Standartlara göre ESFR tavan yüksekliği sınırı
Aynı depo üç standartta farklı sonuç verebilir. Örneğin 16 m tavanlı bir depoda NFPA 13'te yalnız tavan ESFR koruması yoktur; FM Global DS 8-9 ise Tablo 17b ile K480 sarkık depolama sprinklerleriyle bu yüksekliği kapsar, EN 12845-2 de Tablo 7/11'in 16,8 m satırıyla kapsar. Hesaplayıcıda standart seçtiğinizde karar ona göre verilir, diğer iki standardın durumu da kaynağıyla yanında gösterilir.
| Standart | Yalnız tavan ESFR sınırı | Not |
|---|---|---|
| NFPA 13 (2025) | 13,7 m (45 ft); K-480 ile özel koşullarda 15,2 m (50 ft) | Üstü: raf içi sprinkler veya özel tasarım · kaynak |
| FM Global DS 8-9 (Nisan 2026) | Tablo 7: 12,2 m (40 ft) · Tablo 17b: 16,8 m (55 ft) | 12,2 m üstü Tablo 17b: 15,2 m’ye kadar K320, K360, K400, K480; 16,8 m’ye kadar K400 veya K480 (9 @ 3,8–5,5 bar). Hızlı tepkili sarkık, ıslak sistem, açık çerçeveli raf. Araç, FM seçiliyken su talebini tablodaki sprinkler sayısı ve basınçtan hesaplar · kaynak |
| EN 12845-2:2024 | 16,8 m (depolama 14,9 m) | K200 ≤ 10,7 m · K240 ≤ 12,2 m · K320/K360 ≤ 13,7 m · K400/K480 15,2 ve 16,8 m; üstü modüler raf içi ESFR · kaynak |
ESFR ne zaman kullanılabilir?
ESFR (Early Suppression Fast Response — erken bastırma, hızlı tepki) sprinklerleri yangını kontrol altında tutmak yerine bastırmak için tasarlanmıştır. Bunun için başlığın çok erken açılması ve iri damlalı, yüksek debili suyun yangın gücü büyümeden istifin üstüne ulaşması gerekir. Bu yüzden ESFR, yüksek raflı depolarda rafiçi sprinklere gerek bırakmadan tavandan koruma sağlayabilir; ama yalnız belirli geometri ve emtia koşullarında. Bu araç o koşulları tek tek kontrol eden bir kural denetleyicisidir.
Önemli: Araç listelenmiş basınç tablosu içermez. Tavan ve depolama yüksekliğinize, emtia sınıfınıza ve K-faktörüne karşılık gelen en düşük çalışma basıncını NFPA 13 ESFR tablosundan veya üreticinin listelemesinden alıp girmelisiniz. Su talebi bu basınçla hesaplanır.
Kontrol edilen kurallar
| Kriter | Sınır | Aşılırsa |
|---|---|---|
| Çatı / tavan eğimi | ≤ 2/12 (%16,7 · 9,5°) | ESFR kullanılamaz |
| Tavan yüksekliği | ≤ 13,7 m (45 ft) | özel listeleme veya rafiçi koruma |
| Deflektör – depolama üstü | ≥ 914 mm (36 in) | ESFR kullanılamaz |
| Deflektör – tavan (pendent) | K14/K16,8: 152–356 mm · K22,4/K25,2: 152–457 mm | montajı listelemeyle doğrula |
| Emtia | Sınıf I–IV, Grup A genleşmemiş | genleşmiş plastik koşullu; yanıcı sıvı/aerosol kapsam dışı |
| Katı raf tablası / üstü açık kap | olmamalı | ESFR tek başına yetmez |
Çatı eğimi
ESFR'nin hızlı açılması, sıcak gazın tavan altında toplanıp başlığa ulaşmasına dayanır. Dik bir çatıda sıcak gaz tepeye doğru akar; yangının hemen üstündeki başlıklar geç açılır, tepedeki başlıklar ise yangından uzakta çalışır. Bu nedenle eğim 2/12'yi aşarsa ESFR kullanılmaz. Eğimli çatıda deflektörler çatıya paralel yerleştirilir ve depolama üstü boşluğu çatının alçak tarafında da kontrol edilmelidir; araç boşluğu girdiğiniz tavan yüksekliğinde hesaplar.
914 mm boşluk
Deflektörden çıkan su, istifin üstüne inmeden önce bir şemsiye gibi açılmalıdır. Deflektör ile depolama üstü arasında en az 914 mm (36 in) kalmazsa su dar bir alana çarpar, istifin yan yüzlerine ve baca boşluklarına yeterince ulaşamaz. Boşluk şu şekilde hesaplanır:
Boşluk = Htavan − sdeflektör–tavan − hdepolama ≥ 914 mmGörselde bu bant yeşil (sağlanıyor) ya da kırmızı (sağlanmıyor) olarak gösterilir; yatay çizgi deflektörün en düşük olabileceği seviyeyi işaretler.
Emtia ve depolama düzeni
Sınıf I–IV emtia ve genleşmemiş Grup A plastikler (kutulu veya açık) ESFR tablolarının ana kapsamındadır. Genleşmiş (köpük) plastikler yalnız sınırlı düzenlerde ve belirli listelemelerle korunabildiği için araç bunu "koşullu" sayar. Yanıcı sıvılar ve aerosoller ayrı standartlara (NFPA 30, NFPA 30B) tabidir. Katı raf tablaları ve üstü açık kaplar suyun alt seviyelere inmesini engellediği için ESFR'yi geçersiz kılar. Portatif raflar tablolarda ayrıca ve sınırlı olarak ele alınır.
Su talebi nasıl hesaplanır?
ESFR tasarımı, en uzak bölgede 12 sprinklerin (üç hatta dörder) aynı anda listelenmiş en düşük basınçla çalışmasına dayanır. Her sprinklerin debisi K-faktörü ve basınçtan bulunur; üzerine 250 gpm (≈ 946 L/dk) hortum payı eklenir ve süre 60 dakikadır.
Q1 = K × √P · Q = 12 × Q1 + 946 L/dk · V = Q × 60 dkÖrneğin K25,2 (≈ 363 L/dk/bar½) sprinkler 3,5 bar'da yaklaşık 680 L/dk verir; 12 sprinkler 8160 L/dk, hortumla birlikte yaklaşık 9100 L/dk ve 60 dakikada yaklaşık 546 m³ su eder. Bu değer hidrolik hesap öncesi bir ön boyutlandırmadır; gerçek talep boru kayıpları nedeniyle daha büyük çıkar.
Yerleşim sınırları
Tavan 9,1 m'ye (30 ft) kadar ise sprinkler aralığı 2,4–3,7 m, daha yüksekse 2,4–3,1 m'dir; sprinkler başına koruma alanı 5,8–9,3 m² aralığında kalır. ESFR engellemelere karşı çok hassastır: kiriş, kanal, aydınlatma ve kablo tavaları başlığın boşaltma desenini bozabilir; engel kuralları ayrıca kontrol edilmelidir.
Sonuç nasıl okunmalı?
- UYGUN: kontrol edilen genel kuralların hepsi sağlanıyor. Sıradaki adım, girdiğiniz basıncın doğru tablo satırından alındığını teyit edip hidrolik hesabı yapmaktır.
- KOŞULLU: engel yok ama genleşmiş plastik, portatif raf veya deflektör mesafesi gibi bir konu listelemeyle doğrulanmalı.
- UYGUN DEĞİL: en az bir kural ihlal ediliyor. Çoğu projede çözüm depolama yüksekliğini düşürmek, katı raf tablalarını ızgara tablalarla değiştirmek ya da rafiçi sprinklerle desteklenmiş bir tavan sistemine geçmektir.
Sahada en sık görülen hata, depolama yüksekliğinin işletme sonradan raf katı eklediğinde artması ve 914 mm boşluğun sessizce kaybolmasıdır; bu sınırın zemin işaretleri ve raf etiketleriyle kullanıcıya bildirilmesi önerilir.
Sık Sorulan Sorular
ESFR için deflektör ile istif arasında ne kadar boşluk gerekir?
En az 914 mm (36 in). Boşluk tavan yüksekliğinden deflektör–tavan mesafesi ve depolama yüksekliği çıkarılarak bulunur; örneğin 10 m tavan, 330 mm deflektör mesafesi ve 8,5 m depolama 1,17 m boşluk verir.
ESFR en fazla hangi tavan yüksekliğinde kullanılabilir?
Standart NFPA 13 ESFR tabloları 13,7 m'ye (45 ft) kadar tavanları kapsar. Daha yüksek tavanlarda özel listelenmiş sprinkler veya rafiçi koruma gerekir.
Eğimli çatıda ESFR kullanılabilir mi?
Eğim 2/12'yi (%16,7, yaklaşık 9,5°) aşmıyorsa evet. Deflektörler çatıya paralel yerleştirilir ve 914 mm boşluk çatının alçak tarafında da sağlanmalıdır.
Araç neden listelenmiş basıncı kendisi seçmiyor?
En düşük çalışma basıncı K-faktörü, tavan ve depolama yüksekliği, emtia ve üretici listelemesine göre değişir. Yanlış bir tablo değeri sessizce hatalı su talebi üretir; bu yüzden değeri kaynağından sizin girmeniz istenir.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir