Hipermarket Rafları: NFPA 13 ESFR K25.2 (K360) ve Sınıf IV Emtia

Hipermarketler ve büyük perakende zincirleri 10–20 bin m² satış alanına ek olarak raflı depolarla geliyor. Raf yüksekliği tipik olarak 10–14 m, içerideki emtia da Sınıf III–IV. Sahada çoğu projede NFPA 13'e göre ESFR (erken bastırma hızlı tepkili) sprinkler tercih edilir: K25.2 (K360) sprinkler, tablo sınırları içinde raf içi sprinkler ihtiyacını büyük ölçüde ortadan kaldırıyor. Ancak ESFR en fazla 12,2 m depolama ve 13,7 m tavan için kullanılabilir; 12,2 m'yi aşan raflarda başka bir çözüm gerekir.

Emtia Sınıflandırması (NFPA 13 Bölüm 20.4)

• Sınıf I: Metal, cam gibi yanmaz ürünler; palet üzerinde, tek katlı oluklu mukavva kutuda veya streçli birim yük olarak
• Sınıf II: Ahşap kasa/sandık veya çok katlı oluklu mukavva kutu içindeki yanmaz ürünler
• Sınıf III: Ahşap, kâğıt, doğal lif (tekstil) ve Grup C plastik ürünler
• Sınıf IV: Grup B plastikten yapılmış veya ağırlıkça yaklaşık %5–15 Grup A plastik içeren ürünler
• Grup A plastik: Genleşmiş polistiren (EPS) gibi; yüksek yangın yükü

ESFR Tasarımı

• K25.2 (K360): Q = K√P ile 570 L/dk (150 gpm) debi ≈ 2,5 bar (36 psi) basınçta; gerçek en düşük basınç Tablo 23.3.1'den okunur
• K14.0 (K200) sarkık: 3,4 bar (50 psi) en düşük çalışma basıncı
• En fazla depolama yüksekliği: 12,2 m (40 ft)
• Tavan yüksekliği: en fazla 13,7 m (45 ft)
• 12 sprinkler: Hidrolik olarak en olumsuz 12 sprinkler üzerinden hesap

Pompa Hesabı

• Toplam debi (Q): 12 × 570 L/dk ≈ 6800 L/dk (1800 gpm)
• Hortum payı: NFPA 13 Tablo 20.15.2.6 uyarınca 950 L/dk (250 gpm)
• Süre: 60 dk
• Su deposu: (6800 + 950) × 60 ≈ 465 m³ (122.800 gal)
• Pompa: 7750 L/dk (2000 gpm), 15 bar (218 psi)

Raf İçi Sprinkler Seçeneği

• Raf önü (face) sprinkler: Her 3 raf katında bir
• Enine baca boşluğu (transverse flue): Nominal 150 mm (6 in), yükler arasında ve raf dikmelerinde (NFPA 13 20.6.2.2)
• Boyuna baca boşluğu (longitudinal flue): Çift sıra raflarda 7,6 m'ye (25 ft) kadar gerekmez; 7,6 m üzerinde nominal 150 mm (6 in) (NFPA 13 20.6.2.1.1–20.6.2.1.2)
• Plastik emtia: Raf önü ve boyuna raf içi sprinkler gerekebilir
• Sınıf I–III: Yalnız tavan ESFR yeterli, raf içi sprinkler gerekmez

Türkiye Örnekleri

• Hipermarket zincirleri: Çok sayıda mağazada ESFR kurulu
• Toptan perakende lojistiği: 80.000 m² depo
• Zincir market bölge depoları: Standart çözüm olarak ESFR K25.2 (K360)
• E-ticaret lojistik merkezleri: 50.000 m² ölçeğinde depolar

Sık Sorulan Sorular

ESFR K25.2 (K360) sprinkler ne kadar debi verir?

Debi Q = K × √P bağıntısıyla bulunur: K360 (K25,2) sprinkler 570 L/dk (150 gpm) debiyi yaklaşık 2,5 bar (36 psi) basınçta verir (360 × √2,5 ≈ 570); 12 bar'da debi 1240 L/dk'yı aşardı. Gerçek en düşük basınç NFPA 13 Tablo 23.3.1'den tavan ve depolama yüksekliğine göre okunur. ESFR ile en fazla depolama yüksekliği 12,2 m (40 ft), en fazla tavan yüksekliği 13,7 m (45 ft) ile sınırlıdır; bu sınırlar içinde raf içi sprinkler ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkar.

Hipermarket raflı depolamada raf içi sprinkler ne zaman gerekir?

Sınıf I–III emtia için yalnız tavan ESFR sistemi yeterlidir ve raf içi sprinkler gerekmez. Plastik içerikli emtiada ise raf önü (face) ve boyuna raf içi sprinkler gerekebilir; raf önü sprinkler her 3 raf katında bir konumlandırılır. Enine baca boşluğu (transverse flue), NFPA 13 20.6.2.2'ye göre yükler arasında ve raf dikmelerinde nominal 150 mm (6 in) olmalıdır.

12 başlıklı ESFR tasarımı için pompa ve su deposu nasıl hesaplanır?

En olumsuz 12 ESFR sprinkler üzerinden toplam debi 12 × 570 ≈ 6800 L/dk (1800 gpm) bulunur; buna NFPA 13 Tablo 20.15.2.6 uyarınca 950 L/dk (250 gpm) hortum payı eklenir. 60 dakikalık süre için (6800 + 950) × 60 ≈ 465 m³ su deposu gerekir. Tipik pompa seçimi 7750 L/dk (2000 gpm) ve 15 bar (218 psi) değerindedir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir