EN 12845 Orta Tehlike (OH1-OH4) Tasarımı

Orta Tehlike (Ordinary Hazard, OH), TS EN 12845+A2:2026'nın pratikte en sık kullanılan sınıfıdır: dört grubunun da tasarım yoğunluğu aynıdır, ayrışma yalnız operasyon alanında olur. Bu basit görünen yapı, su beslemesi zincirinde beş kat farka kadar açılır. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Madde 6.2.3, Tablo 3, Tablo 6 ve Ek A.

Tanım ve dört grup

Madde 6.2.3 (TS s.34 / EN s.31): OH, orta yangın yükü ve orta yanıcılıkta yanıcı malzemelerin işlendiği veya üretildiği kullanımları kapsar. Örnekler için Ek A'ya bakılır. Orta Tehlike dört gruba ayrılır: OH1, OH2, OH3, OH4.

Aynı madde OH alanlarda depolamaya izin verir, ancak üç koşulu birlikte arar:

• a) Oda boyunca koruma en az OH3'e göre tasarlanacaktır.
• b) Tablo 1'de gösterilen azami istif yükseklikleri aşılmayacaktır.
• c) Tek bir bloğun azami depolama alanı 50 m²'yi aşmayacak, blok çevresinde en az 2,4 m boşluk bulunacaktır.

Alan OH4 olarak sınıflandırıldığında veya b) ya da c) koşulu karşılanamadığında, alandaki depolama HHS olarak ele alınacaktır (bkz. Madde 6.2.4.2).

Tablo 1 (TS s.35 / EN s.32) OH3 koruması için azami istif yükseklikleri: ST1 serbest duran veya blok istifte Kategori I 4,0 m, Kategori II 3,0 m, Kategori III 2,1 m, Kategori IV 1,2 m; ST2-ST6 konfigürasyonlarında sırasıyla 3,5 / 2,6 / 1,7 / 1,2 m.

Tasarım kriteri: Tablo 3

Tablo 3 (Madde 7.1, TS s.39 / EN s.36):

Kuru/alternatif alanlar ıslak alanların tam 1,25 katıdır: 72 x 1,25 = 90; 144 x 1,25 = 180; 216 x 1,25 = 270. OH4'te kuru veya alternatif tesisata izin verilmez ve HHP1'e geçilir.

Madde 6.1 (TS s.34 / EN s.31) karma durumu çözer: açık iletişim hâlinde farklı tehlike sınıflandırmasına sahip alanlar varsa, daha yüksek tasarım kriteri düşük sınıflandırmalı alana en az iki sıra sprinkler kadar uzatılacaktır.

Ön hesaplı OH: Tablo 6'yı doğru okumak

Tablo 6 (Madde 7.3.1, TS s.42 / EN s.39) dört veri sütunundan oluşur ve her satır iki çalışma noktası verir: (debi / kontrol vana setindeki basınç) ve (maksimum talep debisi / kontrol vana setindeki basınç). Kuru sınıflar bir üst ıslak sınıfla aynı satırda toplanmıştır.

NOT: ps, ilgili düzendeki en yüksek sprinklerin kontrol vana seti 'C' manometresi üzerindeki yüksekliğinden kaynaklanan statik yük kaybıdır (bar). Madde 7.3.1: sürtünme ve statik yükten kaynaklanan basınç kaybı, su beslemesi ile her kontrol vana seti arasında ayrı ayrı hesaplanacaktır.

Pompa tarafında Tablo 16 (Madde 10.7.1, TS s.65 / EN s.62) aynı gruplama ile üç yükseklik bandında nominal ve karakteristik değerler verir; örneğin OH1 ıslak, h ≤ 15 m için nominal 1,2 bar / 900 l/dk, karakteristik 2,2 bar / 540 l/dk ve 2,5 bar / 375 l/dk.

Su hacmi Tablo 9 (TS s.50 / EN s.47): OH1 ıslak h ≤ 15 m için 55 m³; OH1 kuru ve OH2 ıslak için 105 m³; OH2 kuru ve OH3 ıslak için 135 m³; OH3 kuru ve OH4 ıslak için 160 m³. İndirgenmiş kapasiteli tank kullanılıyorsa Tablo 11 (TS s.52 / EN s.49) tabanları sırasıyla 10, 20, 30 ve 50 m³'tür. Süre Madde 8.1.1 uyarınca OH'de 60 dakikadır.

Ek A: hangi kullanım hangi grupta?

Tablo A.2 (TS s.127-128 / EN s.124-125) kullanımları sektör sektör listeler. Aşağıdaki gruplandırma tablonun sütun düzenine göredir:

OH1: çimento fabrikaları; sac ürün fabrikaları; hastaneler; oteller; kütüphaneler (kitap depoları hariç); restoranlar; okullar (bkz. 6.2.2); ofisler (bkz. 6.2.2); bilgi işlem (bilgisayar odası, bant deposu hariç).

OH2: fotoğraf filmi fabrikaları; metal işleme; mezbahalar ve et fabrikaları; fırınlar; bisküvi fabrikaları; bira fabrikaları; çikolata fabrikaları; mandıralar; şekerleme fabrikaları; fiziksel laboratuvarlar; çamaşırhaneler; otoparklar; müzeler; deri eşya fabrikaları.

OH3: cam fabrikaları; boyahaneler, sabun fabrikaları; fotoğraf laboratuvarları; su bazlı boya kullanılan boya uygulama atölyeleri; elektronik fabrikaları; radyo ekipmanı fabrikaları; çamaşır makinesi fabrikaları; oto servisleri; hayvan yemi fabrikaları; tahıl değirmenleri; kurutulmuş sebze ve çorba fabrikaları; şeker fabrikaları; küçük yayın stüdyoları; demir yolu istasyonları; teknik hacimler (makine daireleri); çiftlik binaları; ciltevleri, karton ve kâğıt fabrikaları; mağazalar, alışveriş merkezleri; halı fabrikaları (kauçuk ve köpük plastik hariç); kumaş ve giysi fabrikaları, elyaf levha fabrikaları; ayakkabı fabrikaları (plastik ve kauçuk hariç); örme ve keten fabrikaları; şilte fabrikaları (köpük plastik hariç); dikim ve dokuma fabrikaları; yünlü ve kamgarn fabrikaları; ağaç işleme fabrikaları; mobilya fabrikaları (köpük plastiksiz); mobilya teşhir salonları; döşemelik fabrikaları (köpük plastiksiz).

OH4: alkol damıtımevleri; sinemalar ve tiyatrolar; konser salonları; tütün fabrikaları; film ve TV prodüksiyon stüdyoları; atık kâğıt işleme; sergi salonları (aşırı boşluk dikkate alınır); pamuk iplik fabrikaları; keten hazırlama tesisleri; kenevir hazırlama tesisleri; kereste fabrikaları (bıçkıhaneler); kontrplak fabrikaları.

Tablo A.2'nin NOTU: OH1 veya OH2 bir kullanımda boyama veya benzer yüksek yangın yükü alanları varsa, bunlar OH3 olarak ele alınmalıdır.

Sık karıştırılan iki kalem: cezaevleri (Prisons) Tablo A.1'dedir, yani LH'dır; kibrit üreticileri (Match manufacturers) ise Tablo A.3'te HHP1 sütunundadır (TS s.129 / EN s.126), OH4'te değil.

Sprinkler yerleşimi ve tipi

Tablo 19 (Madde 12.2, TS s.73 / EN s.70): OH'de sprinkler başına azami alan 12,0 m²; standart düzende S ve D azami 4,0 m; kaydırmalı düzende S 4,6 m, D 4,0 m.

Tablo 20 (TS s.74 / EN s.71): OH'de yan duvar sprinkleri için sprinkler başına azami alan 9,0 m²; duvar boyunca sprinklerler arası 3,4 m (tavanın yangına dayanımı 120 dakikadan az değilse 3,7 m'ye çıkarılabilir); sprinklerden duvar sonuna 1,8 m.

Madde 12.1.2 a) (TS s.73 / EN s.70): LH ve OH'de deflektör altında düz püskürtmeli (flat spray) sprinklerde en az 0,3 m, diğer hâllerde en az 0,5 m serbest boşluk.

Tablo 37a (TS s.107 / EN s.104): OH'de tasarım yoğunluğu 5,0 mm/dk; sprinkler tipleri geleneksel (conventional), sprey (spray), tavana sıfır (ceiling/flush), düz püskürtmeli, gömme (recessed), gizli (concealed) ve yan duvar (sidewall); nominal K-faktör 80 veya 115.

Madde 14.2.2 (TS s.107 / EN s.104): tavana sıfır, gömme ve gizli sprinklerler OH4, HHP veya HHS alanlarında tesis edilmeyecektir.

Madde 14.2.3: yan duvar sprinklerleri HH tesisatlarında (koridor, kablo kanalı ve kolon koruması hariç), OH depolama alanlarında ve asma tavan üstünde tesis edilmeyecektir; yalnız düz tavanlar altında tesis edilebilirler.

Boru boyutlandırma

Ön hesaplı OH'de kol borusu çapları Tablo 30'a, dağıtım borusu çapları Tablo 31'e uyar (Madde 13.3.4.1, TS s.91 / EN s.88). Örneğin diğer tüm kol borularında 25 mm 3, 32 mm 4, 40 mm 6, 50 mm 9 sprinkler besler.

Tasarım noktası Tablo 26'dan (TS s.89 / EN s.86) bulunur: bir odada bir dağıtım borusu üzerindeki sprinkler sayısı 16'dan fazlaysa iki uçtan beslemeli (two end-side) düzende 17. sprinkleri, 18'den fazlaysa diğer düzenlerde 19. sprinkleri taşıyan kolun dağıtım borusuna bağlandığı noktadadır.

Madde 13.3.4.2 (TS s.92 / EN s.89): en uzak bölgedeki tasarım noktası ile kontrol vana seti arasındaki çaplar, 1 000 l/dk debide toplam sürtünme kaybı 0,5 bar'ı aşmayacak şekilde hesaplanır. Madde 13.3.4.4 bunun, sistemde OH3/OH4 ile HHP/HHS alanlarının ortak su beslemesine bağlı olduğu hâllerde mevcut fazla basıncın yüzde 50'si kadar artırılabileceğini belirtir ve OH3 için bir örnek verir: kontrol vana setinde gereken 1,4 bar, yükseklik farkından 1,2 bar, toplam 2,6 bar; HH'ye uygun debide mevcut 6,0 bar; kullanılabilecek fazla basınç 50 % x (6,0 - 2,6) = 1,7 bar; boru 0,5 + 1,7 x (1 000 / 1 350)² = 1,43 bar kayba göre boyutlandırılır.

Madde 13.3.4.1'in devamı: kol boruları 6°'den fazla eğimli çatılar altında boyuna uzanıyorsa bir kol borusundaki sprinkler sayısı altıyı aşamaz.

Minimum basınç, Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102): OH'de 0,35 bar; ancak yoğunluğu sağlamak için gereken basınçla birlikte, hangisi yüksekse o uygulanır. Aritmetik olarak: K80 sprinkler 0,35 bar'da 80 x √0,35 = 47,3 l/dk verir; Tablo 19'un izin verdiği azami 12,0 m² alanda bu yalnız 3,94 mm/dk eder. Tablo 3'ün istediği 5,0 mm/dk için 12,0 m²'de 60 l/dk gerekir, bu da Madde 14.3'teki Q = K√P bağıntısıyla (60 / 80)² = 0,56 bar demektir. Yani OH'de pratikte belirleyici olan yoğunluk şartıdır.

OH'ye özgü diğer sınırlar

• Tablo 17 (Madde 11.1.3, TS s.70 / EN s.67): OH'de, içindeki LH sprinklerleri dâhil, kontrol vana seti başına azami korunan alan 12 000 m² (Ek D ve Ek F'de izin verilenler hariç).
• Ek D (TS s.139 / EN s.136): bölgelere ayırma (zoning) yalnız ıslak borulu OH tesisatlarına uygulanır. Bölgelere ayrılmış tesisatlarda tek bir ıslak kontrol vana setinin herhangi bir kattaki korunan alanı 12 000 m²'yi, kontrol ettiği toplam korunan kat alanı 120 000 m²'yi aşamaz; bölge başına korunan kat alanı 6 000 m²'den büyük olamaz; bölgelere ayrılmış tesisatlar OH3'ten büyük hiçbir tehlike içeremez; otoparklar ile mal boşaltma ve depolama alanları ayrı ve bölgelere ayrılmamış bir tesisatta olacaktır.
• Ek E (TS s.142 / EN s.139): yüksek yapı sprinkler sistemleri OH3 koruma şartlarına uyacaktır; tehlikesi OH3'ten büyük yüksek yapı sistemleri için özel yangın mühendisliği çözümleri gerekir.
• Madde 9.6.1 c) (TS s.59 / EN s.56): basınçlı tank yalnız LH ve OH1'de tek su beslemesi sayılır. Madde 9.5.3 (TS s.57 / EN s.54): tek besleme olarak basınçlı tankta asgari su hacmi OH1 için 23 m³; duplike beslemede LH ve tüm OH gruplarında 15 m³.
• Madde 17.1.9 (TS s.116 / EN s.113): bakır borular yalnız LH, OH1, OH2 ve OH3 ıslak sistemlerde, çelik borunun akış yönünde aşağısında kullanılabilir.
• Tablo 39 (Madde 15.4, TS s.111 / EN s.108): OH tesisatı drenaj vanası ve borusu asgari 50 mm.
• Madde 20.1.4 b) (TS s.121 / EN s.118): OH tesisatlarında en az 24 yedek sprinkler bulundurulur.
• Tablo 15 (TS s.65 / EN s.62): OH, HHP ve HHS'de emiş doldurma (priming) tankı en az 500 litre, doldurma borusu en az 50 mm.
• Madde 5.4 (TS s.33 / EN s.30): gizli hacimlerdeki koruma, ana tehlike sınıfı LH olmadığı tüm hâllerde OH1'e göre yapılır.
• Madde 8.1.1 (TS s.45 / EN s.42): OH su beslemesi süresi 60 dakika.

Saha notu: OH1 ile OH3 arasındaki fark tek bir satırda küçük görünür, ancak tasarım debisi 360 l/dk'dan 1 080 l/dk'ya, depo hacmi 55 m³'ten 135 m³'e çıkar; sınıflandırma kararının projenin en pahalı kararı olmasının sebebi budur.

Sık Sorulan Sorular

OH1-OH4 tasarım kriterleri nedir?

Tablo 3 (Madde 7.1, TS s.39 / EN s.36): dört grubun da tasarım yoğunluğu 5,0 mm/dk'dır; ıslak veya ön tepkili operasyon alanı OH1'de 72 m², OH2'de 144 m², OH3'te 216 m², OH4'te 360 m²'dir. Kuru veya alternatif sistemde alanlar sırasıyla 90, 180 ve 270 m² olur; OH4'te kuru veya alternatif tesisata izin verilmez, HHP1 kullanılır.

OH sınıfı alanda depolama yapılabilir mi?

Madde 6.2.3 (TS s.34 / EN s.31) üç koşulla izin verir: oda boyunca koruma en az OH3'e göre tasarlanacak; Tablo 1'deki azami istif yükseklikleri aşılmayacak; tek bir bloğun azami depolama alanı 50 m²'yi aşmayacak ve blok çevresinde en az 2,4 m boşluk bulunacaktır. Alan OH4 olarak sınıflandırılmışsa veya b ya da c koşulu sağlanamıyorsa, alandaki depolama HHS olarak ele alınır.

Restoran, otopark ve sinema hangi OH grubundadır?

Tablo A.2 (TS s.127-128 / EN s.124-125): restoranlar OH1, otoparklar OH2, sinemalar ve tiyatrolar ile konser salonları OH4 sütunundadır. Tablonun NOTU, OH1 veya OH2 bir kullanımda boyama veya benzer yüksek yangın yükü alanları varsa bunların OH3 olarak ele alınmasını ister.

OH'de minimum sprinkler deşarj basıncı kaçtır?

Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102): OH'de 0,35 bar. Ancak aynı madde bu değerin, Madde 13.4.1'deki yoğunluğu sağlamak için gereken basınçla birlikte, hangisi yüksekse o şeklinde uygulanacağını söyler. K80 sprinkler 0,35 bar'da 47,3 l/dk verir; bu debi Tablo 19'un izin verdiği azami 12,0 m² alanda yalnız 3,94 mm/dk eder, oysa Tablo 3 5,0 mm/dk ister. 5,0 mm/dk için 12,0 m²'de 60 l/dk gerekir ve bu da 0,56 bar demektir.

OH'de bir kontrol vana seti en çok kaç m² koruyabilir?

Tablo 17 (Madde 11.1.3, TS s.70 / EN s.67): OH'de, içindeki LH sprinklerleri dâhil, kontrol vana seti başına azami korunan alan 12 000 m²'dir; Ek D ve Ek F'de izin verilen hâller istisnadır. Ek D, bölgelere ayrılmış ıslak OH tesisatlarında tek bir kontrol vana setinin kontrol ettiği toplam korunan kat alanının 120 000 m²'yi, bölge başına alanın ise 6 000 m²'yi aşmamasını şart koşar.

Aynı binada farklı OH grupları varsa ne yapılır?

Madde 6.1 (TS s.34 / EN s.31): açık iletişim hâlinde farklı tehlike sınıflandırmasına sahip alanlar varsa, daha yüksek tasarım kriteri düşük sınıflandırmalı alana en az iki sıra sprinkler kadar uzatılacaktır.

Kaynakça

• TS EN 12845+A2:2026 Madde 5.4 (TS s.33 / EN s.30), Madde 6.1, Madde 6.2.3 (TS s.34 / EN s.31), Tablo 1, Madde 6.2.4.2 (TS s.35 / EN s.32)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 7.1, Tablo 3 (TS s.38-39 / EN s.35-36), Madde 7.3.1, Tablo 6 (TS s.42 / EN s.39)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 8.1.1 (TS s.45 / EN s.42)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo 9 (TS s.50 / EN s.47), Tablo 11 (TS s.52 / EN s.49), Madde 9.5.3 (TS s.57 / EN s.54), Madde 9.6.1 (TS s.59 / EN s.56)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo 15, Madde 10.7.1, Tablo 16 (TS s.65 / EN s.62)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.3, Tablo 17 (TS s.70 / EN s.67)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.1.2, Madde 12.2, Tablo 19 (TS s.73 / EN s.70), Tablo 20 (TS s.74 / EN s.71)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.3.2.3, Tablo 26 (TS s.89 / EN s.86), Madde 13.3.4.1, Tablo 30, Tablo 31 (TS s.91 / EN s.88), Madde 13.3.4.2, 13.3.4.4 (TS s.92 / EN s.89)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 13.4.4 (TS s.105 / EN s.102)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.2.2, 14.2.3, Tablo 37a (TS s.107 / EN s.104), Madde 14.3 (TS s.107-108 / EN s.104-105)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 15.4, Tablo 39 (TS s.111 / EN s.108)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 17.1.9 (TS s.116 / EN s.113)
• TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1.4 (TS s.121 / EN s.118)
• TS EN 12845+A2:2026 Tablo A.1 (TS s.127 / EN s.124), Tablo A.2 (TS s.127-128 / EN s.124-125), Tablo A.3 (TS s.129 / EN s.126)
• TS EN 12845+A2:2026 Ek D, Madde D.2, D.3.1 (TS s.139 / EN s.136), Ek E, Madde E.2.1 (TS s.142 / EN s.139)