Türkiye'de MEB çatısı altında 65.000 okul ve 18 milyon öğrenci var; ortalama bir okul 500 öğrenciyi 3 kat üzerinde barındırıyor. Aynı binanın içinde kimya laboratuvarı, anfi, yemekhane ve spor salonu gibi birbirinden çok farklı kullanım türleri (occupancy) bulunuyor ve her biri kendine özgü tahliye (egress) kurgusu istiyor. NFPA 101 bu yapıları eğitim amaçlı kullanım olarak tanımlıyor: tahliye tatbikatında 2,5 dk hedef, 50 kişiyi aşan sınıflarda iki çıkış kapısı, koridorda 1,8 m net genişlik, kimya laboratuvarının 8.7.4'e (NFPA 45) göre korunması, binanın baştan sona sprinklerle korunması ve 100 ve üzeri kişilik alanlardan çıkış kapısında mandal/kilit varsa panik bar zorunlu kalemler arasında.

Eğitim Kategorisi

  • Okul öncesi: Kreş ve anaokulu; çocukların tahliye hızı düşük, personel yönlendirmesi kritik
  • İlköğretim: 6-14 yaş aralığı, sınıf başına yoğunluk yüksek
  • Ortaöğretim: 14-18 yaş, laboratuvar ve atölye kullanımı devrede
  • Yetişkin eğitim: Farklı kullanım türü (occupancy) kuralları uygulanır
  • Özel okullar: 50+ öğrenci kapasiteli binalarda sprinkler pratik olarak zorunlu

Tahliye Kuralları

  • 50+ öğrencili sınıf: En az 2 ayrı çıkış kapısı
  • Kapı açılımı: Dışa doğru, panik bar ile
  • Koridor: Minimum 1,8 m net genişlik
  • Kaçış mesafesi (travel distance): Sprinklerli binada 61 m, sprinklersiz binada 46 m (NFPA 101-2024 14.2.6)
  • Tahliye tatbikatı (drill): Yılda 10 kez, 2,5 dk hedef

Kimya Laboratuvarı

  • Çeker ocak (fume hood): Yüzeyde 0,5 m/s hava hızı
  • Solventler: Yanıcı madde dolabında (flammable cabinet) saklanır
  • Acil duş: 10 saniye içinde erişilebilir konumda
  • Göz duşu (eye wash): 15 dk kesintisiz akış debisi
  • Laboratuvar koruması: Kimyasal kullanan laboratuvarlar 8.7.4'e (NFPA 45) uyar; bina baştan sona sprinklerli olmalı (NFPA 101-2024 14.3.2.4, 14.3.5.1), temiz gaz ancak ek koruma olabilir

Spor Salonu

  • Toplanma alanı (Assembly A-4): Kapalı spor salonu bu sınıfta değerlendirilir
  • Tahliye hesabı: Kişi başı 5 mm (0,005 m) çıkış genişliği
  • Tribün: Sıra başına maksimum 14 koltuk
  • Sprinkler yoğunluğu: 5,7 L/dk/m²
  • Zemin: Yangın geciktirici (FR) vernik uygulaması

Türkiye'de Okullar

  • MEB toplam: 65.000 okul
  • Öğrenci sayısı: 18 milyon
  • En kalabalık ilde: 8000+ okul
  • Bir okul yangını: Yapılan tahliye hâlâ referans vaka
  • 6 Şubat 2023: Deprem sonrası toplu tahliye tecrübesi okul tasarımını doğrudan etkiledi

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 101, NFPA 45 lab, MEB, OSHA 1910, TS EN 14604. NFPA 101 Life Safety Code.