Sprinkler ITM Sıklıkları: Haftalık, Aylık, Yıllık Ne Yapılır?

Sprinkler sistemi devreye alındığı gün asıl iş başlar: bakım. NFPA 25 (Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems) hangi kontrolün ne sıklıkta yapılacağını ayrıntılı biçimde tanımlar. Tesis operatörü için temel soru şu: "Bu ay neye bakacağım?" Bu yazıda haftadan beş yıla kadar sıklık bazlı ITM görevleri saha dilinde, sıraya konarak özetleniyor.

Haftalık Kontroller

• Kontrol vanası kilit göstergesi: kurcalama anahtarından (tamper switch) santrala sinyal düşüyor mu?

Aylık Kontroller

• Kuru borulu (dry pipe) / ön tepkili (preaction) basınç göstergesi (hava basıncı denetimi sürekli nöbetçi noktaya bağlıysa üç aylık; NFPA 25-2026 13.2.4.1.3): hava basıncı üretici aralığında mı, gece-gündüz farkıyla sapmış mı?
• Islak borulu (wet pipe) sistem basınç göstergesi: normal çalışma aralığında mı; düştüyse nedeni araştırılır.
• Kontrol vanalarının açık ve kilitli durumu: görsel muayene yeterli; hiçbir vana kapalı kalmamalı.
• Jokey pompa testi: basınç düşünce pompa otomatik devreye giriyor mu, duruş basıncı kararlı mı?
• Yangın pompası akışsız çalıştırma testi: dizel pompa en az 30 dk, elektrikli pompa en az 10 dk çalıştırılır; sıklık pompa tipine göre haftalık ya da aylıktır (dizel pompada haftalık).

Üç Aylık Kontroller

• Alarm cihazları (akış anahtarı / flow switch, basınç anahtarı / pressure switch): üç ayda bir fiziksel hasar muayenesi; test vanasından akış verilerek sinyal testi altı ayda bir, mekanik su motorlu gonglarda üç ayda bir (NFPA 25-2026 13.2.3.1–13.2.3.2).
• İtfaiye bağlantı ağzı (FDC – Fire Department Connection): kapaklar takılı, dişler temiz, çek valf sızdırmaz olmalı.

Yıllık Kontroller

• Ana dren testi (main drain test): ana dren açılıp sistem basıncı ölçülür; tam akış basıncında kabul testine veya önceki testlere göre %10 düşüş varsa (NFPA 25-2026 13.2.2.3) ana hatta tıkanma veya kısmen kapalı vana ihtimali araştırılır.
• Kuru vana kısmi tetik testi (dry valve partial trip test): vana açılır ama sistem tam suya dolmaz; mekanizmanın sağlığı gözlemlenir.
• Antifriz konsantrasyon testi: refraktometre ile ölçülür; karışım oranı kâğıt üstündeki değerle kabul edilmez.
• Yangın pompası yıllık akış testi: %100 ve %150 kapasitede performans eğrisi çıkarılır, üretici eğrisiyle karşılaştırılır.
• Sprinkler başlıklarının görsel muayenesi: korozyon, üzerine sıçramış boya, asılı yük ve engel kontrolü yapılır.
• Boru askıları ve sismik destek (hangers / seismic bracing) kontrolü: gevşeme, paslanma ya da açısı kaymış destek var mı diye bakılır.
• Yangın hidrantlarının görsel kontrolü ve yağlaması (yıllık ve her kullanımdan sonra; NFPA 25-2026 7.2.2.4, 7.2.2.5, 7.4.2.1): gövde boyası, kapak contası ve mil sıkışması dahil.

Üç Yıllık Kontroller

• Kuru vana tam tetik testi (dry valve full trip test): sistem tamamen suya doldurulur, gerçek bir yangın senaryosu simüle edilir.

5 Yıllık Kontroller

• Sprinkler laboratuvar testi: 50 yılını dolduran başlıklar ya değiştirilir ya da numuneleri onaylı laboratuvarda test edilip test 10 yılda bir tekrarlanır; 75 yılda tekrar aralığı 5 yıla iner. Hızlı tepkili başlıklarda (ESFR/CMSA hariç) ilk test 25. yılda, hızlı tepkili ESFR/CMSA ve kuru tip başlıklarda 20. yılda; sert ortamdaki ve ekstra yüksek sıcaklık sınıfı lehimli başlıklarda 5 yılda bir yapılır (NFPA 25-2026 5.3.1.1).
• Boru iç muayenesi (internal pipe inspection): mikrobiyolojik kaynaklı korozyon (MIC) var mı diye borunun içine bakılır.
• Manometre kalibrasyonu veya yenilenmesi: 5 yıl sonunda ya doğrulanır ya da yenisiyle değiştirilir.
• Su deposu iç muayenesi: iç boyama durumu ve oksidasyon izleri incelenir.

Atlanmaması Gerekenler

1. Haftalık tur sahada yapılmalı: kontrol listesi yalnız imzadan ibaret kalmamalı.
2. Yangın pompası çalıştırması: dizel pompa düzenli olarak 30 dk çalıştırılmazsa aküler zayıflayabilir ve gerçek yangında pompa çalışmayabilir.
3. Boru iç muayenesi: 5 yıllık kontrol atlanmamalı; boru içindeki korozyon (MIC) dışarıdan görülmez.
4. Kayıt defteri: kayıt olmayınca sigortacı da denetçi de anormalliği fark edemez; yangın sonrası hasar talebinde sorun çıkabilir.

Sonuç

Muayene, test ve bakım (ITM) sprinkler sisteminin kalbi. Kurduğunuz sistemin 20 yıl sonra da gerçekten çalışmasını istiyorsanız haftadan 5 yıla kadar her sıklığın karşılığını bilip disiplinli uygulamak şart. NFPA 25-2026 Tablo 5.1.1.2 bu çizelgeyi tek sayfada veriyor; her tesis yöneticisinin panosunda asılı durmalı.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc ile ITM plan takvimi

NFPA 25 sıklık bazlı ITM takvimi, hatırlatıcı ve saha kayıt defteri.

App Store'da Gör