Bir sprinkler sisteminin çalıştığını kimsenin duymaması, sistemin hiç çalışmamasına yakın bir sonuç üretir. TS EN 12845+A2:2026 bu yüzden alarm iletimini ayrı ve normatif bir eke, Ek I'ya taşımıştır. Kaynak: TS EN 12845+A2:2026, Ek I (TS s.158-159 / EN s.155-156), Madde 16 ve Ek H.
Ek I normatiftir
Ek I başlığının hemen altında "(normative)" ibaresi vardır; yani tavsiye değil şarttır. Ek iki kısa maddeden oluşur: I.1 İzlenecek fonksiyonlar ve I.2 Alarm seviyeleri. Ekin tamamı bir tabloya, Tablo I.1'e dayanır.
Madde I.1: bu standartta belirtilen alarmlar, sprinkler kontrol odasındaki veya pompa odasındaki bir alarm paneline bağlanacak ve alarmın önemine bağlı olarak ileriye iletilecektir. Alarmlar, tesis içinde veya dışında sürekli görevli bir yere iletilecektir. B tipi alarmlar (teknik alarmlar) buna ek olarak, hemen düzeltici işlem yapılabilecek şekilde sorumlu bir kişiye (bkz. Madde 20.1) iletilebilir. İtfaiyeye doğrudan bağlantı mevcutsa alarm iletim prosedürünün otoritelerle mutabık kalınması tavsiye edilir.
Yalnız iki alarm seviyesi var: A ve B
Madde I.2 (TS s.159 / EN s.156) sınıflandırmayı iki satırda bitirir:
- A seviyesi (yangın alarmı): su akış alarmlarından ve/veya alarm vanalarından gelen sinyaller yangın alarmı olarak gösterilecektir. Yerel koşullara bağlı olarak, sprinkler pompa setinin çalıştığını gösteren bir sinyal alternatif olarak arıza alarmı sayılabilir.
- B seviyesi (arıza alarmı): güç kesintisi gibi, sistemin yangın hâlinde doğru çalışmasını engelleyebilecek teknik arızalar arıza alarmı olarak gösterilecektir.
Standartta dört kademeli (Seviye 1-4) bir alarm şeması bulunmaz; Ek I'nın tanıdığı tek ayrım A ve B'dir.
Tablo I.1: iletilecek alarm tipleri
Tablo I.1 (TS s.158-159 / EN s.155-156) her alarmı hem kaynak maddesiyle hem tipiyle listeler:
| Alarm | Madde | Tip |
|---|---|---|
| Su akış alarmı | 16.1.1 | A |
| Şehir şebekesinde düşük basınç | 9.2 | B |
| Pompa odasında su akış detektörü | 10.3.2 | A |
| Ön doldurma (priming) tankında düşük seviye | 10.6.2.4 | B |
| Elektrikli pompa seti: talep üzerine | 10.8.5.1 | B |
| Elektrikli pompa seti: çalıştırma arızası | 10.8.5.1 | B |
| Elektrikli pompa seti: çalışıyor | 10.8.5.1 | A |
| Elektrikli pompa seti: güç mevcut değil | 10.8.5.1 | B |
| Dizel pompa seti: otomatik mod kapalı | 10.9.2 | B |
| Dizel pompa seti: çalıştırma arızası | 10.9.2 | B |
| Dizel pompa seti: çalışıyor | 10.9.2 | A |
| Dizel pompa seti: ortak arıza | 10.9.2 | B |
| Isıtma kablosu (trace heating) devreleri | 11.1.2.3 | B |
| Düşük basınç: Tip A ön tepkili sistem | 11.4.1.2 | B |
| Düşük basınç: kuru borulu ve ön tepkili sistemler | 16.2.3 | B |
| Bölgeli sistemler: açık kontrol vanası | D.3.7 | B |
| Bölgeli sistemler: kısmen kapalı kontrol vanası | D.3.7 | B |
| Bölgeli sistemler: kısmen açık yardımcı vana | D.3.7 | B |
| Bölgeli sistemler: düşük şebeke basıncı | D.3.7 | B |
| Bölgeli sistemler: tesisatta su akışı | D.3.7 | A |
| Bölgeli sistemler: bölgede su akışı | D.3.7 | A |
| İzlenen sprinkler sistemleri: kısmen kapalı stop vanaları | Ek H | B |
| İzlenen sprinkler sistemleri: sıvı seviyeleri | Ek H | B |
| İzlenen sprinkler sistemleri: düşük basınç | Ek H | B |
| İzlenen sprinkler sistemleri: güç kesintisi | Ek H | B |
| İzlenen sprinkler sistemleri: pompa odasında düşük sıcaklık | Ek H | B |
Tabloda dikkat edilecek nokta, pompa alarmlarının doğru madde numaralarıdır: elektrikli pompa seti 10.8.5.1, dizel pompa seti 10.9.2. Madde 10.8.5.1 (TS s.68 / EN s.65) izlenecek dört koşulu sayar: motora güç mevcut (alternatif akımda üç fazın hepsinde), pompa talep üzerine, pompa çalışıyor, çalıştırma arızası. Madde 10.9.2 (TS s.69 / EN s.66) dizel tarafında dört uyarı ışığını sayar: pompa çalışıyor, çalıştırma arızası, ortak arızalar, otomatik mod kapalı; bunlar hem yerel olarak hem sorumlu personelin sürekli bulunduğu bir yerde gösterilecektir.
Alarmı üreten donanım: Madde 16
Ek I iletimi düzenler, alarmı üreten donanımı Madde 16 tanımlar:
- Madde 16.1.1 (TS s.113 / EN s.110): her kontrol vana seti, EN 12259-4'e uygun bir su motorlu alarm ve uzaktan alarm göstergesi için elektrikli bir cihazla donatılacaktır; ikisi de alarm vanasına mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. Aynı vana odasındaki bir grup ıslak alarm vanasına ortak tek bir alarm motoru ve gong takılabilir, ancak her alarm vanasına hangisinin çalıştığını gösteren bir gösterge konur. Her su motorlu alarm gongu, tesisat numarasıyla belirgin biçimde işaretlenir.
- Madde 16.1.2: su motoru, gong dış duvarın dışında kalacak ve merkez hattı alarm vanasına bağlantı noktasından 6 m'den yukarıda olmayacak şekilde tesis edilir.
- Madde 16.1.3: su motoruna giden boru 20 mm çaplı galvanizli çelik veya demir dışı metalik malzeme olacak; alarm vanası ile su motoru arasındaki eşdeğer boru uzunluğu, her yön değişimi için 2 m eşdeğer uzunluk varsayılarak 25 m'yi aşmayacaktır.
- Madde 16.2.2 (TS s.113 / EN s.110): su akış alarm şalterleri yalnız ıslak borulu tesisatlarda kullanılır; her şalterin akış yönünde aşağısına, tek bir sprinklerin çalışmasını simüle eden bir test bağlantısı takılır.
- Madde 16.2.3 (TS s.114 / EN s.111): kuru ve ön tepkili sistemlerin her tesisatında, Ek I'ya uygun görsel ve sesli uyarı veren bir düşük hava/gaz basınç alarmı bulunacaktır.
İtfaiye bağlantısı: Madde 16.3
Madde 16.3 (TS s.114 / EN s.111) doğrudan konumuzdur: sprinkler tesisatından itfaiyeye veya uzak görevli merkeze alarm sinyallerinin otomatik iletimini sağlayan ekipman, aşağıdakiler bakımından kontrol edilebilir olacaktır:
- a) bağlantının sürekliliği,
- b) alarm şalteri ile kontrol ünitesi arasındaki bağlantının sürekliliği.
İtfaiyeye doğrudan bağlantı varsa, asılsız ihbarları önlemek için test prosedürünün otoritelerle mutabık kalınması tavsiye edilir.
İşaretleme tarafında Madde 18.2.6.1 (TS s.119 / EN s.116), bir tesisata su akışının itfaiyeye otomatik alarm başlattığı hâllerde alarm test vanasının bitişiğine bu durumu belirten bir levha konulmasını şart koşar.
Ek H ile ilişkisi: neyi izliyoruz?
Ek I'nın son beş satırı Ek H'ye atıf yapar. Ek H (normatif, TS s.156-157 / EN s.153-154) izlemenin genel çerçevesini çizer: izleme için kullanılan tüm cihazlar EN 60529'a göre en az IP 54 korumasına sahip olacak, ortak bir göstergeye 15'ten fazla adreslenemeyen denetim cihazı bağlanmayacaktır. Tüm sinyal ve alarm devreleri tam denetlenecek, kısa devre veya açık devre hâlinde arıza alarmı verilecektir.
İzlenecek büyüklüklerin eşikleri Ek H'de sayısallaştırılmıştır:
- H.2.4 sıvı seviyeleri: su deposu seviyesi nominal dolum seviyesinin yüzde 10'undan fazla düşmeden, yakıt seviyesi nominal seviyenin yüzde 25'inden fazla düşmeden gösterge verilecektir. Basınçlı tanklarda ayrıca seviye nominalin yüzde 10 üstüne çıkmadan gösterge verilir.
- H.2.5 basınçlar: şehir şebekesi beslemelerinde statik basınç hesaplanan çalışma basıncının altına düşerse gösterge verilir; diğer tüm hâllerde statik basınç test edilen seviyenin yüzde 20'sinden fazla düşerse gösterge verilir.
- H.2.7 sıcaklık: sprinkler vana odası ve pompa odasının asgari sıcaklığı izlenir; sıcaklık gereken asgari seviyenin altına düşerse gösterge verilir.
Pompa odası için Madde 10.3.3 (TS s.61 / EN s.58) asgari sıcaklıkları verir: elektrikli tahrikli pompa setleri için 4 °C, dizel tahrikli pompa setleri için 10 °C.
Bakım: alarm zinciri ne sıklıkta sınanır?
- Haftalık, Madde 20.2.2.3 (TS s.122 / EN s.119): her su motorlu alarm en az 30 saniye çaldırılır.
- Üç aylık, Madde 20.3.2.8 (TS s.124 / EN s.121): akış alarmları (akış şalterleri ve/veya basınç şalterleri) doğru çalışma bakımından kontrol edilir.
- Altı aylık, Madde 20.3.3.3 (TS s.124 / EN s.121): itfaiye ve uzak merkez alarmının elektrik tesisatı kontrol edilir.
- Test vanaları, Madde 15.5.1 (TS s.111 / EN s.108): hidrolik alarmı ve varsa elektrikli alarm basınç şalterini test etmek için 15 mm test vanaları takılır.
Saha notu: Tablo I.1'i bir kablolama listesi gibi kullanmak, devreye alma aşamasında en çok zaman kazandıran alışkanlıktır; tablodaki her satır bir kontak, her tip harfi de o kontağın panelde hangi renkte görüneceği demektir.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 Ek I kaç alarm seviyesi tanımlar?
İki seviye. Madde I.2 (TS s.159 / EN s.156): su akış alarmlarından ve alarm vanalarından gelen sinyaller yangın alarmı olarak gösterilir, bunlar Tablo I.1'de A seviyesidir. Sistemin yangın hâlinde doğru çalışmasını engelleyebilecek güç kesintisi gibi teknik arızalar ise arıza alarmı olarak gösterilir, bunlar B seviyesidir. Standartta 1-4 arası dört kademeli bir alarm şeması yoktur.
Tablo I.1'de elektrikli ve dizel pompa alarmları hangi maddeye atıf yapar?
Tablo I.1 (TS s.158 / EN s.155): elektrikli pompa seti için Madde 10.8.5.1, dizel pompa seti için Madde 10.9.2. Elektrikli pompada talep üzerine, çalıştırma arızası ve güç yok B tipi, pompa çalışıyor A tipidir. Dizel pompada otomatik mod kapalı, çalıştırma arızası ve ortak arıza B tipi, pompa çalışıyor A tipidir.
Alarmlar nereye iletilir?
Madde I.1 (TS s.158 / EN s.155): alarmlar sprinkler kontrol odasındaki veya pompa odasındaki bir alarm paneline bağlanır ve önemine göre ileriye iletilir. Alarmlar, tesis içinde veya dışında sürekli görevli bir yere iletilecektir. B tipi (teknik) alarmlar ayrıca, hemen düzeltici işlem yapılabilecek şekilde sorumlu bir kişiye de iletilebilir. İtfaiyeye doğrudan bağlantı varsa alarm iletim prosedürü otoritelerle mutabık kalınmalıdır.
İtfaiye bağlantısında hangi süreklilikler kontrol edilebilir olmalı?
Madde 16.3 (TS s.114 / EN s.111): sprinkler tesisatından itfaiyeye veya uzak görevli merkeze alarm sinyallerinin otomatik iletimini sağlayan ekipman, bağlantının sürekliliği ile alarm şalteri ve kontrol ünitesi arasındaki bağlantının sürekliliği bakımından kontrol edilebilir olmalıdır. İtfaiyeye doğrudan bağlantı varsa test prosedürü, asılsız ihbarları önlemek için otoritelerle mutabık kalınmalıdır.
Bu alarm tesisatı ne sıklıkta denetlenir?
Madde 20.3.3.3 (TS s.124 / EN s.121): itfaiye ve uzak merkez alarmının elektrik tesisatı, 6 ayı aşmayan aralıklarla kontrol edilir. Ayrıca Madde 20.2.2.3 haftalık olarak her su motorlu alarmın en az 30 saniye çaldırılmasını, Madde 20.3.2.8 ise üç aylık rutinde akış alarmlarının doğru çalıştığının kontrolünü ister.
Kaynakça
- TS EN 12845+A2:2026 Ek I, Madde I.1, Tablo I.1, Madde I.2 (TS s.158-159 / EN s.155-156)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 9.2 (TS s.49 / EN s.46)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.3.2, Madde 10.3.3 (TS s.61 / EN s.58)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.6.2.4 (TS s.63 / EN s.60)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.8.5.1 (TS s.68 / EN s.65)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 10.9.2 (TS s.69 / EN s.66)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 11.1.2.3 (TS s.69 / EN s.66), Madde 11.4.1.2 (TS s.71 / EN s.68)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 15.5.1 (TS s.111 / EN s.108)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 16.1.1, 16.1.2, 16.1.3, 16.2.2 (TS s.113 / EN s.110)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 16.2.3, Madde 16.3 (TS s.114 / EN s.111)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 18.2.6.1 (TS s.119 / EN s.116)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde 20.2.2.3 (TS s.122 / EN s.119), Madde 20.3.2.8 ve 20.3.3.3 (TS s.124 / EN s.121)
- TS EN 12845+A2:2026 Ek H, Madde H.2.4, H.2.5, H.2.7 (TS s.156-157 / EN s.153-154)
- TS EN 12845+A2:2026 Madde D.3.7 (TS s.140 / EN s.137)
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.