Kısa cevap: Ek-4 dipnotlarına göre uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel ve depo sınıflarında kompartıman alanı sınırsızdır; konaklama, sağlık ve büro binalarında ise 2 katına çıkarılabilir. Dipnot bu sistemleri örnek olarak sayar; Kılavuz açıklamasına göre hepsinin birlikte planlanması şart değildir, binaya göre hangi sistemlerin gerektiğini ilgili itfaiye birimi değerlendirir.

BYKHY Ek-4'ün dipnotları, otomatik algılama, yağmurlama sistemi ve duman tahliye sistemi gibi uygun yangın kontrol sistemleri yapıldığında kompartıman alanını ya 2 katına çıkarır (konaklama, sağlık, büro) ya da sınırsız hale getirir (eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel yapılar, depolar). Kapalı otoparklarda zaten sınırlama yoktur, konutlar zaten sınırsızdır.

Ek-4 dipnotları

  • (1) Uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmış ise kompartıman alanı 2 katına çıkarılabilir.
  • (2) Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.
  • (3) Bina tek katlı ise sınırlama yoktur. Uygun yangın kontrol sistemleri yapılmış ise kompartıman alanı sınırsızdır.

Sistem yokken ve varken

Kullanım sınıfı Ek-4 sınırı (m²) Dipnot Uygun yangın kontrol sistemleri ile
Konutlar Sınırsız Sınırsız
Konaklama 4.000 (1) 8.000
Sağlık hizmeti amaçlı 1.500 (1) 3.000
Eğitim tesisleri 6.000 (2) Sınırsız
Büro binaları 8.000 (1) 16.000
Ticaret amaçlı 2.000 (2) Sınırsız
Yeme içme, eğlence, müze ve sergi yerleri 4.000 (2) Sınırsız
Diğer toplanma amaçlı binalar 6.000 (2) Sınırsız
Endüstriyel, Orta Tehlike-3 ve üstü 6.000 (2) Sınırsız
Endüstriyel, Orta Tehlike-1 ve 2 15.000 (3) Sınırsız (tek katlıysa zaten sınırsız)
Depo, Orta Tehlike-3 ve üstü 1.000 (2) Sınırsız
Depo, Orta Tehlike-1 ve 2 5.000 (3) Sınırsız (tek katlıysa zaten sınırsız)
Kapalı otoparklar Sınırlama yok Sınırlama yok

Pratik örnek: 50.000 m² lojistik deposu

Orta Tehlike-3 ve üstü sınıfında, uygun yangın kontrol sistemleri olmayan bir depoda Ek-4 sınırı 1.000 m²'dir; 50.000 m² için 50 kompartıman gerekir. Uygun yangın kontrol sistemleri yapıldığında dipnot (2) gereği alan sınırsızdır ve depo tek açık hacim olarak planlanabilir. Bu esneklik, Madde 24/7'nin kompartıman süreklilik şartını değil, Ek-4'teki alan sınırını kaldırır; yangın tehlikesi olan kapalı alanların (Madde 24/2) ayrı bölmelenmesi devam eder.

Saha notu

Dipnot metni "otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri" der; yani sistemleri örnek olarak sayar. Kılavuz açıklamasına göre dipnotta sayılan sistemlerin tamamının planlanması şart değildir; binanın yüksekliği, alanı ve kullanılan veya depolanan malzeme gibi özelliklerine göre hangi yangın kontrol sistemlerinin gerektiğini, Yönetmeliğin ilgili maddeleri kapsamında ilgili itfaiye birimi değerlendirir. Bu nedenle "üçü birden şart" genellemesi de, "biri yeterlidir" genellemesi de doğru değildir. Sınır artırımına dayanak olan sistemler proje raporunda gerekçesiyle yazılmalı ve itfaiyenin görüşü erken aşamada alınmalıdır. Sistemlerin tasarım standardı için BYKHY'nin yağmurlama (Madde 96), algılama (Madde 75) ve duman kontrolü (Madde 85 ve devamı) maddelerine bakınız.

Kontrol listesi

  • Kullanım sınıfı ve dipnot numarası Ek-4'ten doğru okundu mu?
  • Sınır artırımına dayanak olan yangın kontrol sistemleri gerekçesiyle projede gösterildi ve ilgili itfaiye biriminin değerlendirmesi alındı mı?
  • Konaklama, sağlık ve büroda 2 kat sınırı aşılmadı mı (dipnot 1)?
  • Yangın tehlikesi olan kapalı alanlar ayrı bölmelendi mi (Madde 24/2)?
  • Kompartıman süreklilik şartı korundu mu (Madde 24/7)?

SSS

Sprinkler yapılırsa kompartıman alanı sınırsız olur mu?

Ek-4 dipnotlarına göre uygun yangın kontrol sistemleri (otomatik algılama, yağmurlama sistemi, duman tahliye sistemi ve benzeri) yapılmışsa eğitim, ticaret, yeme-içme, toplanma, endüstriyel ve depo sınıflarında kompartıman alanı sınırsızdır; konaklama, sağlık ve büro binalarında ise 2 katına çıkarılabilir. Dipnot bu sistemleri örnek olarak sayar; Kılavuz açıklamasına göre hepsinin birlikte planlanması şart değildir, binaya göre hangi sistemlerin gerektiğini ilgili itfaiye birimi değerlendirir.

Büro binasında kompartıman alanı ne kadar olur?

Ek-4'te büro binaları için en fazla kompartıman alanı 8.000 m²'dir; dipnot (1) gereği uygun yangın kontrol sistemleriyle 2 katına, yani 16.000 m²'ye çıkarılabilir. Sınırsız hale gelmez.

Tek katlı depo için sınır var mı?

Orta Tehlike-1 ve Orta Tehlike-2 depolar ile endüstriyel yapılar için dipnot (3) geçerlidir: bina tek katlı ise sınırlama yoktur; uygun yangın kontrol sistemleri yapılmışsa da sınırsızdır.

Kaynakça

  1. BYKHY, Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 24, 75, 85, 96, Ek-4. mevzuat.gov.tr
  2. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü, r2, Aralık 2024), Madde 24/6 açıklaması.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.