Standartlara göre ESFR sınırları
Aynı depo üç standartta farklı sonuç verebilir. Örneğin 16 m tavanlı bir depoda NFPA 13-2025'te yalnız tavan ESFR tablosu yoktur; FM Global DS 8-9 Tablo 17b ve EN 12845-2 Tablo 7 ise bu yüksekliği K400/K480 sarkık sprinklerle kapsar. Hesaplayıcıda standart seçtiğinizde karar ve su talebi ona göre verilir; diğer iki standardın durumu da kaynağıyla yanında gösterilir.
| Kural | NFPA 13 (2025) | FM Global DS 8-9 (Int. Rev. Temmuz 2025) | EN 12845-2:2024 |
|---|---|---|---|
| Yalnız tavan ESFR, en yüksek tavan / depolama | 13,7 m / 12,2 m (Tablo 23.3.1, K200–K360) | 12,2 m (Tablo 7/8); 15,2 ve 16,8 m (Tablo 17b) | 16,8 m / 14,9 m (Tablo 7, K400/K480) |
| Çatı / tavan eğimi | ≤ 4/12 (Madde 14.2.3) | ≤ 4/12 (Tablo 1; DS 2-0 2.5.4.3.4) | ≤ 10° (Madde 5.2.1) |
| Deflektör – depolama üstü | ≥ 900 mm (36 in, Madde 14.2.11) | ≥ 0,9 m (Madde 2.2.6.1) | ≥ 1 m (Madde 5.1.3.7) |
| Sistem | Islak; kuru/ön tepkili için özel listelenmiş ESFR hariç (14.2.2) | Tablo 17b yalnız ıslak (2.3.6.9.2) | Yalnız ıslak |
| Su talebi | 12 sprinkler + 950 L/dk hortum, 60 dk | Tablodaki sprinkler sayısı; hortum ve süre Tablo 14 | 12 sprinkler, 60 dk (Tablo 6); hortum payı yok |
Kaynak yazılar: NFPA 13 tavan yüksekliği · FM DS 8-9 ESFR · EN 12845 yükseklik sınırları
ESFR ne zaman kullanılabilir?
ESFR (early suppression fast response — erken bastırma, hızlı tepki) sprinklerleri yangını kontrol altında tutmak yerine bastırmak için tasarlanmıştır. Başlığın çok erken açılması ve iri damlalı, yüksek debili suyun yangın büyümeden istifin üstüne ulaşması gerekir. Bu yüzden ESFR, yüksek raflı depolarda raf içi sprinkler gerekmeden tavandan koruma sağlayabilir; ama yalnız belirli geometri ve emtia koşullarında. Bu araç o koşulları tek tek kontrol eden bir kural denetleyicisidir.
Tablo değerleri: Araç, Sınıf I–IV ve kutulu genleşmemiş Grup A plastik (EN'de HHS1–HHS3) için NFPA 13 Tablo 23.3.1, FM DS 8-9 Tablo 7/8/17b ve EN 12845-2 Tablo 7 değerlerini içerir. Tablo dışı bir durumda (başka emtia, tabloda olmayan K-faktörü) üreticinin listelemesindeki en düşük basıncı sizin girmeniz istenir.
Çatı eğimi
ESFR'nin hızlı açılması, sıcak gazın tavan altında toplanıp başlığa ulaşmasına dayanır. Dik bir çatıda sıcak gaz tepeye doğru akar; yangının hemen üstündeki başlıklar geç açılır. Bu yüzden her standart bir üst sınır koyar: NFPA 13-2025 Madde 14.2.3'te 4/12, EN 12845-2 Madde 5.2.1'de 10°. NFPA'daki 2/12 eşiği ise ayrı bir kuraldır: kirişli (engelli) yapıda deflektörün nereye konacağını değiştirir (Madde 14.2.9.1.2.2 ve 14.2.9.1.2.3). Depolamada eğim 2/12'yi aşarsa deflektörler zemine paralel yerleştirilir (Madde 9.5.4.3). Depolama üstü boşluk çatının alçak tarafında da sağlanmalıdır.
Depolama üstü boşluk
Deflektörden çıkan su, istifin üstüne inmeden önce bir şemsiye gibi açılmalıdır. Bu yüzden deflektör ile depolama üstü arasında NFPA 13 ve FM'de en az 0,9 m, EN 12845-2'de en az 1 m boşluk istenir.
Boşluk = Htavan − sdeflektör–tavan − hdepolamaGörselde bu bant yeşil (sağlanıyor) ya da kırmızı (sağlanmıyor) olarak gösterilir. Deflektör–tavan mesafesi NFPA 13 Madde 14.2.9.1.1'e göre engelsiz yapıda sarkık K200, K240 ve K400 için 150–350 mm, K320, K360 ve K480 için 150–450 mm'dir.
Emtia ve depolama düzeni
Araçtaki tablolar Sınıf I–IV emtia ve kutulu genleşmemiş Grup A plastik içindir. Açık (kutusuz) veya genleşmiş plastiklerin ayrı tablo satırları vardır; araç bu durumda tablo değeri vermez ve kararı "koşullu" gösterir. Yanıcı sıvılar ve aerosoller ayrı standartlara (NFPA 30, NFPA 30B) tabidir. NFPA 13'e göre ESFR, raf içi sprinkler olmadan katı raf tablalı rafları ve üstü açık kapları koruyamaz (Madde 23.1.3.1 ve 23.1.3.2).
Su talebi nasıl hesaplanır?
Her sprinklerin debisi K-faktörü ve tablodaki en düşük basınçtan bulunur; sprinkler sayısı ile çarpılır, standardın istediği hortum payı eklenir ve süre ile çarpılır.
Q1 = K × √P · Q = n × Q1 + Qhortum · V = Q × tÖrnek: 9 m tavan, 6,2 m depolama, K25.2 (K360). NFPA 13 Tablo 23.3.1: 12 sprinkler @ 1,0 bar → 12 × 363 ≈ 4360 L/dk, hortumla ≈ 5300 L/dk. FM DS 8-9 Tablo 8: 9 sprinkler @ 1,4 bar → 9 × 430 ≈ 3870 L/dk, hortumla ≈ 4820 L/dk. EN 12845-2 Tablo 7: 12 sprinkler @ 1,0 bar → ≈ 4360 L/dk, hortum payı yok. Bunlar hidrolik hesap öncesi ön boyutlandırmadır; gerçek talep boru kayıpları nedeniyle daha büyük çıkar.
Sonuç nasıl okunmalı?
- UYGUN: kontrol edilen kuralların hepsi sağlanıyor. Sıradaki adım hidrolik hesaptır.
- KOŞULLU: engel yok ama tabloda karşılığı olmayan bir durum (emtia, K-faktörü, deflektör mesafesi) listelemeyle doğrulanmalı.
- UYGUN DEĞİL: en az bir kural ihlal ediliyor. Çoğu projede çözüm depolama yüksekliğini düşürmek, katı raf tablalarını ızgara tablalarla değiştirmek ya da raf içi sprinklerle desteklenmiş bir tavan sistemine geçmektir.
Sahada en sık görülen hata, işletme sonradan raf katı eklediğinde depolama yüksekliğinin artması ve depolama üstü boşluğun sessizce kaybolmasıdır; bu sınır zemin işaretleri ve raf etiketleriyle belirtilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
ESFR için deflektör ile istif arasında ne kadar boşluk gerekir?
NFPA 13 (Madde 14.2.11) ve FM DS 8-9 (Madde 2.2.6.1) en az 0,9 m, EN 12845-2 (Madde 5.1.3.7) en az 1 m ister. Boşluk tavan yüksekliğinden deflektör–tavan mesafesi ve depolama yüksekliği çıkarılarak bulunur; örneğin 10 m tavan, 330 mm deflektör mesafesi ve 8,5 m depolama 1,17 m boşluk verir.
ESFR en fazla hangi tavan yüksekliğinde kullanılabilir?
NFPA 13-2025 Tablo 23.3.1 yalnız tavan ESFR'yi 13,7 m tavan ve 12,2 m depolamaya kadar verir. FM Global DS 8-9 Tablo 17b ve EN 12845-2 Tablo 7, K400/K480 sarkık sprinklerle 16,8 m tavana kadar çıkar. Daha yükseğinde raf içi sprinkler gerekir.
Eğimli çatıda ESFR kullanılabilir mi?
Evet, sınır içinde kalıyorsa: NFPA 13-2025 Madde 14.2.3'e göre en fazla 4/12, EN 12845-2 Madde 5.2.1'e göre en fazla 10°. NFPA'daki 2/12 eşiği kirişli yapıda deflektörün yerini değiştiren ayrı bir kuraldır; depolamada eğim 2/12'yi aşarsa deflektörler zemine paralel yerleştirilir. Boşluk çatının alçak tarafında da sağlanmalıdır.
Araç basıncı nereden alıyor?
Sınıf I–IV ve kutulu genleşmemiş Grup A plastikte (EN'de HHS1–HHS3) seçtiğiniz standardın tablosundan: NFPA 13 Tablo 23.3.1, FM DS 8-9 Tablo 7/8/17b, EN 12845-2 Tablo 7. Tablo dışı durumda üreticinin listelemesindeki en düşük basıncı sizin girmeniz istenir; yanlış bir değer sessizce hatalı su talebi üretir.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
Bu hesapların tamamını sahada, çevrimdışı ve PDF raporlu yapmak için: NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 tek iOS uygulamasında.
SprinkCalc'i App Store'dan indir