Sprinkler projesinde "yükseklik" kelimesi en az yedi farklı büyüklüğü anlatır: tavan yüksekliği, depolama yüksekliği, tavan ile mal arasındaki açıklık, bina kot farkı, gizli hacim derinliği, raf içi seviyeler arası mesafe ve deflektörün tavana uzaklığı. Her birinin ayrı bir eşiği ve ayrı bir maddesi vardır; biri diğerinin yerine geçmez. Bu yazı TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026) ve TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024) içindeki tüm yükseklik eşiklerini madde ve EN sayfası atıflarıyla tek tabloda toplar. Her bölümün ayrıntısı sitedeki ilgili yazıya bağlanmıştır.
1. Özet: yedi eşik tek bakışta
| Büyüklük | Eşik | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|
| ESFR tavan yüksekliği (yalnız tavan koruması) | 16,8 m | Tabloların son satırı; üstü için modüler raf içi ESFR | EN 12845-2 Tablo 11, EN s.41; Madde 6.6.2.2, EN s.44-47 |
| ESFR aralığı | Tavan 9,1 m | Azami aralık 3,7 m → 3,1 m | EN 12845-2 Madde 5.1.3.2, EN s.8 |
| CMDA depo bina yüksekliği | 12 m | Onay makamlarına danışılır | EN 12845 Madde 7.2.2.1, EN s.36 |
| Tavan sprinkleri ile mal arası açıklık (CMDA) | 4 m | Yoğunluk artırımı veya raf içi sprinkler | EN 12845 Madde 7.2.2.3, EN s.36-37 |
| Bina kot farkı (en yüksek – en alçak sprinkler) | 45 m | Annex E yüksek bina kuralları; azami OH3 | EN 12845 Madde 5.5, EN s.30; Madde E.1, EN s.139 |
| Gizli hacim (çatı/döşeme) | 0,8 m | Üstü her hâlükârda sprinklerli | EN 12845 Madde 5.4, EN s.30 |
| Raf içi seviyeler arası düşey mesafe | 3,5 m (CMDA) · 9,1 / 12,2 m (modüler ESFR) | Ara seviye adedi | EN 12845 Madde 12.5, EN s.78-81; EN 12845-2 Madde 6.6.2.2.5, EN s.47 |
2. ESFR ve CMSA: tavan yüksekliği tabloları (EN 12845-2)
Tablo 7: HHS1–HHS3 için tavan / depolama / asgari basınç
ESFR'de tavan yüksekliği bir "izin" değil, bir tablo satırıdır: her tavan yüksekliği için hangi K-faktörünün hangi basınçta kullanılabileceği Tablo 7'de (EN s.36) yazar. HHS1–HHS3 satırları şöyledir:
| Azami tavan | Azami depolama | K200 | K240 | K320 | K360 |
|---|---|---|---|---|---|
| 7,6 m | 6,1 m | 3,4 bar | 2,4 bar | 1,7 bar | 1,0 bar |
| 9,1 m | 7,6 m | 3,4 bar | 2,4 bar | 1,7 bar | 1,0 bar |
| 10,7 m | 9,1 m | 5,2 bar | 3,6 bar | 2,4 bar | 1,4 bar |
| 12,2 m | 10,7 m | – | 3,6 bar | 2,8 bar | 1,7 bar |
| 13,7 m | 12,2 m | – | – | 2,8 bar | 2,8 bar |
Tablonun okunuşu: K200 en fazla 10,7 m, K240 en fazla 12,2 m, K320 ve K360 en fazla 13,7 m tavanda yalnız tavan koruması için kullanılabilir. HHS4 satırlarında aynı tavan yüksekliklerinde basınçlar yükselir (örneğin 9,1 m tavanda K320 5,2 bar, K360 4,1 bar); HHS5 satırları yalnız açık genleşmiş plastikler için ve dikey bariyerler dâhil tüm ek şartlarla geçerlidir. Tablonun tamamı ve adım adım tasarım için: ESFR Tasarım Kriterleri.
15,2 m ve 16,8 m: Tablo 11
Tablo 7'nin son iki satırı 15,2 m (azami depolama 13,3 m) ve 16,8 m (azami depolama 14,9 m) tavan için K400 ve K480 değerlerini verir; Tablo 11 (EN s.41) ise aynı yükseklikler için K320, K360, K400 ve K480 tasarımlarını, tavandan ısıl elemana mesafe (325 veya 425 mm) ve asgari koridor genişliği (15,2 m'de 1,8 m, 16,8 m'de 2,4 m) sütunlarıyla birlikte listeler. Örnek: HHS1–HHS3, tavan 16,8 m, depolama 15,2 m için K400 9 sprinkler @ 5,5 bar veya K480 9 sprinkler @ 3,8 bar.
16,8 m üstü: modüler raf içi ESFR
Yalnız tavan koruması tabloları 16,8 m'de biter. Daha yüksek depolar için Madde 6.6.2.2 (EN s.44-47) modüler ESFR raf içi tasarımını tanımlar: ESFR sprinklerler raf içinde modüler biçimde kullanılır, depo yüksekliği sınırlı değildir, şema HHS1'den HHS5'e kadar ve yalnız açık çerçeveli raflar için geçerlidir. Su beslemesi raf içi tasarımını tavan tasarımından ayrı sağlayabilmelidir. Tablo 14 (EN s.47) en uzak raf içi sprinklerden gereken asgari debiyi verir: HHS3'e kadar K200 için 250 l/dk, HHS4'e kadar K200 için 380 l/dk, HHS5'e kadar K320 için 455 l/dk.
Ara bir şema daha vardır: Madde 6.6.2.1.1 (EN s.42), 13,7 m'ye kadar tavanlarda, açık çerçeveli raflarda (STC4.1–STC4.3) HHS4'e kadar mallar için K200 ve daha büyük sarkık tavan ESFR sprinklerleri artı yalnız boyuna baca boşluğunda tek seviye raf içi sprinkler kombinasyonuna izin verir.
HHS5 ve 12 sprinkler tasarımı
Madde 5.4 (EN s.33) HHS5 için iki yükseklik çifti verir: azami tavan 9,1 m ile depolama 7,6 m'ye kadar 2,0 bar; azami tavan 12,2 m ile depolama 10,7 m'ye kadar 4,1 bar (K360). Ayrıntı: HHS5 + 12 Sprinkler Tasarımı.
9,1 m eşiği: aralık değişir
Madde 5.1.3.2 (EN s.8): iki ESFR sprinkler arasındaki asgari mesafe 2,4 m; azami aralık tavan 9,1 m'yi aşmıyorsa 3,7 m, aşıyorsa 3,1 m. Sprinkler başına azami alan 9,3 m², asgari alan 6 m². CMSA'da azami aralık 3,7 m, yanıcı ve engelli yapıda 3,1 m'dir (Madde 5.1.3.3). Ayrıntı: ESFR/CMSA Yerleşim ve Clearance.
CMSA tabloları ayrı okunur
CMSA için Tablo 15–21 (EN s.49-55) ve özel ürün tabloları 22–25 (EN s.57-58) kendi tavan/depolama çiftlerini verir; ESFR'nin 16,8 m satırı CMSA'ya taşınmaz. Örnek: Tablo 23 ağır rulo kâğıtta depolama ≤ 7,9 m / tavan ≤ 18 m için ıslak sistemde K160 15 sprinkler @ 3,4 bar veya K240 15 sprinkler @ 1,5 bar. Ayrıntı: CMSA Tasarım Kriterleri.
Deflektörün tavana düşey mesafesi
Tablo 2 (EN s.10) ısıl elemanın tavan altındaki azami düşey mesafesini K-faktörüne göre verir: ESFR'de K200, K240 ve K400 için 325 mm; K320, K360 ve K480 için 425 mm. Deflektör tavanın en az 100 mm altında olur (Madde 5.1.3.5.2). Bu değer tavanın malzemesine değil, K-faktörüne ve tavanın engelli/engelsiz olmasına bağlıdır.
3. CMDA (EN 12845): bina, depolama ve açıklık
12 m: onay makamı
Madde 7.2.2.1 (EN s.36): 12 m'yi aşan binalar için onay makamlarına danışılır. Standart burada bir yasak koymaz; yükseklik arttıkça Tablo 4 satırlarının ve 4 m açıklık kuralının birlikte çalışması gerekir.
Tablo 1: OH3'te izin verilen azami depolama yükseklikleri
Madde 6.2.3 (EN s.31): OH işgalde mal depolanabilmesi için koruma en az OH3'e göre tasarlanmalı, Tablo 1'deki azami depolama yükseklikleri aşılmamalı ve tek bloğun alanı 50 m²'yi geçmemeli, çevresinde 2,4 m açıklık bulunmalıdır. Tablo 1 (EN s.32):
| Mal kategorisi | ST1 (serbest / blok istif) | ST2–ST6 |
|---|---|---|
| Kategori I | 4,0 m | 3,5 m |
| Kategori II | 3,0 m | 2,6 m |
| Kategori III | 2,1 m | 1,7 m |
| Kategori IV | 1,2 m | 1,2 m |
Bu yükseklikler aşılırsa depolama Madde 6.2.4.2 ve 7.2'ye göre HHS olarak korunur. Tek bir "4 metre" eşiği yoktur; eşik kategoriye ve konfigürasyona bağlıdır. Ayrıntı: HHS Tasarımı.
Tablo 4 ve Tablo 5: yalnız tavan koruması ile azami depolama
Madde 7.2.2.2 (EN s.36): Tablo 4, yalnız çatı veya tavan koruması olan depolama tipleri için kategoriye ve azami depolama yüksekliğine göre tasarım yoğunluğunu ve operasyon alanını verir. Tablodaki depolama yükseklikleri azami değerlerdir; aşıldığında Madde 7.2.3'e göre ara seviye raf içi sprinkler eklenir ve tavan kriterleri Tablo 5'ten (EN s.39) alınır. Örnek: ST4 paletli raf, Kategori II için 3,4 m'de 7,5 mm/dk, 4,2 m'de 10,0 mm/dk, 5,0 m'de 12,5 mm/dk, 5,6 m'de 15,0 mm/dk, 6,0 m'de 17,5 mm/dk (operasyon alanı 260 m²).
4 m açıklık kuralı
Madde 7.2.2.3 (EN s.36-37): depolama yüksekliği ile tavan sprinkleri deflektörü arasındaki açıklık 4 m'yi aştığında iki seçenekten biri uygulanır:
- Seçenek 1: aşan ilk metre için yoğunluk 2,5 mm/dk artırılır; sonraki her metre için 1 mm/dk daha eklenir; asgari K115 sprinkler kullanılır.
- Seçenek 2: Madde 7.2.3'e göre ara seviye raf içi sprinkler sağlanır.
Yani 4 m açıklık tek başına raf içi sprinkleri zorunlu kılmaz. Ayrıntı: Ara Seviye Sprinkler Ne Zaman Gerekir?
Deflektör altı boş hacim ve deflektör–tavan mesafesi
Madde 12.1.2 (EN s.70): çatı ve tavan sprinklerlerinin deflektörü altında LH ve OH'ta düz spray sprinklerde 0,3 m, diğer hâllerde 0,5 m; HHP ve HHS'te 1,0 m boş hacim korunur. Madde 12.4.2 (EN s.72): sprinklerler yanıcı tavanların alt yüzünün 0,3 m'sinden, Euroclass A1/A2 tavanların 0,45 m'sinden daha aşağıya monte edilmez; mümkün olduğunda deflektör tavanın 0,075–0,15 m altına konur.
ESFR ve CMSA tarafında karşılığı: EN 12845-2 Madde 5.1.3.7 ve Madde 6.1 (EN s.33) deflektör ile depolama tepesi arasında en az 1 m boş hacim ister; 4 m'den büyük açıklıklar tasarım parametrelerinde düzeltme gerektirmez.
4. Bina kot farkı: 45 m ve Annex E
Madde 5.5 (EN s.30) ve Madde E.1 (EN s.139): en yüksek ve en alçak sprinkler arasındaki yükseklik farkı 45 m'yi aştığında Annex E'nin yüksek bina gereksinimleri uygulanır. Ek, tehlikenin OH3'ten büyük olmadığı işgaller için tasarlanmıştır; OH3 üstü yüksek bina sistemleri için özel yangın mühendisliği çözümleri gerekir ve uzman görüşü alınmalıdır. Tasarım kriterleri (Madde E.2), 12 bar kuralının yüksek binadaki istisnası ve su kaynakları (Madde E.3, EN s.140) için: Annex E — Yüksek Bina Gereksinimleri.
5. Gizli hacim: 0,8 m
Madde 5.4 (EN s.30): çatıdaki ve döşemedeki gizli hacmin yüksekliği, çatının alt yüzü ile asma tavanın üstü arasında ya da döşeme ile yükseltilmiş döşemenin altı arasında ölçülerek 0,8 m'yi aşıyorsa hacim her hâlükârda sprinkler korumalı olur. 0,8 m'yi aşmıyorsa yalnız yanıcı malzeme içeriyorsa veya yanıcı malzemeden yapılmışsa korunur; tek istisna 250 V altı tek fazlı ve tepsi başına en fazla 15 kablodur. Gizli hacimdeki koruma ana tehlike sınıfı LH ise LH'ye, diğer tüm hâllerde OH1'e göre yapılır. Ayrıntı: Gizli Hacimlerde Sprinkler ve Boru İşleri.
ESFR'de asma tavan ayrıca bir araçtır: tavan eğimi 10°'yi aşıyorsa düz, sürekli, yatay bir yalancı tavan kurulur ve üstü de korunur (EN 12845-2 Madde 5.2.1); tavanlar 140 N/m² düşey yukarı itmeye dayanmalıdır (Madde 5.2.2). Ayrıntı: Çatı Eğimi, Skylight ve Havalandırma Sınırları.
6. Raf içi düşey mesafeler
| Sistem | Seviyeler arası azami düşey mesafe | Kaynak |
|---|---|---|
| CMDA ara seviye sprinkler | 3,5 m | EN 12845 Madde 12.5, EN s.78-81 |
| Modüler ESFR raf içi, HHS4 ve HHS5 | 9,1 m | EN 12845-2 Madde 6.6.2.2.5, EN s.47 |
| Modüler ESFR raf içi, HHS3'e kadar | 12,2 m | EN 12845-2 Madde 6.6.2.2.5, EN s.47 |
CMDA'da ara seviye sprinklerler Tablo 21 ve Şekil 15'e göre konumlandırılır; sıralar arasındaki düşey mesafe 3,5 m'yi aşmaz, en üst raf da tavan sprinklerleri malların 4 m'den fazla yukarısındaysa dâhil edilir. Modüler ESFR'de depolama tepesi ile deflektör arasında en az 150 mm düşey açıklık sağlanır; raf içi sprinklerler arası yatay mesafe 0,7–1,4 m'dir (Madde 6.6.2.2.4, EN s.45). Ayrıntı: Raf İçi Sprinkler Yerleşimi ST1–ST6.
Saha notu: Yükseklik eşiklerinin çoğu projede birbirini tetikler. 13 m tavanlı bir depoda ESFR seçmek K320/K360'ı zorunlu kılar (Tablo 7), 9,1 m'yi geçtiği için aralık 3,1 m'ye iner (5.1.3.2), asma tavan yapılırsa üstündeki boşluk 0,8 m'yi geçiyorsa ayrıca korunur (5.4). Aynı depo CMDA ile korunacaksa 12 m üstü olduğu için onay makamı görüşü (7.2.2.1), Tablo 4 yükseklik sınırı ve 4 m açıklık kuralı (7.2.2.3) birlikte çalışır. Bu eşikleri proje başında tek listede tutmak, sonradan sprinkler tipini değiştirmekten ucuzdur.
Sık Sorulan Sorular
ESFR tavan sprinkleri en fazla kaç metre tavan yüksekliğinde kullanılabilir?
EN 12845-2:2024 yalnız tavan koruması tabloları 16,8 m tavan (14,9 m depolama) satırında biter: Tablo 11 (EN s.41) 15,2 m ve 16,8 m için K320, K360, K400 ve K480 tasarımlarını verir; örneğin 16,8 m'de K400 9 sprinkler @ 5,5 bar veya K480 9 sprinkler @ 3,8 bar. Tablo 7'de (EN s.36) K200 en fazla 10,7 m, K240 en fazla 12,2 m, K320 ve K360 en fazla 13,7 m tavan satırında görülür. Daha yüksek depolarda Madde 6.6.2.2 modüler raf içi ESFR tasarımı kullanılır; bu şemada depo yüksekliği sınırlı değildir.
9,1 m tavan yüksekliği neden bir eşiktir?
EN 12845-2 Madde 5.1.3.2 (EN s.8): ESFR sprinklerler arasındaki azami aralık tavan 9,1 m'yi aşmıyorsa 3,7 m, aşıyorsa 3,1 m'dir. Asgari aralık 2,4 m, sprinkler başına azami alan 9,3 m² ve asgari alan 6 m² her iki durumda aynıdır.
CMDA sprinklerle korunan depo 12 m'den yüksekse ne olur?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.2.2.1 (EN s.36): 12 m'yi aşan binalar için onay makamlarına danışılır. Standart burada bir yasak koymaz; Tablo 4'teki azami depolama yükseklikleri ve Madde 7.2.2.3'teki 4 m açıklık kuralı ayrıca uygulanır.
Yüksek bina kuralları (Annex E) hangi yükseklikten itibaren uygulanır?
TS EN 12845+A2:2026 Madde E.1 (EN s.139) ve Madde 5.5 (EN s.30): en yüksek ve en alçak sprinkler arasındaki yükseklik farkı 45 m'yi aştığında Annex E uygulanır. Ek, tehlikenin OH3'ten büyük olmadığı işgaller için tasarlanmıştır; OH3 üstü yüksek bina sistemleri özel yangın mühendisliği çözümü ve uzman görüşü gerektirir.
Asma tavan üstü boşluk ne zaman sprinklerle korunur?
TS EN 12845+A2:2026 Madde 5.4 (EN s.30): çatı ve döşemedeki gizli hacmin yüksekliği 0,8 m'yi aşıyorsa hacim her hâlükârda sprinkler korumalıdır. 0,8 m'yi aşmıyorsa yalnız yanıcı malzeme içeriyorsa veya yanıcı malzemeden yapılmışsa korunur; 250 V altı tek fazlı ve tepsi başına en fazla 15 kablo istisnadır. Gizli hacimdeki koruma ana tehlike LH ise LH'ye, diğer hâllerde OH1'e göre tasarlanır.
Kaynakça
- TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024), Madde 5.1.3.2 ve 5.1.3.3 (EN s.8); Madde 5.1.3.5.2 ve Tablo 2 (EN s.9-10); Madde 5.1.3.7 (EN s.12)
- TS EN 12845-2:2025, Madde 5.2.1 ve 5.2.2 (EN s.12-13); Madde 5.4 HHS5 (EN s.33); Madde 6.1 (EN s.33)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 7 (EN s.36), Tablo 11 (EN s.41), Madde 6.6.2.1.1 (EN s.42), Madde 6.6.2.2 ve Tablo 13-14 (EN s.44-47)
- TS EN 12845-2:2025, Tablo 15-25 CMSA (EN s.49-58)
- TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 5.4 ve 5.5 (EN s.30); Madde 6.2.3 ve Tablo 1 (EN s.31-32)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde 7.2.2.1, 7.2.2.2, 7.2.2.3 ve 7.2.3 (EN s.36-37); Tablo 4 ve Tablo 5 (EN s.38-39)
- TS EN 12845+A2:2026, Madde 12.1.2 (EN s.70); Madde 12.4.2 (EN s.72); Madde 12.5 ve Tablo 21 (EN s.78-81)
- TS EN 12845+A2:2026, Annex E, Madde E.1-E.3 (EN s.139-140)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.