Kaynak: TS EN 12845+A2:2026 (EN 12845:2015+A2:2026), Madde 12.1.2, 12.2, 12.3, 12.4.1, 12.4.3, 14.2.1, 14.2.3 ve Tablo 20, 37a.
Yan duvar (sidewall) sprinkleri, EN 12845'te ayrı bir maddeye sahip değildir; iki yerden düzenlenir. Yerleşim ve koruma alanı Madde 12.2 ile Tablo 20'de, kullanım kısıtları ise Madde 14.2.3'tedir. Bu yazı ikisini bir araya getirir ve yalnız standardın verdiği sayıları kullanır.
Hangi maddeler geçerli
Madde 12.2 (TSE s.73 / EN s.70): sprinkler başına azami koruma alanı, yan duvar sprinkleri dışındaki sprinklerler için Tablo 19'a, yan duvar sprinkleri için Tablo 20'ye göre belirlenir.
Madde 14.2.1 (TSE s.106-107 / EN s.103-104): sprinklerler çeşitli tehlike sınıfları için Tablo 37a'ya göre ve 14.2.2 ile 14.2.4 arasında belirtildiği gibi kullanılır. Yan duvar sprinklerine ilişkin kısıtlar Madde 14.2.3'tedir.
Tablo 20: yerleşim kuralları
Tablo 20 (TSE s.74 / EN s.71) yalnız iki tehlike sınıfı için satır içerir, çünkü Madde 14.2.3 HH'de genel kullanımı yasaklar.
| Tehlike sınıfı | Sprinkler başına azami alan (m²) | Duvar boyunca sprinklerler arası (m) | Sprinklerden duvar ucuna (m) | Oda genişliği w (m) | Oda uzunluğu l (m) | Yan duvar sprinkleri sıra sayısı | Yerleşim düzeni |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| LH | 17,0 | 4,6 | 2,3 | w ≤ 3,7 | herhangi | 1 | tek sıra |
| LH | 17,0 | 4,6 | 2,3 | 3,7 < w ≤ 7,4 | ≤ 9,2 | 2 | standart |
| LH | 17,0 | 4,6 | 2,3 | 3,7 < w ≤ 7,4 | > 9,2 | 2 | şaşırtmalı |
| LH | 17,0 | 4,6 | 2,3 | w > 7,4 | herhangi | 2 (bkz. NOT 1) | standart |
| OH | 9,0 | 3,4 (bkz. NOT 2) | 1,8 | w ≤ 3,7 | herhangi | 1 | tek sıra |
| OH | 9,0 | 3,4 (bkz. NOT 2) | 1,8 | 3,7 < w ≤ 7,4 | ≤ 6,8 | 2 | standart |
| OH | 9,0 | 3,4 (bkz. NOT 2) | 1,8 | 3,7 < w ≤ 7,4 | > 6,8 | 2 | şaşırtmalı |
| OH | 9,0 | 3,4 (bkz. NOT 2) | 1,8 | w > 7,4 | herhangi | 2 | standart (bkz. NOT 1) |
Tablonun dört notu vardır. NOT 1 ve NOT 2 tablo değerlerini doğrudan etkiler; NOT 3 ve NOT 4 standartta "should" ile yazıldığından tavsiye niteliğindedir:
- NOT 1: Bir veya daha fazla ilave çatı veya tavan sprinkleri sırası gereklidir.
- NOT 2: Tavanın yangına dayanımı 120 dakikadan az olmamak şartıyla bu değer 3,7 m'ye artırılabilir.
- NOT 3: Sprinkler deflektörleri tavanın 0,1 m ile 0,15 m altında ve duvardan yatay olarak 0,05 m ile 0,15 m arasında konumlandırılması önerilir.
- NOT 4: Tavanda, sprinklerin her iki yanında duvar boyunca 1,0 m ve duvara dik 1,8 m uzanan bir kare içinde engel bulunmaması önerilir.
Madde 14.2.3: üç yasak ve bir şart
Madde 14.2.3 (TSE s.107 / EN s.104) kısa ve nettir. Yan duvar sprinkleri şuralara tesis edilmez:
- HH tesisatlarında, ancak koridorların, kablo kanallarının ve kolonların korunması hariç;
- OH depolama alanlarında;
- asma tavan üstünde.
Ve bir olumlu şart: yan duvar sprinkleri yalnız düz tavanlar altına tesis edilebilir.
Bu son cümle Madde 12.4.3 ile birlikte okunmalıdır (TSE s.75 / EN s.72): sprinklerler deflektörleri çatı veya tavan eğimine paralel olacak şekilde tesis edilir; eğim yatay düzleme göre 30°'den büyükse mahyada veya mahyadan radyal olarak en fazla 0,75 m uzaklıkta bir sprinkler sırası sabitlenir. Yan duvar sprinkleri için "yalnız düz tavan" şartı bu esnekliği kapatır.
K faktörü: Tablo 37a
Tablo 37a (TSE s.107 / EN s.104) yan duvar tipini iki sınıfta izin verilen tipler arasında sayar:
| Tehlike sınıfı | Tasarım yoğunluğu | İzin verilen tipler | Anma K faktörü |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 mm/dk | konvansiyonel, sprey, tavan, gömme, düz sprey, ankastre, gizli ve yan duvar | 57 |
| OH | 5,0 mm/dk | konvansiyonel, sprey, tavan, gömme, düz sprey, ankastre, gizli ve yan duvar | 80 veya 115 |
HHP, HHS ve HHS raf içi satırlarında yan duvar tipi listelenmez; bu da Madde 14.2.3'ün HH yasağıyla tutarlıdır.
Duvara ve komşu sprinklere mesafe
Madde 12.4.1 (TSE s.75 / EN s.72): duvar ve bölmelerden sprinklerlere azami mesafe, aşağıdaki değerlerden en küçüğü olur:
- standart yerleşim için 2,0 m,
- şaşırtmalı yerleşim için 2,3 m,
- tavan veya çatı açık kirişli ya da mertekler açıktaysa 1,5 m,
- açık cepheli binaların açık yüzünden 1,5 m,
- dış duvarlar yanıcı malzemeden ise 1,5 m,
- dış duvarlar metal ise (yanıcı kaplama veya yalıtım malzemesiyle ya da onsuz) 1,5 m,
- Tablo 19 ve Tablo 20'de verilen azami mesafenin yarısı.
Son madde, Tablo 20 kullanıldığında LH'de 4,6/2 = 2,3 m, OH'ta 3,4/2 = 1,7 m (NOT 2 uygulanırsa 3,7/2 = 1,85 m) değerlerini üretir; sonra bu değerlerle diğerleri arasından en küçüğü seçilir.
Madde 12.3 (TSE s.75 / EN s.72): sprinklerler 2 m'den küçük aralıklarla tesis edilmez. İstisnalar: komşu sprinklerlerin birbirini ıslatmasını önleyecek düzenlemeler yapılması (yaklaşık 200 mm × 150 mm baffle veya araya giren yapısal öğeler kullanılarak), raflardaki ara sprinklerler (12.5.3) ve yürüyen merdivenler ile merdiven boşlukları (12.4.11).
Madde 12.1.2 (TSE s.73 / EN s.70): LH ve OH'ta deflektörün altında düz sprey sprinklerlerde 0,3 m, diğer bütün durumlarda 0,5 m boş mesafe korunur.
Bir koridor örneği: sayılar nasıl bağlanır
Aşağıdaki hesap, yalnız Tablo 20'nin kendi sayılarının aritmetiğidir; standartta böyle bir örnek yoktur.
24,0 m uzunluğunda, 2,0 m genişliğinde bir LH koridoru tek sıra yan duvar sprinkleriyle korunacak olsun (w = 2,0 m ≤ 3,7 m olduğu için Tablo 20 tek sıraya izin verir).
- Uçlarda azami 2,3 m bırakılabildiğine göre, ilk ve son sprinkler arasındaki mesafe en az 24,0 - (2 × 2,3) = 19,4 m olur.
- Sprinklerler arası azami mesafe 4,6 m olduğundan, n sprinkler için (n - 1) × 4,6 ≥ 19,4 olmalıdır; bu da n - 1 ≥ 4,22, yani n = 6 sprinkler demektir.
- 6 sprinkler ile 24,0 m boyunca sprinkler başına duvar boyu 4,0 m düşer; 2,0 m genişlikte bu 8,0 m² eder ve Tablo 20'nin 17,0 m² sınırını aşmaz.
5 sprinkler seçilseydi 4 aralık × 4,6 m = 18,4 m kapatılır, kalan 5,6 m iki uca bölündüğünde uç mesafesi 2,8 m olurdu ve Tablo 20'nin 2,3 m sınırı aşılırdı.
Yedek sprinkler stoğunda yan duvar sprinkleri
Madde 20.1'in yedek parça hükmü (TSE s.122 / EN s.119) bir ayrıntı taşır: tesisatlar yüksek sıcaklık sprinklerleri, yan duvar veya başka sprinkler deseni türevleri ya da çoklu kontroller içeriyorsa, bunlardan da yeterli sayıda yedek bulundurulur. Yedekler kullanıldıktan sonra stok gecikmeden tamamlanır.
Sık Sorulan Sorular
Yan duvar sprinkleri nerelerde kullanılamaz?
Madde 14.2.3 (TSE s.107 / EN s.104) üç yasak sayar: HH tesisatlarında (koridor, kablo kanalı ve kolon koruması hariç), OH depolama alanlarında ve asma tavan üstünde yan duvar sprinkleri tesis edilmez. Ayrıca yalnız düz tavanlar altına tesis edilebilirler.
Yan duvar sprinklerinde sprinkler başına azami koruma alanı nedir?
Tablo 20 (Madde 12.2, TSE s.74 / EN s.71): LH için sprinkler başına 17,0 m², OH için 9,0 m². Duvar boyunca sprinklerler arası azami mesafe LH'de 4,6 m, OH'ta 3,4 m; sprinklerden duvar ucuna azami mesafe LH'de 2,3 m, OH'ta 1,8 m'dir.
OH'ta duvar boyunca 3,4 m sınırı artırılabilir mi?
Tablo 20 NOT 2: tavanın yangına dayanımı 120 dakikadan az değilse bu mesafe 3,7 m'ye çıkarılabilir.
Yan duvar sprinklerinin deflektörü nereye yerleştirilir?
Tablo 20 NOT 3: sprinkler deflektörleri tavanın 0,1 m ile 0,15 m altında ve duvardan yatay olarak 0,05 m ile 0,15 m arasında konumlandırılması önerilir.
Oda genişliği kaç metreden sonra iki sıra yan duvar sprinkleri gerekir?
Tablo 20: oda genişliği w 3,7 m'yi aşmıyorsa tek sıra yeterlidir. 3,7 m < w ≤ 7,4 m aralığında iki sıra gerekir; oda uzunluğu LH'de 9,2 m'yi, OH'ta 6,8 m'yi aşarsa yerleşim şaşırtmalı olur. w 7,4 m'yi aşarsa yine iki sıra kullanılır ve NOT 1 uyarınca bir veya daha fazla ilave çatı/tavan sprinkler sırası gerekir.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.1.2, 12.2, Tablo 19 (TSE s.73 / EN s.70)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 20 ve NOT 1-4 (TSE s.74 / EN s.71)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.3, 12.4.1, 12.4.3 (TSE s.75 / EN s.72)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 12.5.3 (TSE s.81 / EN s.78), Madde 12.4.11 (TSE s.80 / EN s.77)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.2.1 (TSE s.106-107 / EN s.103-104)
- TS EN 12845+A2:2026 Tablo 37a, Madde 14.2.2, 14.2.3 (TSE s.107 / EN s.104)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.1 (TSE s.122 / EN s.119)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.