ESFR Sprinkler: NFPA 13 ve EN 12845 Tablolar ve Yasaklar

ESFR sprinkler, depolama yangınını büyümeden bastırmak için geliştirilmiş hızlı tepkili bir sprinklerdir; ama bu sonucu yalnız standardın çizdiği dar sınırların içinde verir. Bu sayfa NFPA 13-2025 ile TS EN 12845+A2 ve TS EN 12845-2'nin ESFR için koyduğu bütün tasarım tablolarını, yerleşim kurallarını, sistem tipi şartlarını, hidrolik ve su temini hükümlerini ve yasakları madde numarasıyla bir araya getirir.

Kaynaklar: NFPA 13-2025, TS EN 12845+A2:2026-05 (EN 12845:2015+A2:2026) ve TS EN 12845-2:2025-12 (EN 12845-2:2024). İki standart ayrı bölümlerde anlatılır; sonda yan yana karşılaştırma, tek parça yasak listesi, sık yapılan yanlış varsayımlar ve bir kontrol listesi var. NFPA değerlerinde SI ve US sayılar tablonun kendi değerleridir, biz dönüştürmedik. Simgeler: ⛔ yasak ya da sınır dışı, ⚠ koşullu, ✓ izin. Bir konu metinde yoksa bunu da açıkça yazdık.

ESFR nedir: iki standardın tanımı

EN 12845-2'ye göre ESFR ve CMSA depolama yangınları için geliştirilmiştir; ESFR, CMSA'dan türetilmiş bir yeniliktir ve depolama risklerinde ısı salım hızını belirgin biçimde düşürür. Standart yine de her durumda nihai söndürmenin itfaiyece yapılmasını bekler (Giriş).

Hangi belge neyi söyler?

NFPA 13-2025 ESFR kurallarını tek belgede ama birkaç bölüme dağıtarak verir: seçim ve kurulum Bölüm 14'te (konum ve aralık için 9.5, 14.2'deki değişikliklerle), depolama genel kuralları Bölüm 20'de, ESFR tasarım tabloları Bölüm 23'te, raf içi ve özel tasarımlar Bölüm 25–26'da, hidrolik hesap Bölüm 28'de (14.1, 14.2.1, 23.1, 23.2.1).

TS EN 12845+A2 ESFR'yi yalnız normatif Ek P'de (Annex P) anar: ESFR sistemlerinde EN 12845-2 bu standartla birlikte uygulanır (P.1), tehlike sınıflandırma sistemleri farklı olduğundan sınıf dönüşümü EN 12845-2 Ek A'ya göre yapılır (P.2) ve ESFR su temini için EN 17451'e göre üç adet %50'lik pompa seti tavsiye edilir (P.1). A2'de ESFR için tasarım değeri, tablo ya da yasak yoktur. Ek C Tablo C.1'de yatay depolanan lastikler Kategori IV olarak listelenir ve açıklamada Ek P kapsamında oldukları yazılır. Ek P'nin ayrıntısı için EN 12845 Ek P yazısına bakabilirsiniz.

TS EN 12845-2 ESFR ve CMSA'nın tasarım ve kurulum şartlarını verir ve EN 12845 serisiyle birlikte uygulanır (Madde 1). Hangi işin hangi belgede olduğunu kendi Tablo 1'i gösterir; normatif atıflarda EN 12845:2015+A1:2019 baskısı anılır.

NFPA 13-2025

Kapsam ve izin verilen kullanımlar

• ✓ Bölüm 23'e göre tasarlanan ESFR; hafif tehlike, olağan tehlike ve OH1, OH2, EH1, EH2 tasarım ölçütlü her depolama düzenini koruyabilir (23.1.1).
• ✓ Bölüm 20 veya Bölüm 23–26'daki ESFR ölçütlerini karşılayacak şekilde tasarlanan ESFR hafif ve olağan tehlike kullanımlarını da korur; bu durumda engel kuralları için 10.2.8.2 uygulanabilir (14.2.6, 14.2.6.1). Açıklayıcı ek bu maddenin ESFR'yi hafif/olağan tehlike aralığına göre yerleştirmeye izin vermediğini; mevcut bir ESFR sistemine duvar eklenip hafif/olağan alan oluşturulduğunda duvara mesafe konusunda esneklik tanıdığını belirtir (A.14.2.6).
• ✓ CMSA ve ESFR; Sınıf I–IV emtia, Grup A plastik, çeşitli depolama (miscellaneous storage) ve Bölüm 20–25'te ya da diğer NFPA standartlarında belirtilen depolamaları koruyabilir (20.2.2). Hafif tehlikede izin verilen sprinkler türlerinden biri de ESFR'dir (9.4.3.1).
• ESFR ile korunan depolamada Bölüm 20 ölçütleri geçerlidir (23.1); tasarım ölçütü 23.3–23.6 arasından seçilir (23.2.1). Tek, çift ve çok sıralı raflar için tavan ölçütleri açık raf (open-rack) düzenine dayanır (23.1.3).
• ⛔ Dolu raflı (solid shelf) rafta depolamayı ESFR koruyamaz; dolu raflar Bölüm 25'e göre raf içi sprinklerle korunuyorsa istisna (23.1.3.1).
• ⛔ Açık üstlü kaplı depolamada ESFR kullanılmaz (23.1.3.2).
• ⛔ Asgari çalışma basıncı, Bölüm 23'te depolama tipi, emtia, depolama ve bina yüksekliği için verilen değerden az olamaz (23.1.3.3).

2025 baskısının önsözü, Bölüm 14'teki ESFR konum ölçütlerinin değiştirildiğini, engel şartlarının bir FPRF raporuna göre yenilendiğini ve K-28 (400) ile K-33.6 (480) ESFR'lerin Bölüm 23'e eklendiğini yazar. Ancak bu baskıdaki Tablo 23.3.1, 23.5 ve 23.6'da bu iki K için sütun yoktur; K-28.0 ve K-33.6 yalnız 7.2.2.3'te ve deflektör mesafesi maddelerinde (14.2.9.1.1.1–2) geçer.

Sprinkler özellikleri

Sistem tipi

Depolamanın genel kuralı olarak sprinkler sistemleri ıslak borulu olur; donma riski ya da özel koşullarda depolama için kuru ve ön tepkili sisteme izin verilir (20.16.2.1, 20.16.2.2). ESFR'de bunun üstüne 14.2.2 ayrıca uygulanır.

Tavan eğimi ve bina yüksekliği

• ⛔ ESFR yalnız çatı/tavan eğimi 4/12'yi (pitch of 4 in 12) aşmayan binalara kurulur (14.2.3).
• ⚠ Bölüm 20–26 ölçütleri 2/12 (%16,7) eğime kadar geçerlidir (20.9.1). Eğim nedeniyle tasarım 18 sprinklere çıkarılmışsa hesap alanı en elverişsiz üç branşmanda beşer ve sonraki en elverişsiz branşmanda üç sprinklerden oluşur (28.2.4.4.1).
• Bina yüksekliği oluklu metal tabliyede derinlik 75 mm (3 in) ya da daha azsa tabliyenin altına, daha derinse en yüksek noktaya ölçülür; yalıtım varsa yalıtımın altına ölçülür (20.9.2.1–20.9.2.4).

Koruma alanı ve aralık (14.2.7, 14.2.8)

Tablo 14.2.7.2.1 — ESFR koruma alanları ve azami aralık

Tablonun m² sütununda 9 yazar; 14.2.7.2.2 metni aynı 100 ft²'yi 9,3 m² olarak verir (kaynak içi yuvarlama farkı).

Ekteki Şekil A.14.2.7.2.3 kaydırma ("shift") kuralını 1,7 m (5 ft 6 in) ve 1,8 m (5 ft 10 in) eksen aralıklı bar joist ve kafes kiriş örnekleriyle gösterir; ölçü elemanın yakın kenarına alınır.

Deflektör–tavan mesafesi (14.2.9)

Engelli yapı, %50 veya daha az açık (14.2.9.1.2.1–14.2.9.1.2.3)

Eğim 1/12'yi aşıyor ve yapı %50'den fazla açıksa engelsiz yapı kuralları uygulanır (14.2.9.1.2.4). Deflektör yönü 9.5.4.3'e göredir (14.2.9.2).

Depolamaya serbest mesafe

• ⛔ Deflektör ile depolamanın üstü arasında 900 mm (36 in) veya daha fazla boşluk kalır (14.2.11); Bölüm 20 de ESFR ve CMSA için en az 900 mm (36 in) ister (20.9.6.5).
• Bölüm 20'nin genel kuralı 450 mm (18 in)'dir; listeleme daha büyüğünü isterse o uygulanır, daha azı büyük ölçekli yangın testiyle kanıtlanabilir, lastik depolamada en az 900 mm (36 in) gerekir (20.9.6.1–20.9.6.4). ESFR için özel madde 20.9.6.5'tir.

Engeller (14.2.10)

• 9.5.5'e ek olarak ESFR, püskürtme desenine engeli en aza indirecek şekilde 14.2.10'a göre yerleştirilir ya da tehlikeyi kapsayacak ek (supplemental) sprinkler konur (14.2.10.1.1).
• ⚠ Yüksek istifli depolama komşu hafif/olağan alandan fiziksel olarak ayrılmamışsa yüksek istife yatayda 4,6 m (15 ft) mesafedeki bütün tavan sprinklerine 14.2.10 uygulanır (14.2.10.1.3); ek, örnek olarak raf yapılarını ve blok istifi verir.
• Tavandaki engeller (kiriş, kanal, armatür, kafes kiriş üst başlığı) için Tablo 14.2.10.2.1(a) veya (b) ve Şekil 14.2.10.2.1 uygulanır (14.2.10.2.1). Uygulanmadığı iki durum: 600 mm (24 in)'den dar engelin iki yanına, engel ekseninden mesafe izinli aralığın yarısını geçmeyecek şekilde sprinkler konmuşsa ya da engelin altına ek sprinkler konmuşsa (14.2.10.2.2).
• Upright sprinklerin besleme borusuna göre konumu: 100 mm (4 in) veya daha küçük nominal boruya doğrudan; borudan yatayda en az 150 mm (6 in) ofsetle; ya da 100 mm (4 in)'den büyük borunun ekseninden deflektörü en az 300 mm (12 in) yükselten bir sprig ile (14.2.10.2.3).
• Deflektörün altındaki engeller 14.2.10.3'e uyar (14.2.10.3.1). Boru, kablo kanalı gibi bir nesne, en yakın komşusundan o komşunun genişliğinin en az 3 katı uzaktaysa tekil sayılır (14.2.10.3.2). Tamamen tavan sprinkleri seviyesinin altında kalıp suyun tehlikeye ulaşmasını engelleyen nesnelerin altına ek sprinkler konur (14.2.10.3.3).
• ✓ Ek sprinkler gerekmez (14.2.10.3.4): Tablo 14.2.10.2.1(a)/(b)'ye uyuyorsa; genişlik ≤ 38 mm (1½ in) ve deflektörden en az 300 mm (12 in) aşağıdaysa; ≤ 150 mm (6 in) ve yatayda en az 150 mm (6 in) uzaktaysa; ≤ 600 mm (24 in) ve yatayda en az 300 mm (12 in) uzaktaysa; ≤ 100 mm (4 in), tavan sprinklerini besleyen borunun tamamen altında ve sprinkler upright ise; kullanım 14.2.6'ya göre korunuyor ve engeller 9.5.5.3'e uyuyorsa.
• Ek sprinkler aralığı (14.2.10.3.5.1): yassı olmayan ya da dolu olmayan engel altında kenarlardan en fazla 0,6 m (2 ft), doğrusal aralık ≤ 1,2 m (4 ft), alan ≤ 1,5 m² (16 ft²); 0,6 m (2 ft)'ye kadar genişlikte yassı-dolu engelde ve aynı izdüşümlü yatay bariyerde doğrusal aralık ≤ 2,4 m (8 ft); 0,6 m'den geniş ve 3,0 m (10 ft)'ye kadar yassı-dolu engelde ve bariyerde ≤ 3,0 m (10 ft); 3,0 m (10 ft)'den genişte engelsiz yapı aralık kuralları. Bu ek sprinklerde su kalkanı (water shield) gerekmez (14.2.10.3.5.2).
• Seksiyonel/üst kapıların altında quick-response sprey sprinkler kullanılabilir (14.2.10.3.6).
• Konveyörler (14.2.10.3.7): altında yüksek istif yoksa QR standart sprey; varsa konveyör altına tavan seviyesi sprinkleri; bant konveyörün yatay profili en az %70 açıksa, 1,2 m (4 ft)'ye kadar bant konveyörün altında yüksek istif yoksa, makaralı konveyörde makaralar arası açıklık makara genişliğine eşit ya da büyükse veya altında yüksek istif yoksa ek gerekmez.
• Kolon gibi düşey engeller için ek, sprinkleri 300 mm (12 in)'ye kadar genişlikteki engelden en az 300 mm (12 in), 300–600 mm (12–24 in) genişliktekinden 600 mm (24 in) uzak tutmayı, 600 mm (24 in)'den geniş kolonda karşı tarafa da sprinkler koymayı önerir (A.14.2.10). Engel kuralları CMSA ve ESFR için, "Three Times Rule" dışında esasen aynıdır (A.13.2.7.2.1).

Tablo 14.2.10.2.1(a) ve (b) — Püskürtmeye engelden kaçınmak için ESFR konumu (A: sprinklerden engelin yanına yatay mesafe; B: deflektörün engel altından izinli yüksekliği; Şekil 14.2.10.2.1)

Duman perdesi, çatı havalandırması, HVLS fan

• ⛔ ESFR sistemlerinin içinde duman perdesi (draft curtain) kullanılmaz (20.9.5.3).
• ✓ Sistem sınırlarında, kontrol modlu sprinklerden ayırmak için ya da tehlikeler arasında duman perdesine izin verilir (20.9.5.3.1).
• ⚠ ESFR standart tepkili sprinkler sistemine komşuysa iki alan yanmaz malzemeden, en az 600 mm (2 ft) derin bir duman perdesiyle ayrılır ve perdenin altında ortalanmış en az 1,2 m (4 ft) boş koridor bırakılır (14.2.4.1–14.2.4.2, 23.1.2.1–23.1.2.2, 20.9.5.3.2–20.9.5.3.3).
• Sprinklerli alanlarda otomatik çatı havalandırması zorunlu değildir (20.9.5.1). ⛔ Varsa sıcaklık sınıfı ve RTI'si sprinklerden yüksek olmalıdır (20.9.5.2).
• Ek bilgi: koruma ölçütleri çatı havalandırması ve duman perdesi olmadığı varsayımına dayanır, bunlar performansa zarar verebilir; elle açılan havalandırma yangın kontrol altına alınmadan ya da bastırılmadan açılmamalıdır (A.20.9.5.1, A.20.9.5.3). Saçak penceresi ya da panjur açık bırakılan testlerde %87,5 ve %91 daha fazla sprinkler açılmıştır (C.6).
• ⚠ ESFR dahil sprinklerli binalarda HVLS fan: çap en fazla 7,3 m (24 ft); yaklaşık dört komşu sprinklerin ortasında; fan ile deflektör arası düşey en az 900 mm (36 in); su akış alarmında hemen duracak kilitleme (interlock); yangın alarm sistemi varsa NFPA 72'ye göre (19.1.7.1, 20.8.1, 20.8.2). Ekteki FPRF 2011 testinde (CMDA ve ESFR) fan ilk sprinkler açılınca 90 s gecikmeyle durdurulduğunda başarılı sonuç alınmıştır.

Tasarım tabloları (Bölüm 23)

Aksi belirtilmedikçe tasarım alanı hidrolik olarak en elverişsiz 12 sprinklerdir: üç branşmanda dörder (23.2.2). Tablo 23.3.1'de sprinkler sayısı sütunu yoktur, bu kural geçerlidir; hortum payı ve süre Tablo 20.15.2.6'dan alınır.

Tablo 23.3.1 — Blok istif, paletli, tek, çift ve çok sıralı raf depolamada ESFR tavan-only seçenekleri · en düşük çalışma basıncı bar (psi) · P = pendent, U = upright

ᵃ Düşük tehlikeli emtianın yüksek tehlike ölçütüyle korunması için 20.3.2. ᵇ Bu seçenekler daha yüksek tehlikenin test ölçütüne dayanır, ayrıca test edilmemiştir. ᶜ 23.4'ün tüm şartları (düşey bariyerler dahil) uygulandığında raf depolamaya uygulanır. ᵈ Kapalı dizide (closed array) paletli ve blok istif depolamaya uygulanır. * Bu hücrenin dipnot işareti kaynakta okunaksızdır; değer okunaklıdır. — bu K ve konum için seçenek yok. Kaynak tabloda açıkta genleşmiş Grup A grubunda bütünüyle "—" olan bir satır daha vardır; bilgi taşımadığı için almadık.

23.4 — Açıkta genleşmiş Grup A plastik, tek, çift ve çok sıralı raf

Ekteki açıklamaya göre bu ölçütler 12,2 m (40 ft) ve 9,1 m (30 ft) tavanlı, K-25.2 intermediate ESFR ve dikmelere yaklaşık 4,9 m (16 ft) arayla bağlı düşey bariyerlerle yapılan testlere dayanır; enine bacaların kapatılmadığı testte açılan sprinkler sayısı 11'den 7'ye düşmüştür (A.23.4).

Tablo 23.5 — Lastik depolamada ESFR · yalnız ıslak sistem

ᵃ Tasarım alanının şekli 23.2.2'ye göre. ᵇ Bu uygulamada ESFR'nin yangını bastırması değil kontrol etmesi beklenir. ᶜ Tasarım alanı en elverişsiz 20 sprinkler: dört branşmanda beşer; asgari çalışma alanı 150 m² (1600 ft²).

Tablo 23.6 — Rulo kâğıt depolamada ESFR · izin verilen azami depolama yüksekliği · NA: uygulanamaz

İlgili genel kurallar (20.7.1–20.7.5): tissue alanlarında ıslak sistem; yatay istiflenen ağır ve orta ağırlık kâğıt kapalı dizi sayılır; ambalaj koşullarında 18 kg (40 lb) değeri geçer.

Tablo 20.17.1.2(c) — Boşta duran ahşap paletlerin iç mekânda depolanmasında ESFR

⛔ Ahşap paletler, Tablo 20.17.1.2(a) veya (c)'ye göre korunmadıkça rafta depolanmaz (20.17.1.3).

Tablo 20.17.2.2.3 — Boşta duran plastik paletler, döşemede veya açık çerçeve rafta, ESFR pendent · bar (psi)

* Açıkta genleşmemiş Grup A plastik için Bölüm 25. ⛔ Plastik paletler yalnız Tablo 20.17.2.2.3'e göre korunuyorsa rafta depolanır (20.17.2.3).

Raf içi sprinklerle ESFR (Bölüm 25)

• CMDA, CMSA ve ESFR tavan ölçütleri, dolu raf ölçütlerine göre raf içi sprinkler eklenmiş açık raflar için de bir seçenektir (25.3.2).
• ⚠ ESFR tavan seviyesinde ve dolu raflı rafı koruyorsa en üst dolu rafın altındaki bütün katların altına raf içi sprinkler konur (25.3.3.4).
• ESFR tavanla birlikte açık rafta raf içi sprinkler: quick-response, ordinary sıcaklık, en az K-8.0 (K-115) (25.6.1.2); azami yatay aralık 1,5 m (5 ft) (25.6.2.2).
• Şekil 25.6.2.1 notları: raf içi OT, QR, pendent veya upright, K-8.0 (K-115); en az sekiz raf içi sprinkler 227 L/min (60 gpm) ile (Tablo 25.6.2.3 aynı değeri 230 L/min yazar); şekilde azami depolama 12,2 m (40 ft), raf içi seviye depolama yüksekliğinin %50'sine en yakın kat. Şekildeki çok sıralı raf aralık etiketinde ft ve m değerleri birbirini tutmaz; o etiketi almadık.
• Raf içiyle birlikte ESFR tavan tasarımı Tablo 25.6.3.1'e göredir; basınç tablodakinden az olamaz, tasarım alanı 23.2'ye göredir (25.6.3.1–25.6.3.3).

Tablo 25.6.2.3 — ESFR tavanla raf içi tasarım · raf içi sprinkler sayısı @ L/min (gpm)

Tablo 25.6.3.1 — Raf içiyle desteklenen raf depolamada ESFR tavan ölçütü

Tavandan bağımsız raf içi koruma (25.7). Kapalı üstlü (açık üstlü kap içermeyen) Sınıf I–IV ve Grup A, tek, çift ve çok sıralı raflarda tavandan bağımsız korunabilir (25.7.1.1). ESFR'li seçenekler: Seçenek 2a en az K-14.0 (K-200), Seçenek 2b en az K-22.4 (K-320); ikisi de standart kapsama, pendent, fast-response, ordinary sıcaklık ESFR (Tablo 25.7.2.2; Seçenek 1 ve 3 CMDA'dır). ⛔ Raf içi sistemler yalnız ıslak borulu olur (25.7.2.1). Raf içi sprinklerler arası en az 700 mm (27 in), raf izdüşümü içinde; tam yükseklikte duvara 0,3 m (1 ft) veya daha yakın tek sıralı rafta 2a/2b raf içi bu boşluğa konabilir (25.7.2.3.2–25.7.2.3.3). Su ihtiyacı Tablo 20.15.2.6 hortum payı + raf içi ihtiyaçtır, süre Tablo 20.15.2.6'dan; su kaynağı raf içi tasarımı tavandan bağımsız sağlayabilmelidir (25.7.3.3.1–25.7.3.3.3).

* Enine bacalar arası 1,3 m (4,25 ft) veya daha azsa 2,6 m (8,5 ft)'ye çıkabilir.

Tablo 25.7.3.1 — Raf içi tasarım, ESFR'li satırlar · raf içi sprinkler sayısı @ en az L/min (gpm)

* Açıkta genleşmiş Grup A korunuyorsa en uzak rafta beş ve en yakın komşu rafta beş sprinkler.

Özel tasarımlar (Bölüm 26) ve kolon koruması

Hidrolik ve su temini

• Tasarım alanı: en elverişsiz 12 sprinkler, 3 branşman × 4 (23.2.2); ESFR yönteminde tasarım alanı Bölüm 23 ve 25'in ilgili kısımlarına göredir (28.2.4.4).
• ⚠ Lastikte 20 sprinklerli satırlar: 4 branşman × 5, en az 150 m² (1600 ft²) (Tablo 23.5 ᶜ). Yakın aralık + bölme: en az 71 m² (768 ft²) (23.2.3). Eğim nedeniyle 18 sprinkler: üç branşmanda beşer + sonraki branşmanda üç (28.2.4.4.1).
• Asgari su ihtiyacı = hortum payı (Tablo 20.15.2.6) + sprinkler ihtiyacı (20.15.2.6). Tavandan bağımsız raf içinde kendi hortum payı ve süresi aynı tablodan alınır (25.7.3.3).
• Ek sprinkler tasarımı, engelin altındaki tehlikeye göre, engelin alt düzlemi tavan kabul edilerek yapılabilir (20.16.4); Bölüm 28'deki ilgili hesap hükmü CMSA ve ESFR için ek sprinklerin deşarj basıncını 20.16.4'e bağlar ve bu ek seviyenin tavan sistemiyle dengelenmesini şart koşmaz. Engel için tasarım alanına eklenen ek sprinklerler, CMSA ve ESFR'de Tablo 20.15.2.6'daki "sprinkler sayısı" sütununa sayılmaz.

Tablo 20.15.2.6 — Hortum payı ve su temini süresi, ESFR satırları

ᵃ CMSA ve ESFR'de engel için eklenen sprinklerler bu sütunda sayılmaz. ᶜ Açık portatif çelik veya paletli portatif rafta sırt üstü, yan üstü ve örgülü lastik, istif ≤ 7,6 m (25 ft), bina ≤ 9,1 m (30 ft), K-14.0 (K-200) veya K-16.8 (K-240) ESFR ile süre 180 dakika. Tabloda ayrıca 25.7'ye göre alternatif koruma için 950 L/min (250 gpm), 60 dk satırı vardır.

Mevcut sistemler, çizimler, muayene

• Mevcut ESFR sistemlerinin değiştirilmesinde, ESFR hafif/olağan tehlike kullanımını koruyorsa alan Tablo 10.2.4.2.1(a)'ya (yalnız hafif tehlike), aralık 10.2.5'e, engel 10.2.7.2'ye göre olabilir (30.6.5–30.6.5.3).
• Ek: yedek sprinkler dolabı listesinde sprinkler tanımının (upright, pendent, residential, ESFR vb.) bulunması önerilir (A.16.2.7.7.1); yapısal elemanların ayrıntısının, ESFR gibi sprinkler performansını etkilediği durumlarda çizimlerde gösterilmesi önemlidir (A.28.1.3(4)); baca genişliği ve hizasındaki rastgele değişimlere tolerans konusunda büyük ölçekli Test 7'ye atıf yapılır (sekiz K-14 (K-200) ESFR açıldı) (Ek C).
• NFPA 13'te ESFR'ye özgü bir kabul, muayene ya da test maddesi bulunmaz.

TS EN 12845+A2 ve TS EN 12845-2

Kapsam ve tehlike sınıfları

• EN 12845-2, ESFR ve CMSA sprinklerli otomatik sistemlerin tasarım ve kurulum şartlarını bu standarda ve ek olarak EN 12845 serisine göre verir; bütün yasal şartları kapsamaz, bazı ülkelerde ulusal mevzuat geçerli olabilir (1). FH ve HHS belirlemesinde Ek A uygulanır (4).
• ⛔ ESFR ve CMSA, FH3–FH5 kullanımlarında uygulanmaz (6.2).
• ✓ FH1 ve FH2'de (EN 12845:2015+A1:2019 Tablo 2'nin izin verdiği depolama dahil) kullanılırsa, depolama kategorisinden bağımsız olarak 6.6/6.7'ye göre HHS1–HHS3 gibi tasarlanır ve bütün ESFR/CMSA kurulum şartları uygulanır (6.2).
• ⛔ Tasarım tablolarının kapsamadığı mallar (ör. yanıcı sıvılar, aerosoller ve bunların tek palet yükleri) bu belgeye göre korunmaz; uygulanabildiğinde EN 12845 uygulanır (6.1).
• ✓ Tablo 11'deki bütün tasarımlar ayrıca HHS4'ü 20 m²'ye ve 1,8 m depolama yüksekliğine kadar ya da ateşlenebilir sıvı hariç FH (depolama dışı) riskini koruyabilir (Tablo 11 öncesi).

Tablo A.1 — EN 12845:2015 sınıflarının EN 12845-2 sınıflarına dönüşümü (6.2 ile birlikte okununca)

Plastik içeren depolama mallarının sınıfı Şekil A.1'deki akış şemasıyla bulunur. Şekilde açık okunan uç düğümler: "special commodity" olarak HHS5; kartonda mühürlü olmayan genleşmiş plastik (UEP/EEP) HHS5; kartonda mühürlü genleşmiş plastik (CEP) HHS4; kartonsuz genleşmemiş plastik (UUP/ENP) HHS4; kartonlu genleşmemiş plastik (CUP/CNP) HHS3; ahşap palet üstünde ya da metal kapta yanmaz ürün HHS1; diğer dallar HHS2/HHS3. Ara düğümlerin eşik değerleri ve okların tam yolu şekilden okunmalıdır; bu yüzden yüzdelikleri buraya almadık.

Tanımlar. Açık üstlü kap (open-top container) üstü açık ve su tutabilen kutudur: beş yüzlü kap suyu tutar ve bacalardan inişini geciktirir; beşten az tam yükseklikte yüzü olan kap suyu düzensiz yönlendirir; yanıcı malzemeden beş yüzlü açık kap yatay yayılmayı hızlandırır; yanmaz açık kap altında yanıcı kap varsa yayılmayı hızlandırır (3.1.1). ⛔ Açık üstlü kaplar, madde açıkça izin vermedikçe ESFR korumalı depoda kullanılmaz; yanmaz açık kap yalnız altı tamamen yanmazsa ya da en alt kattaysa kapalı sayılır (4). Rulo kâğıt dizileri (3.1.2–3.1.5):

Sprinkler özellikleri

Sistem tipi

Genel tasarım kuralları (6.1, 6.3, 6.4)

• ⛔ Tasarım Bölüm 6 tablolarına dayanır; ara değer (interpolation) ve dış değer (extrapolation) kullanılmaz (6.1).
• ✓ Bir K-faktörün belirli tavan yüksekliğindeki ölçütü, diğer parametreler değişmemek şartıyla daha alçak tavana uygulanabilir. Yüksek kategori koruması düşük kategoriyi korur; aksi belirtilmedikçe HHS1 ve HHS2 için HHS3 koruması kullanılır (6.1).
• ⚠ Herhangi bir 300 m² içinde daha yüksek kategoriden birden fazla tek palet yükü varsa tasarım o kategoriye göre yapılır (6.1).
• ⛔ Bütün bacalar ≥ 150 mm; STC3 ve STC4.3'te yükleme koridorları arası ≤ 6 m; yükleme koridoru tasarım tablosu daha büyüğünü istemedikçe ≥ 1,2 m (6.1).
• EN 12845:2015+A1:2019 Tablo 2'deki depolama alanı sınırları uygulanmaz; elle nihai söndürmeyi desteklemek için sınırlı alan konusunda yetkili makamlarla görüşülmesi tavsiye edilir (6.1).
• ⛔ Konveyör ve otomatik taşıma sistemleri ilk sprinkler açıldığında duracak düzenle donatılır (6.1).
• ⛔ Farklı istenmedikçe deflektörden mal üstüne ≥ 1 m serbest mesafe; 4 m'den büyük serbest mesafe tasarım parametresinde düzeltme gerektirmez, çünkü tablo azami tavan yüksekliğini esas alır (6.1).
• ⚠ Farklı koruma konseptli komşu alanlar: aynı tavan yüksekliğinde farklı RTI varsa ya da ESFR komşu CMSA/standart sprinklerlerden daha yüksek bir tavana kurulmuşsa tavanda duman perdesi zorunludur; perde ≥ 600 mm derin, iki sprinkler tipi arasında, yanmaz; yeri 5.1.3.8'e göre; iki alan arasında ≥ 1,2 m genişlikte, tamamen boş bir koridor olur ve koridor ekseni iki sprinkler tipinin orta noktasıyla çakışır (6.3).
• ⛔ Su temini süresi ve tasarım alanının şekli Tablo 6'ya göre; bir branşmanda öngörülenden az sprinkler varsa hepsi açık varsayılır ve branşman sayısı artırılır. Elverişli (favourable) tasarım alanı gerekmez ve elverişli alan ihtiyacını sınırlamak için çap küçültülmez (6.4).

Tablo 6 — Su temini süresi ve tasarım alanı şekli

10 sprinklerlik satırda tablodaki şekil ifadesi ile 6.6.1.2 metni birbirini tutmaz; 6.6.1.2 metni 10 sprinklerlik tasarımı "üç komşu branşmanda üçer + ek bir branşmanda bir" diye tarif eder. Tablonun raf içi notu ilgili maddelere yönlendirir; diğer iki not CMSA'ya özgüdür.

Yalnız tavan koruması: Tablo 7, Tablo 8, Tablo 9 (6.6.1.1)

Tablo 7 ESFR'nin yalnız tavan ölçütleridir; tavan yüksekliğine dayanır ve genelde 12 sprinkler açılmasına göredir. ✓ Tablo 7 kullanılırken 5.2.6.1 (yatay hava akışı) ve 5.3.3.2.2 (raf üstü engeller) uygulanmaz. Tablo 8 lastik, Tablo 9 serbest duran ve dik (on end) rulo kâğıt içindir.

Tablo 7 — HHS için en az 12 ESFR sprinklerli tavan-only tasarımda en düşük çalışma basıncı · bar · P = pendent, U = upright

ᵃ Yalnız açıkta genleşmiş plastik şartlarının (düşey bariyerler dahil) tamamı uygulandığında. ᵇ Kapalı dizide paletli ve blok istif. ᶜ (K400 ve K480 sütunu) çok sıralı raf yok. ᵈ (K400 sütunu) tavandan deflektöre en fazla 325 mm. ᵉ En dar koridor 1,8 m. ᶠ En dar koridor 2,4 m. "-" bu K ve konum için seçenek yok. HHS4 satırlarında K320 (5,2 bar) ve K360 (4,1 bar), K200 ve K240'tan yüksektir; kaynakta aynen böyledir.

Açıkta genleşmiş plastik (Tablo 7 ile) ve HHS5 12 sprinklerlik tasarım (5.4)

Kaynak tavana mesafeyi bu iki yerde farklı ifade eder: Tablo 7 notunda eleman için 325 mm, 5.4'te deflektör için 350 mm.

Tablo 8 — Lastik depolamada 12 ESFR sprinklerli tasarımda en düşük çalışma basıncı · bar

ᵃ Lastikte STC3 sınırları uygulanmaz; bunun yerine açık tabanı olmayan portatif raflarda veya örgülü depolamada ya çevrede 100 mm baca bırakılır ya da bir yönde 4 palet gruplanmışsa 600 mm koridor ve 300 mm baca bırakılır.

Tablo 9 — Rulo kâğıt depolamada ESFR tasarımında en düşük çalışma basıncı · bar

ᵃ 16 sprinklerlik tasarım. ᵇ 25 sprinklerlik tasarım. Tablo başlığı 12 sprinkler dese de hafif kâğıt satırları 16 ve 25 sprinklerlidir. Ambalaj kuralı (6.6.1.1): hafif kâğıt, yanları ve iki ucu tamamen ya da yanları çelik bantlı sarılmışsa (sargı tek kat 18 kg baz ağırlıklı ağır kâğıt veya 18 kg'dan az iki kat) orta ağırlık sayılabilir; orta ağırlık aynı koşullarda ağır sayılabilir. Ağır ya da orta ağırlık kâğıdın yatay depolanması kapalı dizi olarak korunur.

Özel şartlı tasarımlar: Tablo 10 ve Tablo 11 (6.6.1.2)

Tablo 10 ve Tablo 11 özel şartlı tasarımlardır; kullanılırsa şu şartların hepsi sağlanır:

• ⛔ 5.2.6.1 (yatay hava akışı) her zaman uygulanır; raf üstünde engel varsa 5.3.3.2.2'deki önerilen yaklaşım (5.3.3.2.3'teki raf içi ek sprinkler) uygulanır.
• ⛔ En küçük tasarım alanı (sprinkler sayısı × sprinkler alanı) 71 m²; engelli yapıda her kanala sprinkler gerekiyorsa istisna. 71 m²'nin altında kalıyorsa ve her kanala sprinkler gerekmiyorsa tavan tasarımındaki sprinkler sayısı artırılır.
• 9 sprinklerlik tasarım üç komşu branşmanda üçer; 10 sprinklerlik tasarım üç komşu branşmanda üçer + ek bir branşmanda bir sprinklerdir.
• ⛔ Tavan yanmaz malzemeden ve tercihen engelsizdir (Şekil 23); kiriş varsa düşey kesitte %70'ten az açık olmalıdır.
• ⛔ Tavan engelli sayılırsa: a) alan en fazla 9,3 m², 5.1.3.4'teki 10,2 m² izni uygulanmaz; b) eğim < 10° ve dolu eleman derinliği > 600 mm ise her kanala sprinkler, kafeslerde açıklık varsa kanallar arası yatay kaydırma, düşey konum her kanalda engelsiz tavanın standart aralığına göre; c) eğim < 5° ve derinlik ≤ 450 mm ise normal yatay aralık ve ayarlı düşey aralık, 450 mm'yi aşarsa yangın durdurucu malzemeyle küçük bölmeler; d) eğim < 10° ve derinlik ≤ 300 mm ise normal yatay ve ayarlı düşey aralık, 300 mm'yi aşarsa yangın durdurucu malzemeyle küçük bölmeler; c) ya da d) uygulanırsa e) yatay aralık engelsiz tavan değerleriyle, f) 10°'ye kadar eğimde düşey mesafe ≤ 600 mm; derinlik bunu aşıyorsa termal eleman dolu eleman altından en fazla 150 mm aşağıdaki düzlemde (Şekil 24).

Tablo 10 — 12,2 m tavana kadar özel şartlı ESFR tasarımı · sprinkler sayısı @ bar (tabloda konum sütunu yoktur)

Tablo 11 — 16,8 m tavana kadar özel şartlı ESFR tasarımı · sprinkler sayısı @ bar

ᵃ Su kaynağı en uzak 4 sprinklerde (2 hatta 2'şer) en az 5,5 bar sağlayabiliyorsa 10 sprinkler @ 2,8 bar, 9 sprinkler @ 2,8 bar'a düşürülebilir. ⚠ Tablo öncesi not: STC4.3 (çok sıralı raf) yalnız paletler 2 m²'den küçükse ve her yanında 150 mm baca varsa korunabilir.

Tavan + raf içi: 6.6.2.1

6.6.2.1.1 — Açık çerçeve raflarda (STC4.1–STC4.3) HHS4'e kadar, tavan ≤ 13,7 m, K200 ve üstü pendent tavan ESFR. Su kaynağı raf içi ve tavan sistemini aynı anda karşılar, raf içi ihtiyaç tavana eklenir, süre en az 60 dk. Tek ve çift sıra raflarda HHS4'e kadar mal, K200 ve üstü pendent tavan sprinkleri ile yalnız boyuna bacada tek seviye raf içiyle korunabilir; şartlar:

• a) Tavan ESFR pendent, standart aralık, K ≥ 200; b) raflar açık çerçeve tanımına uyar; c) ⛔ raf içi yalnız ıslak.
• d) Yatay yerleşim: tek sıra Şekil 26/27/28; çift sıra HHS3'e kadar Şekil 29 (mesafe 1 m'den en fazla 3 m'ye; yüz sprinkleri yalnız dikmelerde); çift sıra HHS3–HHS4 Şekil 30; çok sıra HHS3'e kadar Şekil 31; bitişik paletli çok sıra HHS4'e kadar Şekil 25.
• e) Düşeyde toplam depolama yüksekliğinin ½ ile ⅔'ü arasındaki kat seviyesinde.
• f) Raf içi hidrolik: en uzak 8 raf içi sprinklerden en az 230 l/min; HHS3'e kadar 68 °C quick response, K ≥ 115; HHS4'e kadar K ≥ 160 (ikincisi tercih edilir).
• g) Tavan tasarımı Tablo 12.

Tablo 12 — Açık çerçeve raflarda HHS4 ve altı, tavan ≤ 13,7 m, K200 ve üstü pendent ESFR tavan tasarımı · sprinkler sayısı @ en az bar

6.6.2.1.2 — 13,7 m'den yüksek tavanlı binada tek/çift sıra raf, boyuna raf içi + yatay bariyer, HHS4'e kadar. Raf içi yalnız boyuna bacada; ⛔ raflarda dolu raf yok; mal yatay bariyer kenarından ≤ 75 mm taşar; paletler arasında ≥ 75 mm baca; en az her 3,0 m'de ≥ 150 mm enine baca; çift sıra raf derinliği (koridordan koridora) ≤ 2,7 m; boyuna raf içi yatayda ≤ 1,5 m, düşeyde ≤ 3,5 m aralıklı; yatay bariyer en alt raf içi seviyesinin üstünde ve düşeyde bir atlayarak (1., 3. seviye…); raf içi 68 °C quick response sprey, K ≥ 115; ⛔ en üst raf içi seviyesinin üstündeki depolama ≤ 3,0 m; raf içi hidrolik: tek seviye gerekiyorsa 8, iki ya da daha fazla seviyede 14 sprinkler (en uzak iki seviyede 7'şer), her biri ≥ 115 l/min; tavan tasarımı Tablo 7'de HHS4 için eşdeğer 7,6 m tavan; tavan ve raf içi ihtiyacı bağlantı noktasında dengelenir ve raf içinin ayrı besleme borusu olur.

Modüler ESFR raf içi, tavandan bağımsız: 6.6.2.2

• ✓ Standart raf içi tasarımlara alternatiftir; ESFR raf içinde modüler kullanılır; depo yüksekliği sınırsız; HHS1–HHS5; ⛔ yalnız açık çerçeve raf; su kaynağı raf içini tavandan ayrı karşılar (toplama gerekmez); süre en az 60 dk (6.6.2.2.1). ⛔ Yalnız ıslak (6.6.2.2.2).
• 68–74 °C pendent ESFR; K ve debi Tablo 14'ten; yüz sprinkleri rafın en fazla 450 mm içinde; borular mekanik hasardan korunur, püskürme raf kirişleriyle engellenmez (6.6.2.2.3).
• Raf içi sprinklerler arası yatay en az 0,7 m, en fazla 1,4 m (şekillerdeki istisnalar dışında); yüz sprinkleri ile raf yüzü ya da koridora taşan palet dış kenarı arası ≤ 450 mm; hepsi rafın izdüşümü içinde; rafa yatayda ≤ 300 mm duvar varsa aradaki baca için izdüşüm dışına konabilir (Şekil 28) (6.6.2.2.4).
• Raf içi seviyeler arası düşey en fazla 9,1 m (HHS4 kartonlu genleşmiş plastik ve HHS5 kartonsuz plastik), HHS3'e kadar 12,2 m; depolama üstü ile raf içi deflektörü arası ≥ 150 mm; deflektör tam yükte raf yatay taşıyıcısının altında ya da hemen altında (6.6.2.2.5).
• Kaç seviye olursa olsun tasarım tektir ve hidrolik olarak en uzak seviyeye göre yapılır; sayı Tablo 13, debi Tablo 14 (6.6.2.2.6). Mevcut sprinklerli binada modüler tasarım kullanılır, tavan sistemi 6.6.2.2.7'ye uyarlanmaz ve son raf içi seviyesinin üstünde depolama yoksa son ESFR raf içi seviyesi 3 × 4 en uzak ESFR'nin eşzamanlı çalışmasına göre hesaplanır (çift sırada yüzün iki yanında 4'er = 8 yüz + boyuna bacada 4); tek sırada Şekil 27'ye göre 10 sprinkler (her yanda 5). Bu yalnız modüler tasarımlı rafların üstünde uygulanır, yükleme/boşaltma alanı gibi bölgeleri kapsamaz.
• Tavan sistemi Tablo 7'ye, raf içi 6.6.2.2.6'ya göre ise tavan, en üst raf içi seviyesi ile gerçek tavan arası düşey mesafe "tavan yüksekliği" alınarak Tablo 7'den tasarlanabilir; en üst raf içi seviyesi tasarımda döşeme sayılabilir; EN 12845'teki en üst raf içi üstü azami depolama yüksekliği bu düzene uygulanmaz (6.6.2.2.7).

Tablo 13 — Modüler ESFR raf içi tasarımda sprinkler sayısı

ᵃ Hesap şu 10 sprinkleri içerir: en uzak rafta en uzak 6 + komşu rafta en uzak 4.

Tablo 14 — Modüler raf içi tasarımda en düşük debi

ᵃ Mallar kartonlu, açıkta yüzey yok.

Yerleşim: aralık, alan, tavana mesafe (5.1.3)

Düşey mesafe döşemeye dik olarak sprinklerin termal elemanı ile tavanın en üst kısmı arasında ölçülür; 75 mm'ye kadar derin oluklu metal tabliyede ölçü flanşın altından, diğer durumlarda flanşın üstünden alınır (5.1.3.5.1). ⛔ Engelsiz ya da engelli yapıda deflektör tavanın en az 100 mm altındadır; azami mesafe Bölüm 6 farklı belirtmedikçe Tablo 2'ye göredir (5.1.3.5.2). Madde metni "deflektör", Tablo 2 başlığı "termal eleman" der.

Tablo 2 — Sprinkler termal elemanının tavan altındaki azami düşey mesafesi (mm)

Bölüm 6'daki farklı değerler: Tablo 7 ᵈ K400 için 325 mm; açıkta genleşmiş plastikte eleman 325 mm; 5.4 HHS5'te deflektör 350 mm; Tablo 11'de 325/425 mm sütunu; 6.6.1.2 f) engelli tavanda ≤ 600 mm ve eleman altından 150 mm.

• Engelsiz tavan (5.1.3.5.3): asma tavan gibi düz tavan; bütün dolu elemanlar ≤ 100 mm derin; bütün dolu elemanlar ≥ 4,3 m aralıklı; elemanlar > 100 mm derin ve tavan ≤ 9,0 m iken elemanlar arası en az 3,7 m, tavan > 9,0 m iken en az 3,0 m. Diğer bütün durumlar engellidir. Dolu yapısal eleman, düşey kesit alanı %70'ten az açık olandır.
• ⛔ Engelli yapıda ESFR her kanala konur; istisna: dolu elemanlar tavandan en fazla 300 mm aşağı iniyor ve sprinklerler elemanların altında. Her kanalda 5.1.3.2'deki en az/en çok aralık uygulanır; branşmanlar arası en küçük aralık komşu kanallardaki sprinklere uygulanmaz (5.1.3.5.4, Şekil 2).
• ⚠ Deflektör tercihen döşemeye paralel; eğim ≤ 10° ise tavana paralel de olabilir (5.1.3.6).
• ⛔ Serbest mesafe: tavan sprinkler deflektörleri ile depolama üstü arasında en az 1 m (5.1.3.7, 6.1). Engel genişliği W ≤ 300 mm ise engel altı ile depolama üstü ≥ 450 mm; 300 < W ≤ 600 mm ise ≥ 900 mm; W > 600 mm ise ek sprinkler (Şekil 11 Not 2).

Bina: tavan eğimi, tavan dayanımı, ışıklık (5.2.1–5.2.3)

Duman ve ısı tahliyesi, hava akışı, asma kat (5.1.3.8, 5.2.4–5.2.7)

• ⛔ ESFR ya da CMSA kurulumlarında yalnız elle açılan duman/ısı tahliye kapakları kullanılır; düşen tip (drop-out) ısı tahliye kapakları kurulmaz (5.2.4).
• ⚠ Ulusal mevzuat otomatik kapağı zorunlu kılıyorsa sprinkler performansı bozulmamalıdır ve şu çözümlerden biri zorunludur: (1) kapak açıklığının hemen altına ≤ 1,2 m doğrusal aralıkla, kapak kenarına ≤ 0,6 m sprinkler; ışıklık içine konursa 5.1.3.5.2'deki en az/en çok mesafe kapalı ışıklık ile deflektör arasında uygulanmaz; en az komşu tavan sprinkleriyle aynı K ve konum, branşmandan küçük olmayan boruyla beslenir; hidrolik hesaba eklenmeleri gerekmez (Şekil 5); (2) standart tepkili, ≥ 141 °C termal tetikleyicili kapaklar; (3) otomatik duman kapakları tek tek tetiklenir (5.2.4).
• Tavandaki doğal tahliye açıklıklarının hemen altına ≤ 1,2 m aralıkla, kenara ≤ 0,6 m sprinkler; açıklık içine konursa 5.1.3.5.2 mesafeleri deflektör ile açıklık tepesi arasında uygulanır; aynı K ve konum; hidrolik hesaba dahil edilmeleri gerekmez (5.2.5, Şekil 6).
• ⛔ Yatay hava akışı (5.2.6.1): tavan sprinklerinde hava hızı ≤ 1,5 m/s ya da erken yangın algılamada otomatik durma. Aşılamıyorsa tavanda alev dedektörü (etkilenen sprinklerlerin 3,0 m yarıçapı) ya da raf tepesinde doğrusal ısı dedektörü (etkilenen sprinklerin 3,0 m yarıçapındaki bütün enine bacalarda; sıcaklık sınıfının ortamın izin verdiği kadar düşük olması tavsiye edilir); iki dedektör de hava akışını otomatik kapatır. ⛔ Açıklıkların hemen altında depolama olmaz; mal ile açıklık çevresi arası L = ½S + d (S sprinkler aralığı, d kanal çapı, m). Açıklıkların altına yatay alt tavan konur, sprinklerler alt tavanın altında normal aralıkla; alt tavan boyutu debi biliniyorsa W = Q / (283 min/m × h), bilinmiyorsa W = 2,6 A* / h (Q m³/min, A* açıklık alanı m², h tavan–alt tavan üstü mesafe m); tavan sprinkleri alt tavan çevresinden en az 0,7 × sprinkler aralığı uzakta. ⛔ Emiş fanları ve yangın damperleri ilk sprinkler açılmadan kapanır; algılama koruma alanından emiş yapan bütün kanallarda aspirasyonlu duman dedektörü ya da eşdeğer performanslı yangın algılamayla. Debi bilinmiyorsa kanal hızının pitot tüp ve mikromanometreyle ölçülmesi tavsiye edilir; dairesel kanalda Q = (49/60) × A × V (A m², V m/min).
• ⛔ Düşey hava akışı (5.2.6.2): depolama üstü ile tavan sprinkleri düzlemi arasında hava hızı ≤ 1,5 m/s. Seçenekler: sprinkler su akış alarmında hava akışının otomatik durması; tavanda 3,0 m yarıçaplı alev algılama ve otomatik durdurma; ıslak sistemde tasarım alanının %30 artırılması; etkilenen alana düz, sürekli sahte tavan ve altına aynı branşman/aralıkla tavan sprinkleri; raf tepesinde, 3,0 m yarıçaptaki enine bacalarda hat tipi algılama ve otomatik durdurma; hızın 1,5 m/s olduğu baca kesişimlerine raf içi olarak tavan sprinkleri.
• ⚠ Duman perdelerinin sprinkler dizilerinin içine konmaması tavsiye edilir; gerekiyorsa iki yandaki sprinklerler perdeye genelde eşit uzaklıkta olur ve engel kuralları sağlanır; perdelerin sprinkler etkinliğine olumsuz etkisi gösterilmiştir (5.1.3.8, Not 2). Farklı koruma konseptleri arasındaki perde 6.3'e göre zorunludur.
• ⚠ Asma kat (5.2.7): yanıcı yapılı ve/veya altında yanıcı kullanım olan dolu asma katların altına quick response ya da ESFR sprinkler; asma kat kenarından ≤ 0,6 m'de bir sprinkler hattı varsa ve alttaki bütün depolama bu çevre hattının içindeyse ya da asma kat çevresinde duman perdesi varsa standart tepkili sprinkler kullanılabilir. Asma kat seviyesi tasarımı asma kat yüksekliğine ve altındaki kullanıma göredir.

Engeller (5.3)

• Tavan korumasında engel şartları ve telafi şartları ESFR ve CMSA için aynıdır (5.3.1).
• ⛔ Engelli/engelsiz tavan sınırlarına ek olarak pendent ve upright sprinklerler Şekil 9, 11 ve Tablo 3'e göre standart aralıkla konur; Tablo 3'te Şekil 9–10'daki gibi ara değer kullanılabilir; sprinklerden yatayda 300 mm'den yakın nesne olamaz, deflektörün yatay düzleminin en az 50 mm üstündeyse istisna (5.3.2). Şekil 11 Not 1: H ≤ azami doğrusal aralığın %50'si.

Tablo 3 — Şemsiye deseninin engellenmemesi için tavan nesnelerinin en küçük yatay mesafesi

Şekil 9–11'deki ızgaralı alanın tamamen içindeki nesne engel sayılmaz; aşağı taşan engel sayılır; en az %70 açık yapısal eleman istisnadır. Aksi halde engelli sprinkler Şekil 9–11'e uyacak şekilde taşınır ya da engelin iki yanına, engelden eşit uzaklıkta ve kenarından en az 300 mm yatay mesafede sprinkler konur. Gruplu engel (5.3.3.1): yatay aralığı en küçük nesnenin genişliğinin 3 katından az (ama hiçbir zaman 150 mm'den az olmayan) iki ya da daha fazla nesne tek nesne sayılır; genişlik iki nesnenin en küçük boyutları ile aradaki mesafenin toplamıdır (Şekil 12: D + X + W); aralık en küçük boyutun 3 katı ya da en az 150 mm ise tekildir.

Tablo 4 — İç çekirdek dağılım desenine engelden kaçınma

Upright sprinkler hemen altındaki ≤ 100 mm genişlikte tekil nesneleri her düşey mesafede tolere eder; nesne en büyük boyutunda ≤ 600 mm ise en yakın sprinklerden yatayda en az 300 mm uzakta olur. Şekil 13'te bölgeler: Bölge I nesne yok; Bölge II ≤ 38 mm; Bölge III ≤ 150 mm; Bölge IV ≤ 300 mm (nesne depolama üstünden ≥ 450 mm) ya da ≤ 600 mm (≥ 900 mm). Ek sprinkler gerekmiyorsa engelin raf bacalarına göre konumu Tablo 5'e göre kontrol edilir (5.3.3.2.2).

Tablo 5 — Doğrudan rafların üstündeki engeller (A = baca üstündeki engel genişliği, B = engelden depolama üstüne düşey mesafe)

• 5.3.3.2.2'yi karşılamayan engelde (5.3.3.2.3) sprinkler doğrudan engelin altına konabilir; ancak önerilen yaklaşım raf tepesinde bütün baca kesişimlerine (yüz ve boyuna) raf içi ek sprinklerdir (Şekil 15). Bu ek sprinklerler tavan hidrolik tasarımına eklenmez.
• 0,6 m'den geniş nesneler (5.3.3.2.4): yassı-dolu tekil nesnenin altına ek sprinkler (Şekil 16; tavanla aynı tip, aynı çaplı branşman, aynı aralık); yassı-dolu gruplu nesnede Şekil 17 (iki nesne de 0,3 m'den geniş) ya da Şekil 18 (en az biri ≤ 0,3 m), koşul H < 3 × A ve A + B > 0,6 m; yassı olmayan ya da dolu olmayan tekil nesnede Şekil 19 / Şekil 20 (Seçenek 2: en fazla 1,2 m doğrusal ve 1,5 m² alan aralığı); gruplu nesnede Şekil 21 / Şekil 22 (aynı 1,2 m / 1,5 m²).
• ⛔ Açık ızgara (5.3.3.3): yürüme yolu, asma tavan gibi açık ızgaraların altına sprinkler konur; şu şartların hepsi sağlanırsa gerekmez: armatürler dahil plan açık alanı ≥ %70; ızgara açıklığının en küçük boyutu ≥ 25 mm ya da ızgara derinliği (büyük olan); ızgara tavan sprinkleri deflektörünün en az 0,9 m altında; üstüne malzeme düşüp engel oluşturamaz; tavan ile döşeme arasında tek açık ızgara; tavan sistemi ızgara olmasa da kullanımı korur. Açık ızgara yürüme yolu raf yapısının içinde olamaz. Izgara altındaki ek sprinklerler tavan hidroliğine eklenmez.

Su temini, pompa, muayene

• Süre Tablo 6'ya göre 60/90/120 dk (sprinkler sayısıyla); tavan + raf içi tasarımda en az 60 dk ve raf içi ihtiyaç tavana eklenir (6.6.2.1.1); modüler raf içinde en az 60 dk ve raf içi tavandan ayrı karşılanır (6.6.2.2.1).
• ⛔ Elverişli tasarım alanı gerekmez; çap küçültülmez (6.4).
• EN 12845-2'de hortum payı (hose stream) hükmü yoktur.
• ✓ EN 12845+A2 Ek P.1: üç adet %50'lik pompa seti (EN 17451) tavsiye edilir. Pompa, su deposu ve su kaynağı tipi için EN 12845-2 Tablo 1, EN 12845 Madde 8–10'a yönlendirir.
• EN 12845-2'de ESFR'ye özgü muayene/test maddesi yoktur; devreye alma, yedek sprinkler ve bakım için Tablo 1, EN 12845 Madde 19, 20.1.4 ve 20'ye yönlendirir.

İki standart yan yana

Yasaklar ve sınırlamalar: tek liste

Aşağıdaki listeler kaynak çıkarımındaki yasak ve sınırlamaların tamamıdır: NFPA 13-2025'te 29, EN 12845-2'de 34 kalem. EN 12845+A2'de ESFR için yasak yoktur; A2 yalnız EN 12845-2'nin uygulanmasını zorunlu kılar ve pompa tavsiyesi verir.

NFPA 13-2025 (29)

Bunlara ek olarak özel tasarım koşul listeleri (26.3.7, 26.4.1.3, 26.8.3) ve palet raf yasakları (20.17.1.3, 20.17.2.3) yukarıdaki bölümlerdedir; sayıma katılmadı.

EN 12845-2:2024 (34)

Sık sanılan ama metinde olmayan

• "ESFR'de 12 sprinkler ve 60 dk her zaman yeterli." EN 12845-2 Tablo 6'da süre sprinkler sayısıyla 60/90/120 dk olur; NFPA Tablo 20.15.2.6'da 60–150 dk, lastik özel durumunda 180 dk.
• "ESFR asla raf içi gerektirmez." İki standartta da raf içinin zorunlu ya da seçenek olduğu durumlar var (NFPA Tablo 23.3.1, 25.3.3.4, 25.6; EN 12845-2 6.6.2).
• "Tavan eğimi sınırı iki standartta aynı." NFPA 4/12, EN 12845-2 10° (%17,6).
• "Serbest mesafe iki standartta da 900 mm." NFPA 900 mm (36 in), EN 12845-2 1 m.
• "Azami aralık sabit 3,7 m." NFPA'da tavan 9,1 m (30 ft) ya da depolama 7,6 m (25 ft) aşılınca 3,0 m; EN 12845-2'de tavan 9,1 m'yi aşınca 3,1 m.
• "En küçük alan 6 m²." EN 12845-2'de 6 m², NFPA'da 5,9 m² (64 ft²).

Bu metinlerde aranıp bulunamayanlar. NFPA 13-2025'te: Tablo 23.3.1, 23.5 ve 23.6'da K-28.0 (400) ve K-33.6 (480) tasarım satırı; ESFR için yüksek sıcaklık sınıfı; kuru sistem tasarım tablosu; sidewall ya da extended coverage ESFR; mutlak bina/tavan yüksekliği sınırı maddesi (tablolar 13,7 m (45 ft)'de biter, 20.9.2.6 listelemeye bağlar); ESFR'ye özgü muayene/test/kabul maddesi; asma kata özgü ESFR hükmü; hava hızı (m/s) sınırı; ESFR ile standart sprinklerin aynı alanda karışık kullanımını bu ifadeyle yasaklayan madde (yalnız komşulukta perde + koridor ve sistem içinde perde yasağı var). EN 12845-2'de: hortum payı; kuru ya da ön tepkili ESFR (açıkça yasak); ESFR için yüksek sıcaklık (141 °C) sınıfı (141 °C yalnız CMSA kuru ve tahliye kapağı tetikleyicisinde geçer); upright K320/K360/K400/K480 tasarımı; sidewall ESFR; 16,8 m üstü tavan için tavan-only tablo (modüler raf içinde depo yüksekliği sınırsızdır); açık üstlü kaplara izin veren özel madde; RTI sayısı; ESFR'ye özgü muayene/test. EN 12845+A2'de: ESFR tasarım değeri, tablo ve yasak.

Tasarım kontrol listesi

1. Standardı ve baskıyı belirleyin. EN tarafında EN 12845+A2 Ek P'ye göre EN 12845-2'yi birlikte uygulayın.
2. Tehlikeyi sınıflandırın. EN'de Tablo A.1 ve Şekil A.1; ⛔ FH3–FH5 (OH4, HHP1–3) ise ESFR yok; tablo dışı mal (yanıcı sıvı, aerosol) korunmaz.
3. Depolama düzenini kontrol edin: ⛔ açık üstlü kap yok; NFPA'da ⛔ dolu raflı raf yok (Bölüm 25 raf içi hariç); EN'de baca ≥ 150 mm, koridor ≥ 1,2 m.
4. Sistem tipi ıslak mı? NFPA'da kuru/ön tepkili yalnız özel listelemeyle; EN'de kuru seçeneği yok. Antifriz/glikol şartlarını kontrol edin.
5. Tavan eğimi: NFPA ≤ 4/12 (Bölüm 20–26 ≤ 2/12); EN ≤ 10°.
6. Bina, tavan ve depolama yüksekliğini ölçün (NFPA 20.9.2; EN 5.1.3.5.1). Tablo satırını bulun: NFPA Tablo 23.3.1/23.5/23.6/20.17; EN Tablo 7–14. ⛔ EN'de ara/dış değer yok.
7. K, konum, sıcaklık: tablodaki seçenekten; NFPA ordinary/intermediate; açıkta genleşmiş Grup A / HHS5 için intermediate K-25.2 (K360) pendent.
8. Tablo dipnotlarını tek tek uygulayın (NFPA ᵇ ᶜ ᵈ; EN ᵃ–ᶠ: çok sıralı raf, 325 mm, 1,8/2,4 m koridor).
9. Aralık, alan, duvar mesafesi: NFPA Tablo 14.2.7.2.1 ve 14.2.8; EN 5.1.3.2. Engelli tavanda her kanal kuralı.
10. Deflektör/eleman–tavan mesafesi: NFPA 14.2.9; EN Tablo 2 ve Bölüm 6 farklı değerleri.
11. Serbest mesafe: NFPA ≥ 900 mm (36 in); EN ≥ 1 m.
12. Engeller: NFPA Tablo 14.2.10.2.1(a)/(b) ve 14.2.10.3; EN Tablo 3, 4, 5, açık ızgara şartları.
13. Duman perdesi, çatı havalandırması, duman/ısı tahliye kapakları, HVLS fan ve hava akışı (EN ≤ 1,5 m/s).
14. Hidrolik: tasarım sprinkler sayısı ve şekli (NFPA 23.2.2, 28.2.4.4; EN Tablo 6), en düşük basınç, NFPA hortum payı ve süre (Tablo 20.15.2.6), EN süre (Tablo 6); EN'de elverişli alan ve çap küçültme yok.
15. Raf içi gerekiyorsa: NFPA Bölüm 25; EN 6.6.2.1 / 6.6.2.2 ve Tablo 12–14.
16. EN'de pompa düzeni için Ek P.1'deki üç adet %50 pompa seti tavsiyesini değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular

ESFR sprinkler kuru borulu sistemde kullanılabilir mi?

NFPA 13-2025'e göre ESFR yalnız ıslak borulu sistemde kullanılır; kuru ya da ön tepkili sistem ancak ESFR bunun için özel olarak listelenmişse mümkündür (14.2.2). EN 12845-2'de istisna yoktur: ESFR yalnız ıslak kurulumda kullanılır, bu ESFR konseptinin kuru seçeneği yoktur ve dry pendent ESFR kullanılan kurulum ıslak sayılır (4, 6.5).

ESFR deflektörü ile depolamanın üstü arasında ne kadar boşluk gerekir?

NFPA 13-2025'te en az 900 mm (36 in) (14.2.11, 20.9.6.5); EN 12845-2'de en az 1 m (5.1.3.7, 6.1). EN 12845-2'ye göre 4 m'den büyük serbest mesafe tasarım parametresinde düzeltme gerektirmez.

EN 12845-2 Tablo 7'de iki satır arasında ara değer alınabilir mi?

Hayır. 6.1 ara değer ve dış değer kullanımını yasaklar. Aynı madde, bir K-faktörün belirli bir tavan yüksekliğindeki ölçütünün diğer parametreler değişmemek şartıyla daha alçak tavana uygulanabileceğini söyler; yani tablodaki iki yükseklik arasındaki bir tavan için daha yüksek tavanın satırı kullanılabilir, hesapla ara değer üretilmez.

Hangi EN 12845 tehlike sınıflarında ESFR kullanılamaz?

EN 12845-2 6.2'ye göre ESFR ve CMSA FH3–FH5 kullanımlarında uygulanmaz. Tablo A.1'e göre bunlar OH4, HHP1, HHP2 ve HHP3'tür. LH ve OH1–OH3 (FH1–FH2) için ESFR kullanılırsa tasarım, depolama kategorisinden bağımsız olarak HHS1–HHS3 gibi yapılır.

ESFR korumalı tavanda duman perdesi olabilir mi?

NFPA 13-2025'te ESFR sisteminin içinde duman perdesi kullanılmaz (20.9.5.3); sistem sınırlarında ve tehlikeler arasında izin verilir, standart tepkili komşu sistemle aradaki perde en az 600 mm (2 ft) derin, yanmaz ve altında 1,2 m (4 ft) boş koridorlu olur. EN 12845-2 perdelerin sprinkler dizileri içine konmamasını tavsiye eder (5.1.3.8), farklı koruma konseptleri arasında ise en az 600 mm derin yanmaz perde ve 1,2 m boş koridoru zorunlu kılar (6.3).

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir