Plastik kasa lojistikte hızla yaygınlaşıyor — ahşap paletten daha hijyenik, yıkanabilir, yığılabilir. Ama yangında ahşap paletin 3 katı enerji açığa çıkarıyor, eriyerek damlıyor. Annex G PP/PE storage bin için ESFR ve sıkı yığın limitleri öngörüyor.
Bir gıda dağıtım deposunda 8000 boş Schoeller plastik kasa (60 L PP) 4 m yüksekliğe yığılmıştı — gece üretim duraklamasında geçici depo. OH3 sprinkler vardı. Bir forklift bataryası kısa devre yaptı, kıvılcım plastik kasa yığınına ulaştı. PP 165°C'de eridi, alt sıralara aktı, alanı 6 dk içinde 1100 m²'ye genişletti. Sprinkler suyu eriyiği yüzeyde dağıttı ama yangını söndüremedi. 28 dk sonra çatı çöktü. Annex G boş PP kasa için maks. 1,2 m yığın ister; 4 m sınırın 3 katıydı. Lojistik depo eskisinden tehlikeli; tasarım buna göre güncellenmeli.
Storage bin tipleri
| Tür | Hacim | Malzeme | Yangın yükü |
|---|---|---|---|
| Schoeller / Bekuplast | 15-200 L | HDPE | Yüksek |
| Meyve/Sebze kasası | 10-30 L | PP | Yüksek |
| Çamaşırhane bini | 200-500 L | HDPE | Yüksek |
| Endüstri parça kutusu | 20-60 L | PP | Yüksek |
| Atık konteyneri | 240-1100 L | HDPE | Yüksek |
| Mavi/Yeşil çöp varili | 120-240 L | HDPE | Yüksek |
Annex G yığın yüksekliği
| Durum | Maks. yükseklik | Tasarım |
|---|---|---|
| Boş, rafsız | 1,2 m | 12,5 mm/dk × 360 m² |
| Boş, rafsız | 2,4 m | 16,5 mm/dk + in-rack |
| Boş, raflı | ≤9 m | ESFR K360 @ 5,2 bar |
| Boş, raflı | >9 m | ESFR + in-rack her 3 m |
| Dolu (gıda, parça) | İçeriğe göre | OH3-HHS değerlendirmesi |
Yangın davranışı
- PP tutuşma: 340°C; HDPE tutuşma: 350°C
- PP erime: 165°C; HDPE erime: 130°C
- Erime tutuşmadan önce; eriyik damlama riski yüksek
- Kalori değeri 46 MJ/kg (ahşabın 2,5 katı)
- Alev hızı: yığın yüksekliğinin 1,5-2 katı/dk
- Toksik emisyon: CO, CO2 (PP yanması temiz görece, PVC değil)
- Eriyik aktığı zemine yapışır, soğuk halinde sertleşir
ESFR tek pratik tasarım
2,4 m üstü tüm boş PP/HDPE kasa depolaması için ESFR pratik tek tasarım:
- K360 (25 mm) @ 5,2 bar — yüksek tepkili, hızlı söndürme
- Sprinkler aralığı 3 × 3 m, maks. 9 m²
- Tavan altı 0,15-0,4 m deflektör
- Tavan eğimi maks. %5
- Skylight sınırı 5 m² maks., ventilation kontrol
- Obstruction kuralları sıkı
- Erken aktivasyon → sprinkler 12 sn içinde, yangın 60 sn içinde söndürme
- EN 12845-2:2024 Annex P detay verir
Saha hatası — Geri dönüştürülmüş HDPE atık konteyneri
Bir geri dönüşüm tesisinde geri dönüştürülmüş HDPE atık konteynerleri (240 L mavi varil) açık alanda 6 m yüksekliğe yığılmıştı. Tasarım: yok (açık alan). Bir mevsim aşırı sıcak hava + güneş + rüzgâr + statik elektrik tutuşma noktası yarattı. Yangın çevre tesise sıçradı. Annex G dış yığın için min. 8 m mesafe + maks. 6 m yükseklik öngörür. Açık alan plastik depolaması da Annex G kapsamına girer; "açık olduğu için sprinkler gereksiz" yorumu yanlış — itfaiye monitor, mesafe, mevsimsel önlem şart.
Karışık (PP + ahşap palet) yığın
Pratikte plastik kasa ahşap palet üstüne yerleştirilir, naylon film ile sarılır. Bu karışım Annex G'de "Group A plastic" kategorisinde değerlendirilir, en kötü senaryo bazlı:
- Plastik kasa + ahşap palet: ESFR şart
- Plastik kasa + plastik palet: ESFR + in-rack
- Karton kutu içinde plastik kasa: kategori biraz düşer (Group B)
- Naylon film sarılı yığın: damla riski artar
Pasif önlemler
- Yığın altına metal ızgara (eriyik damla yayılması)
- Sıçrama tabakası beton zemin (sprinkler suyu yön)
- Sigara, ısıtıcı, kıvılcım kaynağı kesin yasak
- Forklift batarya şarjı min. 8 m mesafe ayrı oda
- Aylık zemin temizliği (toz birikimi)
- Sıcak iş izin sistemi
- Eğitimli personel + 6 ayda tatbikat
- Dış yığın min. 8 m bina cephesinden
- Yağmur drenajı oil-water separator (yangın suyu kontrol)
Su talebi örneği
ESFR K360 @ 5,2 bar, 12 sprinkler aktivasyonu: debi = 12 × 360 × √(5,2 × 100) = 12 × 360 × 22,8 = ~9850 L/dk. 60 dk × 9850 = 591 m³ su. Hortum 500 L/dk × 60 = 30 m³. Toplam ~621 m³ su deposu. Pompa kapasitesi en az 10000 L/dk @ 6 bar (sprinkler + hortum + kayıp). Bu rakam OH3 standart depolaması (160 m³) ile karşılaştırıldığında 4 katı; ESFR pahalı ama tek doğru çözüm.
NFPA 13 / FM Global karşılaştırma
NFPA 13 §22.6 "Group A plastic storage" boş PP/HDPE kasa için ESFR genelde standart; K-22 ESFR @ 75 psi (5,2 bar) yaygın. FM Global Data Sheet 8-9 plastik kasa için kategori 4 (en yüksek). Türkiye'de Migros, BİM, A101 lojistik tesislerinde plastik kasa kullanımı artıyor; tasarım NFPA 13 + FM 8-9 ile yapılmalı. Yerli üretici depolarında halen OH3 ile karşılaşılır.
BYKHY ve Türkiye pratiği
BYKHY plastik kasa için ayrı sınıf vermez; "yüksek tehlikeli depo" altında değerlendirilir. Sigortacı (Anadolu, Allianz, AXA) Annex G veya FM 8-9 ile uyum ister. Türkiye'nin gıda dağıtım hub'larında (Esenyurt, Çerkezköy, Pendik, Kemalpaşa) ESFR tasarımı yaygınlaşıyor; özellikle e-ticaret deposu (Trendyol, Hepsiburada) plastik kasa kullanımının yaygın olduğu tesisler için ESFR standart.
Hızlı kontrol listesi
- Kasa malzemesi PP/HDPE/PE belirlendi.
- Boş/dolu durum sınıflandırma yapıldı.
- Yığın yüksekliği Annex G sınırına uygun.
- 2,4 m üstü ESFR planı.
- Karışık yığın (palet + kasa) en kötü senaryo bazlı.
- Yığın altı eriyik damla koruma.
- Forklift şarj alanı min. 8 m mesafe.
- Aylık temizlik + kontrol.
- Dış yığın min. 8 m cephe + yağmur drenaj.
- ESFR su deposu 60 dk dayanım.
SprinkCalc ile Plastik Kasa Hesabı
Annex G PP/PE storage bin tasarım, ESFR seçimi ve su deposu boyutlandırma için SprinkCalc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
SprinkCalc'i App Store'dan indir