Temiz Gaz Sondurme Sistemleri: NFPA 2001 FM-200, Novec 1230, IG-541

Veri merkezi, arsiv, muze, telekom odasi gibi su ile zarar gorecek alanlarda sprinkler yerine temiz gaz (clean agent) sondurme kullanilir. Gaz; elektrigi iletmez, kalinti birakmaz, ekipmana zarar vermez. NFPA 2001 bu sistemlerin tasarim, kurulum ve testini tanimlar. Bu yazida FM-200 (HFC-227ea), Novec 1230 ve IG-541 (Inergen) secimi, tasarim konsantrasyonu ve hold time hesabini inceliyoruz.

Temiz Gaz Cesitleri

Iki ana aile vardir:

• Halokarbon gazlar: FM-200 (HFC-227ea), Novec 1230 (FK-5-1-12), HFC-125, HFC-23. Kimyasal reaksiyonla aleve mudahale eder.
• Inert gazlar: IG-541 (Inergen: N2+Ar+CO2), IG-55 (Argonite: N2+Ar), IG-100 (N2). Oksijeni seyrelterek sondurur.

Halokarbonlar daha az hacim kaplar (%7-9 konsantrasyon) ama sera gazi potansiyeli yuksek. Inert gazlar (%34-52 konsantrasyon) GWP=0 ama cok daha buyuk silindir bankasi gerektirir.

Tasarim Konsantrasyonu

Her gazin minimum sondurme konsantrasyonu (extinguishing concentration) vardir. NFPA 2001 Annex A'da heptan alevi icin degerler:

• FM-200: %6.6 (tasarim %7.0)
• Novec 1230: %4.2 (tasarim %4.5-5.9)
• IG-541: %29.1 (tasarim %34.2-42.5)

Tasarim konsantrasyonu = sondurme konsantrasyonu x guvenlik faktoru (tipik 1.3). Class A (yuzey) ve Class B (akiskan) icin farkli degerler vardir.

NOAEL ve LOAEL

Insan saglik sinirlari (NFPA 2001 Bolum 1.5):

• NOAEL (No Observed Adverse Effect Level): zararsiz maksimum konsantrasyon
• LOAEL (Lowest Observed Adverse Effect Level): en dusuk zarar esigi

FM-200 NOAEL %9, tasarim %7 — insan bulunan alanda guvenli. Novec 1230 NOAEL %10, tasarim %4.5. IG-541 O2 seviyesi %12'nin altina dusmemeli (saglikli yetiskin icin).

Hold Time ve Room Integrity

Bosaltma (discharge) 10 saniyede tamamlanir. Ancak gazin alev kaynagi tamamen kontrol altina alinmasi icin minimum 10 dakika hold time gerekir. Oda sizdirmayi test etmek icin Door Fan Test yapilir:

• Kapiya fan takilir; odada 10 Pa negatif basinc olusturulur
• Sizdirilan hava hizi olculur
• Equivalent Leakage Area (ELA) hesaplanir
• Hold time formulu: hacim, ELA, konsantrasyon, sicaklik parametreleriyle

Retention yetersizse: kapi conta degisimi, duvar deliklerinin firestop kapatilmasi, damper sizdirmazlik testi gerekir.

Uygulama Alanlari

• Veri merkezi: Server room, tape library, UPS odasi
• Telekom: Mobil baz istasyonu kabini (cok kucuk hacim icin direct injection)
• Muze/arsiv: Nadir eser, belge, sanat eseri koruma
• Makine dairesi: Jeneratorler, gas turbinleri
• Askeri/denizcilik: Gemi makine dairesi, zirhli arac

Kurulum Detaylari

1. Silindir bankasi: ic veya dis oda; ag/cezi izolasyonu
2. Boru agi: ISO hazirlanmis, galvaniz veya karbon celik; hidrolik hesap CFD tabanli yazilimlar (FSSA) ile
3. Nozzle: 360 veya 180 derece; tavandan 300 mm alt mesafe
4. Detection: smoke + heat cross-zone (iki sensor etkin = bosaltma)
5. Pre-discharge alarmi: 30 sn susturma fursati
6. Abort switch: zorunlu degil ancak insan calismasi olan alanlarda onerilir

SprinkCalc ile temiz gaz hacim hesabi

Oda hacmi, tasarim konsantrasyonu ve silindir bankasi boyutlandirmasi — NFPA 2001 uyumlu hesap.

Daha Fazla Bilgi