Kâğıt fabrikası, MDF tesisi ve biyokütle santralinin ahşap çip (wood chip) yığın depolaması, sahada karşımıza çıkan en yüksek yanıcı yüklerden biridir. Yığının içindeki nem, kütle sıcaklığını zamanla yükselttiği için kendiliğinden tutuşma (spontaneous combustion) gerçek bir risk. NFPA 13'te çoğu projede OH2 (Orta Tehlike Grup 2) yeterli geliyor; ama yığın koşulları ağırlaştığında sistemi EH1 (Yüksek Tehlike Grup 1) veya üzerine taşımak zorunda kalıyoruz. Not: NFPA 13'te OH3 diye bir sınıf yoktur; OH3, EN 12845'in sınıflandırmasıdır.

Tasarım Yoğunluğu Kararı

Hangi tehlike sınıfına (hazard class) gideceğimizi belirleyen ana etken yığın yüksekliği, çipin nem oranı ve deponun kapalı olup olmadığı. Aşağıdaki değerler sahada ilk tercih olarak kullandığım referans noktaları:

Değerler NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1'den (tasarım alanının 3000 ft² / 280 m² olması gerekmeyen durumlar).

FM Global DS 7-19 bu tabloya bir adım daha ekliyor: nemi ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak katar. Türkiye'de FM sigortalı tesislerde genelde bu hesap zorunlu oluyor.

Kendiliğinden Tutuşma

Ahşap çip yığınının iç sıcaklığı dışarıdan hiçbir tetikleyici olmadan yavaş yavaş tırmanır. Mekanizma basitten karmaşığa şu sırayla işler:

Sahada aldığımız önlemler: yığın yüksekliğini 6 m'nin altında tutmak, otomatik sıcaklık izleme sondaları yerleştirmek ve yığını üç haftada bir rotasyona sokmak. Bu üçlü pratikte yangın riskini belirgin şekilde düşürüyor.

Konveyör Sprinklerleri

Kâğıt Fabrikasına Özel Noktalar

Sık Sorulan Sorular

Ahşap çip depolamada OH2 yerine ne zaman EH1 tasarım yoğunluğuna geçilir?

NFPA 13'te OH3 diye bir sınıf yoktur (OH3, EN 12845 sınıfıdır). NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1'e göre OH2 (8,1 mm/dk / 140 m²) kapalı çip deposu ve konveyör altı bölgeler için ilk tercihtir; yığın yüksekliği 3 metreyi geçtiğinde veya çip nemliyse EH1 (12,2 mm/dk / 230 m²) yoğunluğuna çıkılır. FM Global DS 7-19, nem ve yığın yüksekliğini uygulama yoğunluğuna düzeltme faktörü olarak ekler.

Ahşap çip yığınında kendiliğinden tutuşma nasıl gelişir?

Yığın içindeki nem önce mezofilik bakteri ayrışmasını başlatır, 40-60 °C aralığında termofilik bakteri devreye girer, 60-80 °C'de kimyasal oksitlenme başlar ve 80 °C üzerinde zincir reaksiyonu alevlenmeye döner. Riski düşürmek için yığın yüksekliği 6 metre altında tutulur, sıcaklık izleme sondaları yerleştirilir ve yığın üç haftada bir rotasyona sokulur.

Kapalı konveyör tünelinde sprinkler nasıl yerleştirilir?

Kapalı konveyör tünelinde başlıklar konveyör boyunca her 6 metrede bir enine aralıklı yerleştirilir. 93 °C (orta sıcaklık sınıfı, NFPA 13-2025 Tablo 7.2.4.1(a)) hızlı tepkili (QR) başlık kullanılır ve su akış anahtarı konveyör dur komutuyla entegre edilir.

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 13, FM Global DS 7-19, FM Global DS 7-2, ASTM E119. NFPA 13 Sprinkler kodu.