Sprinkler sistemi kurulduktan sonra bakım başlar. NFPA 25 (Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems) tam olarak hangi kontrolün ne sıklıkta yapılacağını tarif ediyor. Operatörün sorusu genellikle aynı: "Bu ay neye bakacağım?" Bu yazı; haftadan 5 yıla kadar sıklık bazlı ITM görevlerini saha dilinde özetliyor.
Haftalık Kontroller
- Dry pipe / preaction basınç göstergesi: Hava basıncı doğru aralıkta mı?
- Kontrol valf kilit göstergesi: Tamper switch'te sinyal var mı?
Aylık Kontroller
- Wet pipe sistem basınç göstergesi
- Kontrol valflerinin açık / kilitli durumu
- Jockey pompa test: Pompa basınç düşünce otomatik devreye giriyor mu?
- Fire pump haftalık çalıştırma testi (dizel en az 30 dk, elektrik 10 dk)
Üç Aylık Kontroller
- Alarm cihazları (flow switch, pressure switch)
- FDC (Fire Department Connection): Kapakları takılı, threads temiz, check valve sızıntısız.
- Hydrant görsel kontrol ve yağlama
Yıllık Kontroller
- Main drain test: Ana drain açılarak sistem basıncı ölçülür; 10 psi'den fazla düşüş anormal.
- Dry valve trip test (partial trip)
- Antifreeze konsantrasyon testi (refraktometre)
- Fire pump yıllık akış testi: %100, %150 kapasitede performans eğrisi.
- Sprinkler kafalarının görsel muayenesi: Korozyon, boya, yük taşıma, engel.
- Hangers ve seismic bracing kontrolü
Üç Yıllık Kontroller
- Dry valve full trip test (sistem tamamen suya doygun hale gelir)
5 Yıllık Kontroller
- Sprinkler laboratuvar testi: 50+ yaşındaki sprinkler numunesi kontrol laboratuvarına gönderilir (daha genç sistemde 75 yıl, hızlı reaksiyonda 20 yıl).
- Internal pipe inspection: MIC (Microbiologically Influenced Corrosion) kontrolü.
- Gauge kalibrasyon / yenileme
- Tank internal inspection (iç boyama ve oksidasyon)
Türkiye'de Yaygın Eksiklikler
- Haftalık tur sadece kağıtta: Gerçekten ziyaret eden yok; checklist imzadan ibaret.
- Fire pump çalıştırma unutuluyor: Dizel 30 dk koşmadığı için aküsü biter, gerçek fire'da pompa çalışmaz.
- Internal pipe inspection hiç yapılmamış: 15+ yaşında sistemlerde bile.
- Log book yok: Kayıt tutulmadığı için sigortacı veya denetçi anormalliği fark edemez.
Sonuç
ITM; sprinkler sisteminin kendi kalbi. Kurduğun sistem 20 yıl çalışsın istiyorsan haftadan başlayıp 5 yıla kadar her sıklığın karşılığını bilip disiplinli uygulamak gerekli. NFPA 25 Tablo 5.1 bu çizelgeyi tek sayfada veriyor; her tesis yöneticisinin panosunda asılı olmalı.
MEP Calc ile ITM plan takvimi
NFPA 25 sıklık bazlı ITM takvimi, hatırlatıcı ve saha kayıt defteri.
App Store'da GörTemel referans: NFPA 25 Tablo 5.1 - ITM Frekansları. Orijinal NFPA yazısı: NFPA Today - ITM Frequencies.