Kâğıt fabrikası, MDF tesisi ve biyokütle santralinin ahşap çip (wood chip) yığın depolaması, sahada karşılaşılan en yüksek yanıcı yüklerden biridir. Yığının içindeki nem, kütle sıcaklığını zamanla yükselttiği için kendiliğinden tutuşma (spontaneous combustion) gerçek bir risk. Not: NFPA 13'te OH3 diye bir sınıf yoktur; OH3, EN 12845'in sınıflandırmasıdır.
Tasarım Yoğunluğu Kararı
Aşağıdaki değerler NFPA 13-2025 tablosundaki tehlike sınıfı yoğunluk ve alan değerleridir; çip yığınının hangi sınıfa gireceği tablodan çıkmaz:
- OH2: 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²) / 140 m² (1500 ft²) tasarım alanı
- EH1: 12,2 mm/dk (0,30 gpm/ft²) / 230 m² (2500 ft²)
- EH2: 16,3 mm/dk (0,40 gpm/ft²) / 230 m² (2500 ft²)
Değerler NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1'den (tasarım alanının 3000 ft² / 280 m² olması gerekmeyen durumlar). Tablo yalnız tehlike sınıfına göre yoğunluk ve alan verir; çip yığınının hangi sınıfa gireceğini tanımlamaz.
FM Global DS 7-19 bu tabloya bir adım daha ekliyor: nemi ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak katar.
Kendiliğinden Tutuşma
Ahşap çip yığınının iç sıcaklığı dışarıdan hiçbir tetikleyici olmadan yavaş yavaş tırmanır. Mekanizma basitten karmaşığa şu sırayla işler:
- Nem, mikrobiyolojik ayrıştırmayı başlatır (mezofilik bakteri)
- Sıcaklık 40-60°C — termofilik bakteri devreye girer
- Sıcaklık 60-80°C — kimyasal oksitlenme başlar
- Sıcaklık 80°C üstü — kimyasal zincir reaksiyonu, alevlenme
NFPA 1-2018 Madde 31.3.6.2.1, açık alanda depolanan çip yığınlarında kendiliğinden ısınmanın denetim altında tutulmasını ve yığının iç durumunun izlenmesini ister. Bahçe atığı geri dönüşüm tesislerindeki çip yığınlarını da kapsayan Madde 31.3.7 ise sabit söndürme sistemiyle korunmayan yığınları 7,6 m (25 ft) yükseklik, 45 m (150 ft) genişlik ve 76,2 m (250 ft) uzunlukla sınırlar; yığın içi sıcaklıkların onaylı bir yöntemle ölçülmesini ve haftalık kaydedilmesini şart koşar.
Konveyör Sprinklerleri
- Yerleşim: kapalı konveyör tünelinde enine aralıklı sprinkler yerleşimi
- Tip: hızlı tepkili (quick response, QR), 93°C (orta sıcaklık sınıfı, NFPA 13-2025 Tablo 7.2.4.1(a))
- Su akış anahtarı (flow switch): konveyör dur komutu ile entegre
Kâğıt Fabrikasına Özel Noktalar
- Isı kaynağına yakın sprinklerin sıcaklık derecesi, kaynağa uzaklığa göre NFPA 13-2025 Tablo 9.4.2.5(a)'dan seçilir
- Hamurlaştırıcı (pulper) içine erken aktivasyon su spreyi
- Toz toplama sistemi silosuna baskın (deluge) sistem
- FM Global DS 7-2 kâğıt üretim tesisleri kılavuzu bu projelerde referans alınır
Sık Sorulan Sorular
Ahşap çip depolamada OH2 yerine ne zaman EH1 tasarım yoğunluğuna geçilir?
NFPA 13'te OH3 diye bir sınıf yoktur (OH3, EN 12845 sınıfıdır). NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1, OH2 için 8,1 mm/dk / 140 m², EH1 için 12,2 mm/dk / 230 m² verir; tablo çip yığınının hangi tehlike sınıfına gireceğini tanımlamaz. FM Global DS 7-19, nem ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak ekler.
Ahşap çip yığınında kendiliğinden tutuşma nasıl gelişir?
Yığın içindeki nem önce mezofilik bakteri ayrışmasını başlatır, 40-60 °C aralığında termofilik bakteri devreye girer, 60-80 °C'de kimyasal oksitlenme başlar ve 80 °C üzerinde zincir reaksiyonu alevlenmeye döner.
Kapalı konveyör tünelinde sprinkler nasıl yerleştirilir?
Kapalı konveyör tünelinde 93 °C (orta sıcaklık sınıfı, NFPA 13-2025 Tablo 7.2.4.1(a)) hızlı tepkili (QR) başlık kullanılır ve su akış anahtarı konveyör dur komutuyla entegre edilir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve temiz gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13, FM Global DS 7-19, FM Global DS 7-2, ASTM E119. NFPA 13 Sprinkler kodu.