Türkiye'de öne çıkan üç büyük stadyumun kapasitesi 75.000, 52.000 ve 47.000 kişidir. Bu ölçekte bir yapıda yangın ya da kalabalık paniği ciddi bir facia doğurabilir. Bradford 1985 (İngiltere) faciası bunun örneğidir: tribün altında biriken çöplerin tutuşmasıyla ahşap tribün birkaç dakika içinde tümüyle alev aldı, 56 kişi hayatını kaybetti. NFPA 102 standardı bu tür senaryoları engellemek için kaçış mesafesini 60 m ile sınırlıyor, koltukların aleve dayanıklı (flame retardant) olmasını istiyor ve tribün altında yanıcı malzeme depolanmasını yasaklıyor.

Kaçış Yolları (NFPA 102)

  • Kaçış mesafesi (travel distance): en fazla 60 m
  • Ortak kaçış yolu (common path): en fazla 23 m
  • Koridor kapasitesi: kişi başına 5 mm genişlik
  • Çıkış genişliği: merdivende kişi başına 13 mm
  • Rıht / basamak genişliği: 203 mm / 280 mm

Koltuk Malzemesi

  • Polipropilen: UV dayanımı için stabilize edilmiş
  • HDPE FR: alev geciktirici katkılı yüksek yoğunluklu polietilen
  • Cal 133: Kaliforniya oturma mobilyası yanma testi
  • EN 1021: sigara ve kibrit temas testi
  • Duman yoğunluğu: 4 dakikada en fazla 450 Ds

Stadyumda Sprinkler

  • Tribün altı: 8,1 mm/dk (L/dk/m²) tasarım yoğunluğu
  • VIP loca: 4,1 mm/dk (L/dk/m²)
  • Mutfak: NFPA 96 uyarınca davlumbaz söndürme sistemi
  • Kafe alanı: açık havada olması tek başına sprinkler muafiyeti sağlamaz
  • Çatı örtüsü: ETFE membran

Kalabalık Yönetimi

  • Kalabalık yoğunluğu: 3-4 kişi/m²
  • Panik koridoru: 10 m genişlik
  • Güvenlik görevlisi (steward): her 250 kişiye 1 görevli
  • Anons sistemi: ortam gürültüsünün en az 10 dB üzerinde
  • CCTV: kritik alanlarda kesintisiz kayıt

Tarihi Felaketler

  • Bradford 1985: tribün yangını, 56 can kaybı, 265 yaralı
  • Hillsborough 1989: 97 kişi ezilme sonucu hayatını kaybetti
  • Port Said 2012: tribün olayları, 74 can kaybı
  • Heysel 1985: ezilme, 39 can kaybı

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & İleri Okuma

NFPA 102, NFPA 101, FIFA Stadium Guide, Green Guide UK, Taylor Report 1990. NFPA 102 Grandstands and Folding and Telescopic Seating.