Kağıt Fabrikası: NFPA 13 OH2, Rulo Kağıt Depolama, Kurutma Bölümü ve Selüloz Tesisi Koruması

Kağıt fabrikası, birkaç farklı yangın senaryosunu tek tesiste yan yana getiren zor bir tesis türüdür: 8 metreye varan rulo kağıt istif alanları, 50–100 metre uzunluğundaki kurutma bölümü (dryer section), selüloz (pulp) ve ağartma (bleaching) bölümleri aynı çatı altında bulunur. Sahada karşımıza çıkan kritik değerlerden biri, selüloz tozunun K_st değerinin 150 civarında olmasıdır; kuru kağıt rulolarının yangın yükü de çok yüksektir. Bu tesislerde temel olarak NFPA 13 orta tehlike Grup 2 (OH2) sınıflandırmasını, rulo kağıt depolarında ise NFPA 13'ün rulo kağıt hükümlerini ve FM Global Data Sheet 8-21 kurallarını birlikte uyguluyoruz.

Kağıt Yangın Yükü

• Kağıt: yaklaşık 15 MJ/kg ısıl değer
• Rulo yoğunluğu: 600–800 kg/m³
• 6 m istif: 6 m × 600–800 kg/m³ × 15 MJ/kg ≈ 54.000–72.000 MJ/m² (istif taban alanı başına) yangın yükü
• Sınıflandırma: NFPA 13 A.4.3.3.2'ye göre kağıt ve selüloz fabrikaları OH2
• Alev yayılımı: Koridorlarda Sınıf A yüzey

Rulo Kağıt Depolamada ESFR

• ESFR K25.2 (K360): NFPA 13 Tablo 23.6'ya göre en fazla 9,1 m depolama (yalnız ağır kağıt; orta ağırlıklı kağıtta 7,6 m, tissue'da ESFR uygulanamaz), en fazla 13,7 m bina yüksekliği
• Tasarım: 12 sprinkler; 13,7 m binada K25.2 için en düşük basınç 3,4 bar (50 psi)
• Baca boşluğu (flue space): Enine 150 mm
• Raf içi sprinkler: Yatay istifte zorunlu
• FM DS 8-21: Rulo kağıt depolama için ayrı veri sayfası (FM DS 8-1 emtia sınıflandırmasıdır ve rulo kağıt için DS 8-21'e yönlendirir)

Kurutma Bölümü

• Buhar tamburu: 10 bar, 180 °C çalışma sıcaklığı
• Sprinkler konumu: Davlumbaz altı ve bant üstü ikili hat
• Kağıt kırıkları (broke): Yanıcı artık, sürekli yangın riski
• Davlumbaz: Kubbeli tavanda sprinkler yerleşimi kritik
• Keçe (felt): Yün ve kumaş karışımı, yüksek yanıcılıkta

Selüloz Tesisi ve Ağartma

• Siyah likör (black liquor): Geri kazanım kazanında yakılıyor
• ClO₂ tesisi: NFPA 55 kapsamında zehirli gaz riski
• Kireç fırını (lime kiln): 1000 °C, sürekli sıcak yüzey
• Terebentin: Sınıf IB parlayıcı sıvı (parlama noktası düşük)
• Sprinkler yoğunluğu: OH2 için 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²), 140 m² (NFPA 13 Tablo 19.2.3.1.1)

Türkiye’deki Kağıt Tesisleri

• İzmit: 2005'te kapanan, döneminin en büyük kağıt tesisi
• Kahramanmaraş: Yılda 1,5 milyon ton üretim kapasitesi
• Kastamonu: Ağırlıklı ambalaj kağıdı hattı
• Dalaman: 1993 yangını sektörde hâlâ referans vaka
• Tissue hatları: Tuvalet kâğıdı ve kâğıt havlu üretimi

Sık Sorulan Sorular

Kağıt fabrikasında hangi tehlike sınıfı ve sprinkler yoğunluğu uygulanır?

NFPA 13 A.4.3.3.2, kağıt ve selüloz fabrikalarını orta tehlike Grup 2 (OH2) örnekleri arasında sayar; Tablo 19.2.3.1.1'e göre OH2 tasarım yoğunluğu 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²), tasarım alanı 140 m²'dir. Rulo kağıt depolama alanları ise ayrıca NFPA 13'ün rulo kağıt hükümlerine ve FM Global'de Data Sheet 8-21 (Roll Paper Storage) kurallarına göre korunur.

Rulo kağıt depolamada ESFR nasıl tasarlanır?

NFPA 13 Tablo 23.6'ya göre ESFR ile rulo kağıt depolamada en fazla depolama yüksekliği ağır ve orta ağırlıklı kağıtta 7,6 m, yalnız ağır kağıtta ve 10,7–13,7 m bina yüksekliğinde 9,1 m'dir; tissue kağıtta ESFR uygulanamaz. 13,7 m bina yüksekliğinde K25.2 (K360) sarkık sprinkler için en düşük basınç 3,4 bar (50 psi) olup tasarım 12 sprinkler üzerinden yapılır. FM Global tarafında rulo kağıt için esas alınan veri sayfası DS 8-21'dir.

Kağıt fabrikasında kurutma bölümünün (dryer section) yangın riskleri nelerdir?

Kurutma hattında buhar tamburu 10 bar basınçta ve 180 °C sıcaklıkta çalışır; sıcak yüzeyler sürekli tutuşma riski oluşturur. Kağıt kırıkları (broke) yanıcı artık olarak sürekli birikir, yün ve kumaş kombinasyonu olan keçe (felt) ise yüksek yanıcıdır. Sprinkler, davlumbaz altı ve bant üstü olacak şekilde ikili hat halinde ve tümsek tavana uygun konumlandırılır.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir