Yangın hidrolik hesabı nedir?
Yangın hidrolik hesabı, söndürme sisteminin hidrolik açıdan en elverişsiz tasarım alanında gereken debi ve basıncın su kaynağı tarafından karşılanıp karşılanmadığını gösteren hesaptır. En uzaktaki sprinklerden başlanır; branşman, ana hat ve kolon boyunca her düğümde debi ve basınç bulunur. Boru sürtünme kayıpları, fitting ve vana kayıpları ile kot farkları eklendiğinde pompa çıkışında ya da şebeke bağlantısında gereken basınç–debi noktası ortaya çıkar. Bu nokta su kaynağının eğrisinin altında kalıyorsa sistem yeterlidir.
Hesap, boru çaplarının hesapla belirlendiği her sprinkler sisteminde gerekir. Yangın projesinin ilk hazırlanışında olduğu kadar, mevcut bir tesiste kullanım değiştiğinde de yeniden yapılmalıdır: kiracı değişimi, depolama yüksekliğinin artması ya da yeni bölmeler tasarım alanını ve talebi değiştirebilir.
Bir yangın projesinde hangi hesaplar yapılır?
Sprinkler sistemli bir yangın projesi birbirine bağlı birkaç yangın hesabından oluşur ve birindeki değişiklik diğerlerini etkiler:
- Tehlike sınıfı: kullanım ve yangın yüküne göre belirlenir; tasarım yoğunluğu, operasyon alanı ve su süresi bu karardan türetilir.
- Sprinkler yerleşimi: sprinkler başına en büyük koruma alanı ve aralık sınırları, adet ve ızgarayı belirler.
- Sprinkler debi ve basıncı: her sprinklerin debisi K-faktörü ve basınçtan bulunur; en uzak sprinklerde en düşük basınç sağlanmalıdır.
- Boru sürtünme kaybı: Hazen-Williams yöntemiyle hat boyunca basınç kaybı hesaplanır ve boru çapları buna göre seçilir.
- Su deposu: sprinkler ve gerekiyorsa hortum talebi, standardın öngördüğü süreyle çarpılarak depo hacmi bulunur.
- Pompa ve NPSH: pompanın debi–basınç noktası seçilir, emme tarafında kavitasyon olmaması için NPSH kontrol edilir.
Araçlar hangi adıma karşılık gelir?
Bu sayfadaki her yangın hesabı, yukarıdaki adımlardan birini hızla yapmak ya da bir sonucu bağımsız olarak kontrol etmek için tasarlandı:
- Tehlike sınıfı: EN 12845 Tehlike Sınıfı Bulucu ve NFPA 13 Tehlike Sınıfı Bulucu ile kullanımı seçin; tasarım yoğunluğu, operasyon alanı ve süre bu karardan gelir.
- Sprinkler yerleşimi ve seçimi: Sprinkler Adedi ve Yerleşim Hesabı ve Sprinkler Sıcaklık Derecesi ve Renk Kodu Seçici ile sprinkler başına alan ve aralık sınırları içinde adet ile ızgarayı bulun, ortam sıcaklığına uygun dereceyi seçin.
- Sprinkler hidroliği: Sprinkler K-Faktörü Debi ve Basınç Hesabı ve Yangın Koruma Birim Dönüştürücü ile Q = K·√P ilişkisiyle debi ve basıncı hesaplayın; farklı birimlerle yazılmış verileri tek sisteme çevirin.
- Su kaynağı: Yangın Suyu Deposu Hesabı: BYKHY Ek-8/A ve EN 12845 ile toplam talebi çalışma süresiyle çarparak depo hacmini bulun.
- Yangın pompası: Yangın Pompası NPSH Hesabı ve Dizel Pompa Yakıt Deposu: NFPA 20, EN 12845, FM Global ile emme hattındaki sürtünme kaybını da hesaba katarak kavitasyon payını kontrol edin, dizel pompanın yakıt deposunu boyutlandırın.
- Depo ve özel alanlar: ESFR Sprinkler Uygunluk Kontrolü ve Duman Tahliye Alanı Hesabı (Doğal Duman Tahliyesi) ile yüksek raflı depoda ESFR koşullarını ve çatıda doğal duman tahliyesi için gereken alanı kontrol edin.
- Diğer araçlar: NFPA 13 Emtia Sınıfı Bulucu: Class I–IV ve Grup A, EN 12845 Mal Kategorisi Bulucu: Kategori I–IV ve HHS, Kiriş Kuralı Hesabı: Sprinkler Engel Mesafesi (NFPA 13), Sprinkler Boru Askı Aralığı Hesabı (NFPA 13 Tablo 17.4.2.1), Hidrolik Hesapta Açık Sprinkler Sayısı: NFPA 13 ve EN 12845, EN 12845 Pompa Emme Borusu ve Başlatma Basıncı Kontrolü, Boru Sürtünme Kaybı Hesabı: Hazen-Williams Yangın Hidroliği, Eşdeğer Boru Uzunluğu Hesabı: Fitting ve Vana Kayıpları, Yangın Dolabı ve Hidrant Debisi Hesabı (BYKHY), Kuru Boru Sistem Hacmi Hesabı – NFPA 13 ve EN 12845, Köpük Konsantresi Miktarı Hesabı (NFPA 11), Yüksek Genleşmeli Köpük Daldırma Hesabı (NFPA 11), NFPA 11 Tasarım Kriteri Hesabı: Köpük Sihirbazı, Köpüklü Su Sprinkler Hesabı (NFPA 11 Bölüm 6), Temiz Gaz Miktarı Hesabı (HFC-227ea, FK-5-1-12, IG-541), Tank Çiftliği Set Köpük Hesabı: NFPA 30 ve NFPA 11, Yangın Dolabı, İtfaiye Bağlantısı ve Hidrant Zorunluluğu, Kaçış Mesafesi ve Çıkış Genişliği Hesabı | BYKHY, Sprinkler Zorunlu mu? BYKHY 96, 165 ve İtfaiye Bağlantısı, Yangın Algılama ve Alarm Zorunluluğu — BYKHY 75 ve Ek-7, Yangın Söndürme Cihazı (Tüp) Sayısı — BYKHY Madde 99, Sprinkler Yerleşim Kuralları: Aralık, Duvar, Deflektör, Alan × Yoğunluk Hesabı: NFPA 13 ve EN 12845 Sprinkler Debisi, Thrust Block Hesabı: NFPA 13 Beton Baskı Bloğu Boyutu, Raf İçi Sprinkler Yerleşimi: NFPA 13, EN 12845, FM, Yanıcı Sıvı Sınıfı ve Depolama Kontrolü: BYKHY, Tank Seddi Hacmi Hesabı: BYKHY 119 ve NFPA 30, Tank Dış Soğutma Hesabı: NFPA 15 ve FM Su Spreyi.
Borulama ağının tamamının düğüm düğüm çözüldüğü hidrolik hesap bu araçların kapsamı dışındadır; araçlar o hesabın girdilerini hazırlamanıza ve sonuçlarını sağlamanıza yardım eder. Yöntemin ayrıntısı için hidrolik hesap rehberine, sık yapılan hatalar için hidrolik hesap hata kontrol listesine bakabilirsiniz.
Ön boyutlandırma ve nihai tasarım
Buradaki hesaplar ön boyutlandırma ve kontrol içindir. Nihai tasarım; uygulanan standardın yürürlükteki baskısı, kullanılan ürünlerin onay ve listeleme verileri ve yetkili makamın kabulüyle doğrulanmalıdır. Türkiye'de BYKHY, sprinkler sistemi tasarımını TS EN 12845'e bağlar ve NFPA'ya atıf yapmaz; NFPA 13 ve FM Global'e dayanan araçlar, sigortacı ya da yatırımcı bu standartları ayrıca istediğinde veya karşılaştırma için kullanılmalıdır. Ayrıntılar için Türkiye'de hangi standart uygulanır? ve yangın projesi onay süreci yazılarına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Yangın hidrolik hesabı bu araçlarla yapılabilir mi?
Araçlar, yangın hidrolik hesabının girdilerini hazırlamak ve ara sonuçlarını kontrol etmek içindir: tehlike sınıfı, tasarım yoğunluğu ve alanı, sprinkler debi–basınç ilişkisi, su deposu hacmi ve pompa emme koşulları. Boru ağının düğüm düğüm çözüldüğü tam hidrolik hesap, proje çizimine dayanan bir hidrolik hesap yazılımıyla yapılır ve raporlanır.
Türkiye'de yangın projesi hangi standarda göre hesaplanır?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), sprinkler sistemi tasarımını TS EN 12845'e bağlar; yönetmelik NFPA'ya atıf yapmaz ve onu alternatif bir tasarım yolu olarak tanımaz. NFPA 13 veya FM Global gereksinimleri ancak sigortacı ya da yatırımcı istediğinde, yönetmeliğin şartlarına ek olarak uygulanır.
Sprinkler hesabı için hangi bilgiler gerekir?
Kullanım ve depolama bilgisi (tehlike sınıfı için), tavan yüksekliği ve mahal geometrisi, seçilen sprinklerin K-faktörü ve onay/listeleme verileri, boru malzemesi ve güzergâhı, su kaynağının debi–basınç bilgisi. Araçlardaki varsayılan değerler tipik ön kabuldür; projede gerçek verilerle değiştirilmelidir.
Yangın suyu deposu hacmi nasıl hesaplanır?
Temel yaklaşım, sprinkler talebini (uygulanan standart istiyorsa hortum payıyla birlikte) standardın tehlike sınıfına göre öngördüğü çalışma süresiyle çarpmaktır. Yangın suyu deposu hacmi aracı bu hesabı EN 12845 ve NFPA 13/22 yaklaşımlarıyla yapar ve ara adımları formülleriyle gösterir.
Hesap sonuçları proje onayında doğrudan kullanılabilir mi?
Hayır. Sonuçlar ön boyutlandırma ve kontrol amaçlıdır. Onaya sunulan yangın projesinde hesaplar; standardın yürürlükteki baskısına, kullanılan ürünlerin onay/listeleme verilerine ve yetkili makamın istediği biçime göre yapılmalı ve proje müellifinin hazırladığı hesap raporuyla sunulmalıdır.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indir
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir






























