Avrupa sprinkler standardı 2026'da köklü bir güncelleme aldı: ana standart EN 12845:2015+A2:2026 (TS EN 12845+A2:2026-05) hâline geldi, ESFR ve CMSA sprinklerler EN 12845-2:2024 adıyla ayrı bir parçaya taşındı ve pompa setleri EN 17451'e devredildi. Bu yazı, yeni versiyonun ne getirdiğini ve saha pratiğinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini 20 soru-cevapla özetler.
Özet: EN 12845 Artık Bir "Aile"
2026 itibarıyla tek bir "EN 12845" dokümanından söz etmek yeterli değil. Standart, NFPA 13'ün depolamayı ayrı bölümlere ayırmasına benzer bir modülerleşmeye gitti. Güncel yapı şöyle:
| Doküman | Türkiye Karşılığı | Kapsam |
|---|---|---|
| EN 12845:2015+A2:2026 | TS EN 12845+A2:2026-05 | Ana standart (Part 1) — CMDA yoğunluk-alan sistemleri, genel tasarım/kurulum/bakım. A1:2019/2020'nin yerine geçer. |
| EN 12845-2:2024 | TS EN 12845-2:2025-12 | ESFR ve CMSA sprinklerler — yüksek-tehlike depolama |
| EN 17451 | — | Sprinkler pompa setleri — tasarım, montaj, kurulum, devreye alma |
| EN 12845-3 | — | Seriyi tamamlayan referans parça |
A2:2026'nın European Foreword'ünde net şekilde belirtildiği gibi: A1:2019 ile karşılaştırıldığında yapılan teknik değişiklikler, EN 17451, EN 12845-2 ve EN 12845-3 referanslarının ve kullanımının ana metne entegre edilmesi etrafında toplanır. Ayrıca bu sürüm 2016 tarihli Corrigendum 1 ve Amendment 1 düzeltmelerini de birleştirir.
Önemli Tarihler ve Geçiş Takvimi
- EN 12845:2015+A2:2026 — CEN onayı 19 Ocak 2026, TSE kabulü 21 Mayıs 2026. En geç Ekim 2026'da ulusal standart statüsü kazanır; çelişen ulusal standartlar aynı tarihe kadar geri çekilir.
- EN 12845-2:2024 — CEN onayı 11 Kasım 2024, TSE kabulü 22 Aralık 2025 (TS EN 12845-2:2025-12).
- Türkiye'de TS EN 12845+A1:2020, A2 sürümünün yayımıyla birlikte yerini yeni sürüme bırakır.
EN 12845-2: ESFR ve CMSA'nın Ayrı Yolu
Yeni Part 2, yalnızca ESFR (Early Suppression Fast Response) ve CMSA (Control Mode Specific Application) sprinklerlerini kapsar; ana standartla birlikte uygulanır. Öne çıkan teknik kurallar:
- ESFR yalnız ıslak tesisatta kullanılır; CMSA hem ıslak hem kuru tesisatta çalışabilir (kuru CMSA'da yalnız kuru sarkık ve upright tipler).
- ESFR sprinklerler EN 12259-13'e, CMSA sprinklerler prEN 12259-15'e uygun olmalıdır.
- Maksimum tavan/çatı eğimi 10° (%17,6).
- Tavan sprinkler deflektörü ile istif üstü arasında en az 1 m boşluk.
- Çatı pencereleri 300 °C'ye en az 5 dk dayanmalı; 1 m³ üstü hacimliler koşullara göre sprinkler korumalı.
- Açık tepeli konteynerler sprinkler korumalı depolama tehlikelerinde kullanılmamalıdır.
Pompa Setleri Artık EN 17451'de
A2 ile birlikte pompa dairesi tasarımı EN 17451'e atıf yapar hâle geldi. Pompa seti seçimi, montajı ve devreye alma gereksinimleri için artık ana standardın yanı sıra bu ayrı dokümana da bakmak gerekir. Bu, pompa boyutlandırma yaparken tek kaynak alışkanlığını değiştiren en pratik yeniliklerden biridir.
Saha Pratiği: Nelere Dikkat Etmeli
- Sözleşmede sürümü net yazın: "EN 12845" ifadesi artık birden fazla dokümana işaret ediyor; yıl/amendment ve Part numarasını belirtin.
- ESFR/CMSA için Part 2'yi ayrı temin edin: Ana standartta artık ESFR tasarım eğrilerini aramayın.
- Pompa için EN 17451'i ekleyin: Pompa dairesi şartnamesine bu referansı işleyin.
- Karışık standart tuzağı: Sprinkleri EN, pompayı NFPA gibi karışık boyutlandırma su kaynağı süresi uyumsuzluğu yaratır.
20 Soru-Cevap: EN 12845:2026 Yeni Versiyon
EN 12845'in yeni versiyonu nedir, ne zaman yayımlandı?
İki yeni doküman yürürlüğe girdi. Ana standardın güncel hâli EN 12845:2015+A2:2026 (Türkiye'de TS EN 12845+A2:2026-05); CEN 19 Ocak 2026'da, TSE 21 Mayıs 2026'da onayladı ve TS EN 12845+A1:2020 standardının yerini alıyor. Buna paralel olarak ESFR ve CMSA sprinkler kuralları EN 12845-2:2024 (TS EN 12845-2:2025-12) adıyla ayrı bir standarda taşındı.
EN 12845+A2:2026 ile A1:2019/2020 arasındaki temel fark nedir?
A2'nin getirdiği en büyük yapısal değişiklik, standardı tek doküman olmaktan çıkarıp bir 'aile' hâline getirmesidir. A2 metni; EN 17451 (pompa setleri), EN 12845-2 (ESFR/CMSA) ve EN 12845-3 referanslarını ana metne entegre eder. Yani ana standart artık CMDA (yoğunluk-alan) sistemlerine odaklanır, özel konular ayrı parçalara devredilir. Ayrıca Corrigendum 1 (2016) ve Amendment 1 (2016) düzeltmeleri de bu sürümde birleştirilmiştir.
EN 12845 neden birden fazla parçaya bölündü?
Standart büyüdükçe ESFR, CMSA ve pompa seti gibi uzmanlık konuları ana metni şişiriyordu. CEN/TC 191, NFPA 13'ün 2019'da depolamayı ayrı bölümlere ayırmasına benzer bir modülerleşmeye gitti: ana standart (Part 1) genel tasarım/kurulum/bakımı, EN 12845-2 yüksek-tehlike depolama için ESFR/CMSA'yı, EN 17451 ise pompa setlerini ayrı ayrı yönetir. Böylece her parça bağımsız güncellenebilir.
EN 12845-2:2024 tam olarak neyi kapsıyor?
EN 12845-2, yalnızca ESFR (Early Suppression Fast Response) ve CMSA (Control Mode Specific Application) sprinklerlerinin tasarım ve kurulumunu kapsar. Bu sprinklerler tipik olarak yüksek-tehlike depolama senaryolarında kullanılır. Doküman, EN 12845 serisiyle birlikte uygulanır; yani Part 2 tek başına değil, ana standartla beraber okunur.
ESFR, CMSA ve CMDA arasındaki fark nedir?
Üçü de farklı çalışma modlarıdır. ESFR 'suppression' (bastırma) modunda çalışır, yani yangının ısı salım hızını belirgin biçimde düşürür; k-faktör, açılan sprinkler sayısı ve baş basıncı ile tanımlanır, çoğunlukla yalnız tavan koruması sağlar. CMSA 'control' (kontrol) modunda çalışır ve özel depolama zorluklarında sprinkler sayısı + baş basıncı ile belirtilir. CMDA ise ana standartta (Part 1) kalan klasik yaklaşımdır; koruma bir yoğunluk (mm/dk) ve operasyon alanı (m²) ile tanımlanır.
EN 17451 nedir, EN 12845 ile ilişkisi nedir?
EN 17451, 'Automatic sprinkler systems — Design, assembly, installation and commissioning of pump sets' başlıklı ayrı bir Avrupa standardıdır; sprinkler pompa setlerinin tasarımı, montajı, kurulumu ve devreye alınmasını düzenler. A2:2026 ile EN 12845 ana metni pompa seti gereksinimleri için EN 17451'e atıf yapar. Pompa dairesi tasarlayan mühendisler artık iki dokümanı birlikte kullanmalıdır.
EN 12845-3 nedir?
EN 12845-3, EN 12845 serisi içinde A2:2026 metninde referans verilen tamamlayıcı bir parçadır. Ana standart, A2 ile birlikte bu parçanın kullanımını ve referanslarını metne entegre etmiştir. Serinin bütünü (Part 1 ana standart, Part 2 ESFR/CMSA, EN 17451 pompa setleri ve ilgili parçalar) birlikte uygulanacak şekilde tasarlanmıştır.
ESFR sprinkler kuru (dry) sistemde kullanılabilir mi?
Hayır. EN 12845-2, ESFR sprinklerlerin yalnızca ıslak (wet) tesisatlarda kullanılmasını şart koşar. CMSA sprinklerler ise hem ıslak hem kuru tesisatlarda kullanılabilir; ancak kuru CMSA sistemlerinde yalnızca kuru sarkık (dry pendent) ve yukarı (upright) tipler kullanılır. Bu, donma riski olan soğuk depolarda sprinkler tipi seçimini doğrudan etkiler.
EN 12845-2'de ESFR ve CMSA için hangi sprinkler tipleri geçerli?
ESFR için EN 12259-13'e uygun sarkık (pendent), kuru sarkık veya yukarı (upright) sprinklerler kullanılır. CMSA için prEN 12259-15'e uygun sarkık, kuru sarkık veya yukarı sprinklerler geçerlidir. Sprinkler ürün seçiminde bu bileşen standartlarına uygunluk (CE / EN 12259 serisi) aranır.
EN 12845-2'de tavan eğimi sınırı nedir?
ESFR ve CMSA korumasında maksimum tavan/çatı eğimi 10°'yi (yaklaşık %17,6) aşamaz. Bu sınırı aşan eğimlerde ek tasarım önlemleri gerekir. Sprinkler deflektörü tercihen tabana paralel monte edilir; eğim 10°'yi geçmiyorsa tavana paralel montaja da izin verilir.
Depolama üstü ile sprinkler arası minimum boşluk ne kadar?
EN 12845-2, tavan sprinkler deflektörleri ile istifin en üst noktası arasında en az 1 metre serbest boşluk bırakılmasını şart koşar. Bu boşluk, sprinkler su dağılımının istif üzerine düzgün ulaşması ve bastırma performansı için kritiktir; depolama yüksekliği planlanırken bu 1 m'lik pay mutlaka düşülmelidir.
EN 12845-2'de çatı pencereleri (skylight) nasıl ele alınır?
Çatı pencereleri en az 5 dakika boyunca 300 °C sıcaklığa dayanabilmelidir. Normal tavan seviyesinin üzerinde 1 m³'ten büyük hacme sahip çatı pencereleri, tavandan tepe noktasına mesafe 0,3 m'yi aşıyorsa ve sıkı oturan çerçeve/cam yoksa sprinkler ile korunmalıdır. Eklenen sprinklerler çevredeki sprinklerlerle aynı tipte olmalıdır.
Açık tepeli (open-top) konteynerler depolamada kullanılabilir mi?
EN 12845-2, açık tepeli konteynerlerin sprinkler ile korunan depolama tehlikelerinde kullanılmamasını öngörür. Yanmaz açık tepeli konteynerler, altlarında yanıcı konteynerler bulunduğunda yatay yangın yayılmasını hızlandırabilir. Raf düzeninde açık tepeli konteyner varsa doküman ek değerlendirme (Clause 4) ister.
IRAS nedir, EN 12845-2'de ne zaman gerekir?
IRAS (In-Rack Automatic Sprinkler), raf-arası otomatik sprinkler demektir. ESFR çoğunlukla yalnız tavan koruması hedeflese de, belirli yüksek istif ve emtia sınıflarında raf-arası sprinkler gerekebilir. CMSA ve yüksek depolama konfigürasyonlarında IRAS kararı, emtia sınıfı, istif yüksekliği ve raf tipine göre verilir.
Yeni standartta emtia (plastik) sınıflandırması nasıl kısaltılıyor?
EN 12845-2, plastik emtiayı ayrıntılı kısaltmalarla sınıflar: UP/EP (kutusuz/açık plastik), CUP/CNP (kutulu genleşmemiş plastik), CEP (kutulu genleşmiş plastik), UUP/ENP (kutusuz genleşmemiş/açık), UEP/EEP (kutusuz genleşmiş/açık genleşmiş). Bu sınıflandırma, ESFR/CMSA tasarım kriterlerinin ve gerekli baş basıncının seçiminde belirleyicidir.
A2:2026 bakım ve periyodik denetim gereksinimlerini değiştirdi mi?
A2, bakım rejimini koruyup periyodik sistem denetimini (Madde 21) ve sistem izlemeyi (Annex H) daha belirgin hâle getirir. Bakım rutinleri; haftalık, üç aylık, altı aylık, yıllık, 3 yıllık ve 10 yıllık kontroller olarak katmanlıdır. İşletmelerin bu takvimi kayıt altında yürütmesi, sigorta ve TPI denetimlerinde giderek daha sık sorgulanıyor.
A2:2026 ne zaman zorunlu hâle geliyor, geçiş takvimi nedir?
CEN kurallarına göre EN 12845:2015+A2:2026, en geç Ekim 2026'da ulusal standart statüsü kazanmalı ve çelişen ulusal standartlar en geç Ekim 2026'da geri çekilmelidir. Türkiye'de TS EN 12845+A2:2026-05 yayımlanmış olup TS EN 12845+A1:2020'nin yerini alır. Yeni projeleri güncel sürüme göre tasarlamak, onay ve sigorta süreçlerinde sorun yaşamamak için önerilir.
Devam eden projemi eski A1:2019'a göre bitirebilir miyim?
Sözleşmeniz belirli bir sürüme (örneğin A1:2019/2020) atıf yapıyorsa, o sürüm geçiş dönemi boyunca geçerli kabul edilebilir; ancak onay makamı veya sigortacı güncel sürümü isteyebilir. En güvenlisi, sözleşmede standardın yıl/amendment bilgisini net yazmak ve 2026 sonrası başlayan yeni tasarımları A2:2026 + EN 12845-2:2024'e göre kurgulamaktır.
NFPA 13'ten EN 12845:2026'ya geçerken nelere dikkat etmeliyim?
Birim sistemi (mm/dk, bar, L/dk vs. gpm/ft², psi), yoğunluk-alan tanımı ve K-faktör notasyonu farklıdır. Yeni yapıda ESFR/CMSA için EN 12845-2, pompa seti için EN 17451 ayrı ayrı uygulanır; NFPA'daki tek-doküman alışkanlığıyla hepsini ana standartta aramak hata yaratır. Sprinkleri EN, pompayı NFPA gibi karışık boyutlandırma su kaynağı süresi uyumsuzluğuna yol açar.
Türkiye'de bu yeni sürümler nereden temin edilir ve zorunlu mu?
TS EN 12845+A2:2026 ve TS EN 12845-2:2025, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından yayımlanır ve TSE üzerinden temin edilir. BYKHY, sprinkler tasarımı için NFPA 13 ve EN 12845'i alternatif kabul eder; hangi sürümün kullanılacağı çoğunlukla yatırımcı, sigortacı ve TPI tercihiyle belirlenir. AB sermayeli tesisler, CE belgeli ihracat yapıları ve Avrupa sigortalı lojistik depolarda güncel EN 12845 sürümü fiilen beklenir.
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 86+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indir