Modern AVM ve konut yeraltı otoparklarında artık kanallı havalandırma yerine jet fanlı itki havalandırması (impulse ventilation) tercih ediliyor. Düşük tavan yüksekliği (2,2–2,5 m), geniş kat alanı (10.000 m² ve üzeri) ve kanal geçirmenin zorlaştığı yer darlığı bu sistemi cazip kılıyor. NFPA 88A duman bölgelemesi, CFD doğrulaması ve fan yerleşimi için çerçeveyi veriyor; sahada bu çerçeve projeye uyarlanarak ilerleniyor.
Jet Fan ve Kanallı Sistem
- Jet fan: Kanal yok; fan tavan altında durur ve havayı itki (impulse) mantığıyla sürükler.
- Kanallı sistem: Kanal ve difüzör gerekir; hem maliyet hem montaj süresi artar.
- Avantaj: Kanal olmadığı için yaklaşık 40 cm tavan yüksekliği kazanırsınız.
- Dezavantaj: Hava hareketi doğrusal değil; CFD doğrulaması olmadan sahaya çıkmayın.
- İtki kuvveti (thrust): Fan başına 50–100 N tipik değerlerdir.
CFD Tasarım Ölçütleri
- Yangın ısıl gücü (HRR): Binek otomobil için 4–8 MW, kamyon için 30 MW kabul edilir.
- Kritik hız (critical velocity): Dumanın geri akmasını (backlayering) önlemek için 2,5–3 m/s.
- Sıcak gaz sıcaklığı: Tavan altında kısa sürede 400–600 °C'ye ulaşıyor.
- Görüş mesafesi: Tahliye için en az 10 m.
- CO sınırı: Tahliye güzergâhında üst sınır 200 ppm.
- Yazılım: FDS, ANSYS Fluent veya PHOENICS; sahada genelde FDS ile başlanıyor.
Fan Yerleşimi
- Sıra aralığı: Aynı sıradaki fanlar arasında 20–30 m.
- Duvar mesafesi: Fan çapının 1,5 katından az olmamalı.
- Tavan boşluğu: Fan gövdesi ile tavan arasında 300 mm boşluk bırakılmalı.
- Kolon çevresi: Kolon çevresinde 1 m serbest alan bırakılmalı.
- Lüle yönü: Jet ağzı, egzoz şaftına doğru hava akış yönüne paralel bakmalı.
- İvme bölgeleri: Rampa çıkışları ve kör noktalara ayrıca dikkat; sahada sorun buralardan çıkıyor.
Egzoz ve Taze Hava (Make-up)
- Egzoz debisi: Normal çalışmada saatte 6–10 hava değişimi (ACH), yangın modunda 10–12 ACH.
- Taze hava (make-up air): Çoğunlukla rampa ağzından doğal yolla alınıyor.
- Egzoz şaftı: En az 10 m² kesit alanı.
- Fan sınıfı: En az F400 (400 °C'de 2 saat dayanım) olmalı.
- Damperler: Bölge yalıtımı için koordineli modda çalışmalı.
CO ve Gaz Dedektörleri
- CO dedektörü: 25 ppm'de alarm, 50 ppm'de egzoz fanları devreye giriyor.
- NO2 dedektörü: Dizel araçların bulunduğu otoparklarda 3 ppm eşik değeri.
- Dedektör yerleşimi: Her 400 m² alana 1 dedektör.
- Otomasyon: Bina yönetim sistemi (BMS) üzerinden frekans invertörlü (VFD) kontrol.
- Enerji: Kısmi yükte VFD ile çalışma yaklaşık %70 tasarruf getiriyor; projelerde hep karşılaşılan bir kazanım.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
Jet Fan MEP Calc ile
MEP Calc, yeraltı otoparkı için jet fan sayısı, itki kuvveti, kritik hız, egzoz debisi ve NFPA 88A bölgeleme hesabı yapar.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 88A, BS 7346-7, PIARC 2019, AIJ 2013. NFPA 88A otopark standardı.