FM Global DS 7-78: Endüstriyel Egzoz Sistemlerinde Yangın Koruması

Endüstriyel egzoz sistemleri yanıcı buhar, duman, toz veya partikül taşır; kanalda biriken tortu yangına yakıt olur ve yangın kanal boyunca hızla yayılabilir. Plastik (PP, PVC, FRP) kanallar ve plastik iç kaplamalar yangını tek başına taşıyabilir. FM Global DS 7-78 Industrial Exhaust Systems (Ekim 2021, ara revizyon Ekim 2024) kanal malzemesi, kanal içi ve dışı sprinkler koruması, hava hızı, drenaj ve bakım kurallarını verir.

Kapsam (§1.0)

• Buhar, duman veya partikülleri atmosfere ya da arıtma ekipmanına taşıyan endüstriyel egzoz sistemleri ve baca iç kaplamaları: kaplama, baskı, fırın, boya, madencilik, metalurji, kimya, kâğıt ve gıda işleme tesisleri.
• Proses boruları kapsam dışıdır.
• Restoran ve kafeterya gibi ticari mutfak egzozlarında yalnız üç ayda bir muayene ve temizlik önerisi (§2.4.1.2) uygulanır; veri sayfasının diğer hükümleri bu mutfaklara uygulanmaz.
• Kullanıma veya ekipmana özgü bir veri sayfası farklı hüküm veriyorsa o veri sayfası esas alınır.

Yapı ve Yerleşim (§2.1)

• Kanal ve ekipmanlar metal veya yanmaz malzemeden yapılır. Plastik kanal veya plastik iç kaplama zorunluysa FM onaylı olmalıdır; onaylı malzeme yoksa veri sayfasına göre korunur (§2.1.1).
• Kanal mümkün olan en kısa ve en doğrudan yoldan atmosfere ulaşır; atık emisyon ekipmanı elle müdahaleye erişilebilir bir dış alana konur (§2.1.2–§2.1.3).
• Yangın ayırıcılarından geçişlerden kaçınılır; kaçınılamıyorsa geçiş noktasında aynı dayanımda yangın damperi konur. Damper kullanılamıyorsa kanal, ayırıcının her iki yanında 7,6 m boyunca aynı dayanımda şaft içine alınır (§2.1.2.2).
• Yalıtım yanmaz veya FM onaylı olmalıdır (§2.1.1.1).

Kanal İçi Koruma (§2.2.2)

• Kesit alanı en az 516 cm² ya da çapı en az 254 mm olan kanallarda, kanal boyunca 1,5 mm’den kalın yanıcı tortu bekleniyorsa veya kanal yanıcıysa (onaysız plastik ya da plastik kaplı metal) kanal içine sprinkler veya su püskürtme nozulu konur (§2.2.2.2).
• Yerleşim: emiş noktasından, ara ekipman ve bina giriş-çıkışlarından ve 90° ve üzeri yön değişimlerinden en fazla 0,9 m mesafede; yatay kanallarda 3,7 m, düşey kanallarda 7,4 m aralıkla ve düşey kanalın tepesinde (§2.2.2.3).
• Tasarım: sprinkler başına en az 57 L/dk (15 gpm), 8 sprinkler, 74 °C hızlı tepkili, K ≥ 5.6 (K80) (§2.2.2.5). İç ortam sıcaklığının en fazla 27 °C üstünde sıcaklık sınıfı kabul edilir; genişletilmiş kapsamalı sprinkler kullanılmaz (§2.2.2.6–§2.2.2.7).
• FM onaylı korozyona dayanıklı sprinkler ya da 140°’den geniş püskürtme açılı nozul; aşırı korozif ortamlarda Tablo 2.2.2.8’e göre nozul başına 75 L/dk (§2.2.2.3F, §2.2.2.8).
• Yanıcı ekipman ve ara cihazların içinde 90 L/dk (25 gpm) (§2.2.2.11).
• Kapalı alanda kullanım için DS 3-26’ya göre tavan sprinkleri; kullanım sprinkler gerektirmiyor ama kanallar kendi kendine yayılan bir yangın yaratabilecek büyüklükteyse kanalların üstüne 3,7 m aralıkla, 8 × 57 L/dk sprinkler (§2.2.2.1).

Dış Alanda Koruma (§2.2.3)

• Dıştaki kanal ve ekipmanda iç koruma kapalı alandakiyle aynıdır (§2.2.3.1).
• Yanıcı malzemeden dış kanal ve ekipman, erişilemeyen veya sıkışık bir alandaysa, polipropilen veya polietilen gibi kolay yanan termoplastiktense ya da yanıcı bir duvarı veya çatıyı tehdit ediyorsa otomatik dış koruma alır (§2.2.3.2.1).
• Dış su püskürtme maruz yüzeyde 10 mm/dk (0,25 gpm/ft²), düşeyde 3,7 m aralıkla (§2.2.3.5–§2.2.3.6). FRP gibi düşük yanıcılı termoset plastiklerde belirli koşullarla sabit monitörler kullanılabilir (§2.2.3.3).

Hortum Payı ve Drenaj (§2.2.6–§2.2.7)

• Tüm tasarımlarda en az 946 L/dk (250 gpm) hortum payı; sabit monitör kullanılıyorsa ek su (§2.2.6.3).
• Kanal içinde sprinkler varsa kanalın çökmesini önlemek için alçak nokta drenleri; debi Tablo 2.2.7.1’e göre, %4 eğim varsayımıyla (§2.2.7.1). Tehlikeli kalıntı varsa gerçek boşaltma debisiyle 20 dakikalık çevirme (§2.2.7.4).

Hava Hızı ve Kilitlemeler (§2.3)

• Kanal hızı, buhar veya partikülün çökmesini önleyecek şekilde seçilir; önerilen değerler kirleticiye göre değişir (Tablo 2.3.1.7): buhar, gaz ve duman için genellikle 5–10 m/s, kaynak dumanı 10–12,7 m/s, ortalama endüstriyel toz 17,8–20,3 m/s, ağır tozlar 20,3–22,9 m/s, ağır veya nemli tozlar 22,9 m/s ve üstü (§2.3.1.7).
• Yanıcı buhar taşıyan sistem normal işletmede alt patlama sınırının (LEL) %25’inin altında tutulur; %25 LEL’de sesli alarm (§2.3.1.9, §2.3.4.1).
• Tasarım hızının %95’inde düşük hava akışı alarmı (§2.3.4.2).
• Kıvılcım üreten işlemlerin egzozu yanıcı partikül taşıyan sistemlerle birleştirilmez; birbiriyle uyumsuz malzemeler (ör. oksitleyiciler ve organikler) aynı kanala verilmez (§2.3.1.1–§2.3.1.2).
• Ekipman giriş ve çıkışlarında yangın damperi; egzoz çıkışı yanıcı yapıdan en az 1,8 m, komşu binaların korumasız açıklıklarından 7,6 m uzakta (§2.3.1.3, §2.3.1.6).
• Birleşim, dönüş ve ara kanallarda kolay erişilebilir muayene ve temizlik kapakları (§2.3.2).
• Metal kanal parçaları eş potansiyel bağlanır ve topraklanır (§2.6.2).

Muayene ve Bakım (§2.4)

• Filtrelerin sürekli izlenmesi; fan ve motor yataklarında aylık sıcaklık kontrolü.
• Kanal, ekipman ve yangın koruma bileşenlerinde üç ayda bir gözle muayene (ticari mutfaklar dahil). 3 mm’den kalın tortu varsa kıvılcım üretmeyen yöntemlerle temizlik; bir yıllık kayıttan sonra sıklık FM mühendisiyle birlikte değiştirilebilir.
• Yılda bir (veya üretici önerisine göre) fan, motor, kontrol ve kilitlemeler, kanal bütünlüğü ve damper testleri; 1–3 yılda bir motorlarda kızılötesi tarama ve topraklama kontrolü.

Hızlı Kontrol Listesi

• Kanal metal/yanmaz ya da FM onaylı plastik
• Kanal içi sprinkler koşulları (kesit, tortu, yanıcı kanal) kontrol edildi
• Sprinkler yerleşimi: 0,9 m, 3,7 m yatay, 7,4 m düşey; 8 × 57 L/dk, 74 °C hızlı tepkili
• Dış yanıcı kanallarda 10 mm/dk dış koruma
• 946 L/dk hortum payı, alçak nokta drenleri
• Kanal hızı Tablo 2.3.1.7’ye göre, %25 LEL alarmı, düşük akış alarmı
• Üç ayda bir muayene, 3 mm tortu sınırı

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir

Sık Sorulan Sorular

DS 7-78 ticari mutfak egzozlarına uygulanır mı?

Yalnız kısmen. DS 7-78 §1.0’a göre restoran ve kafeterya gibi ticari mutfaklarda yalnız üç ayda bir muayene ve temizlik önerisi (§2.4.1.2) uygulanır; kanal içi sprinkler dahil diğer hükümler bu mutfaklara uygulanmaz. Mutfak egzozu için NFPA 96 ve BYKHY hükümlerine bakılır.

Kanal içine ne zaman sprinkler konur?

DS 7-78 §2.2.2.2’ye göre kesit alanı en az 516 cm² veya çapı en az 254 mm olan kanallarda, kanal boyunca 1,5 mm’den kalın yanıcı tortu bekleniyorsa ya da kanal yanıcıysa (onaysız plastik veya plastik kaplı metal). Tasarım 8 sprinklerin her birinden 57 L/dk, 74 °C hızlı tepkili, K ≥ 5.6 (K80) sprinklerle yapılır.

Egzoz kanalında hava hızı ne olmalı?

DS 7-78 tek bir minimum hız vermez; Tablo 2.3.1.7 kirletici türüne göre aralık önerir: buhar ve gazlar için genellikle 5–10 m/s, ortalama endüstriyel toz için 17,8–20,3 m/s, ağır tozlar için 20,3–22,9 m/s. Tasarım hızı, filtre değişimi veya temizlik zamanındaki dirence göre seçilir (§2.3.1.7).

Kanal ne sıklıkla muayene edilir ve temizlenir?

DS 7-78 §2.4.1.2 üç ayda bir gözle muayene ister; 3 mm’den kalın tortu bulunursa kıvılcım üretmeyen yöntemlerle temizlenir. Bir yıllık kayıttan sonra sıklık FM mühendisiyle birlikte, muayeneler arasında tortu 3 mm’yi aşmayacak şekilde değiştirilebilir.

BYKHY mutfak egzozu için ne der?

BYKHY Madde 57/1, konutlar hariç AVM ve yüksek binalardaki mutfaklar, yemek fabrikaları ve bir anda 100’den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarına otomatik söndürme ile gaz algılama, gaz kesme ve uyarı tesisatı ister; Madde 88/2 mutfak egzozunun bağımsız olmasını ister ve mutfak egzoz kanallarına yangın damperi konulmasını yasaklar. BYKHY NFPA 96’ya atıf yapmaz.