500 ft²) operasyon alanı — kapalı çip depo, konveyör altı bölgeler
• EH1: 12,2 mm/dk (0,30 gpm/ft²) / 232 m² (2500 ft²) — yığın yüksekliği 3 m'yi geçiyorsa, çip nemliyse
• EH2: 16,3 mm/dk (0,40 gpm/ft²) — paletli ambalaj, MDF panel deposu

FM Global DS 7-19 bu tabloya bir adım daha ekliyor: nemi ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak katar. Türkiye'de FM sigortalı tesislerde genelde bu hesap zorunlu oluyor.

Kendiliginden Tutusma

Ahşap çip yığınının iç sıcaklığı dışarıdan hiçbir tetikleyici olmadan yavaş yavaş tırmanır. Mekanizma basitten karmaşığa şu sırayla işler:

• Nem, mikrobiyolojik ayrıştırmayı başlatır (mezofilik bakteri)
• Sıcaklık 40-60°C — termofilik bakteri devreye girer
• Sıcaklık 60-80°C — kimyasal oksitlenme başlar
• Sıcaklık 80°C üstü — kimyasal zincir reaksiyonu, alevlenme

Sahada aldığımız önlemler: yığın yüksekliğini 6 m'nin altında tutmak, otomatik sıcaklık izleme sondaları yerleştirmek ve yığını üç haftada bir rotasyona sokmak. Bu üçlü pratikte yangın riskini belirgin şekilde düşürüyor.

Konveyor Sprinkler

• NFPA 13 20.4: kapalı konveyör tünelinde enine aralıklı sprinkler yerleşimi
• Aralık: konveyör boyunca her 6 m'de bir başlık
• Tip: hızlı tepkili (quick response, QR) yüksek sıcaklık 93°C
• Su akış anahtarı (flow switch): konveyör dur komutu ile entegre

Kagit Fabrikasi Ozel

• Kâğıt makinesi kurutma silindiri 150°C civarında çalışır — yüksek sıcaklık (high-temperature) sprinkler şart
• Hamurlaştırıcı (pulper) içine erken aktivasyon su spreyi
• Toz toplama sistemi silosuna deluge sprinkler
• FM Global DS 7-2 kâğıt üretim tesisleri kılavuzu bu projelerde referans alınır

Sık Sorulan Sorular

Ahşap çip depolamada OH3 yerine ne zaman EH1 tasarım yoğunluğuna geçilir?

OH3 (8,1 mm/dk / 139 m²) kapalı çip deposu ve konveyör altı bölgeler için ilk tercihtir; ancak yığın yüksekliği 3 metreyi geçtiğinde veya çip nemliyse EH1 (12,2 mm/dk / 232 m²) yoğunluğuna çıkılır. FM Global DS 7-19, nem ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak ekler.

Ahşap çip yığınında kendiliğinden tutuşma nasıl gelişir?

Yığın içindeki nem önce mezofilik bakteri ayrışmasını başlatır, 40-60 °C aralığında termofilik bakteri devreye girer, 60-80 °C'de kimyasal oksitlenme başlar ve 80 °C üzerinde zincir reaksiyonu alevlenmeye döner. Riski düşürmek için yığın yüksekliği 6 metre altında tutulur, sıcaklık izleme sondaları yerleştirilir ve yığın üç haftada bir rotasyona sokulur.

Kapalı konveyör tünelinde sprinkler nasıl yerleştirilir?

NFPA 13 uyarınca kapalı konveyör tünelinde başlıklar konveyör boyunca her 6 metrede bir enine aralıklı yerleştirilir. Yüksek sıcaklık 93 °C hızlı tepkili (QR) başlık kullanılır ve su akış anahtarı konveyör dur komutuyla entegre edilir.

MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir