Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 4'e göre yüksek bina, bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binadır. Bu iki ölçü farklı yerlerden alınır ve eşik aşıldığında kompartıman, cephe, kaçış genişliği, itfaiye su alma hattı ve basınçlandırma hükümleri değişir.
İki farklı yükseklik tanımı
Yönetmelik iki ayrı yükseklik tanımlar (BYKHY Madde 4):
| Kavram | Tanım (Madde 4) | Nereden ölçülür |
|---|---|---|
| Bina yüksekliği | Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafe veya imar planında ve Yönetmelikte öngörülen yükseklik | Kot noktası ile saçak arası |
| Yapı yüksekliği | Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dahil, inşa edilen bütün katların toplam yüksekliği | Bodrumdan çatı arasına |
| Yüksek bina | Bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan bina | Madde 4 (ccc) iki ölçüyü virgülle sayar; metinde "ve" ya da "veya" bağlacı yoktur |
Saha pratiğinde en sık hata, bodrum katları saymadan veya sayarak yanlış ölçüye bakmaktır. Yüksek bina tanımı her iki ölçüyü de kullanır; Madde 89 gibi bazı maddeler ise doğrudan "yapı yüksekliği" veya "merdiven kovasının yüksekliği" der.
Eşik aşıldığında değişen hükümler
| Madde | Eşik | Hüküm |
|---|---|---|
| Madde 24/4 | Bina yüksekliği > 21,50 m (konut harici); > 30,50 m (konut) | Bu yüksekliğin üstündeki katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olarak düzenlenir |
| Madde 27/1 | Bina yüksekliği > 28,50 m | Dış cephe zor yanıcı malzemeden; diğer binalarda en az zor alevlenici |
| Madde 33/2 | Yüksek bina | Kaçış yollarının ve merdivenlerin genişliği 120 cm'den az olamaz |
| Madde 94/a-1 | Yüksek binalar; kat alanı 1.000 m²'den fazla AVM ve otoparklar | Islak veya kuru sabit boru üzerinde itfaiye bağlantı ağızları; korunmuş mekânlarda |
| Madde 89/1 | Merdiven kovası yüksekliği > 30,50 m (konut hariç) | Kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması |
| Madde 89/3 | Yapı yüksekliği > 51,50 m (konut) | Kaçış merdivenlerinin basınçlandırılması |
| Madde 34/7 | Acil durum asansörü ve yapı yüksekliği > 51,50 m | Kaçış merdiveni önünde yangın güvenlik holü zorunlu |
Ek-7'de otomatik algılama sistemi gereken binalar da yükseklik eşikleriyle verilir: konutlarda yapı yüksekliği 51,50 m'nin, büro binalarında 30,50 m'nin (toplam kapalı alan 5.000 m²'nin) üzerinde otomatik algılama gerekir.
Cephe eşiği 28,50 m'dir, 21,50 m değil
Madde 27/1, dış cephe malzemesi için bina yüksekliği 28,50 m eşiğini kullanır. Aynı fıkra, alevlerin kattan kata geçmesini engellemek için iki katın korumasız boşlukları arasında düşeyde en az 100 cm yüksekliğinde yangına dayanıklı dolu yüzey ister; alternatif olarak cephe iç kısmına en çok 2 m aralıklarla ve cepheye en fazla 1,5 m mesafede yağmurlama başlıkları ile cephenin korunmasına izin verir.
Saha notu
Projelerde "21,50 m altında kalalım" kararı sık verilir; ancak Madde 24/4, Madde 27 ve Madde 89 ayrı eşikler kullandığı için tek bir sayıya bakmak yetmez. Konut projesinde kompartıman kuralı 30,50 m'de, basınçlandırma 51,50 m'de başlar; konut dışı projede kompartıman 21,50 m'de, basınçlandırma merdiven kovası 30,50 m'de başlar. Her eşiği ayrı satırda kontrol edin.
Kontrol listesi
- Bina yüksekliği ve yapı yüksekliği ayrı ayrı hesaplandı mı (Madde 4)?
- Konut / konut dışı ayrımı yapıldı mı (Madde 24/4, Madde 89)?
- Bina yüksekliği 28,50 m üstü ise cephe malzemesi zor yanıcı mı (Madde 27)?
- Yüksek binada kaçış yolu genişliği 120 cm sağlandı mı (Madde 33/2)?
- İtfaiye su alma hattı bağlantı ağızları korunmuş mekânda mı (Madde 94)?
SSS
BYKHY'de yüksek bina nasıl tanımlanır?
BYKHY Madde 4'e göre yüksek bina, bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binadır. Bina yüksekliği binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafedir; yapı yüksekliği bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dahil bütün katların toplam yüksekliğidir.
Yüksek bina eşiği aşılınca hangi hükümler devreye girer?
Madde 24/4: bina yüksekliği 21,50 m'den fazla konut harici binalarda bu yüksekliğin üstündeki katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olur. Madde 33/2: yüksek binalarda kaçış yolu ve merdiven genişliği 120 cm'den az olamaz. Madde 94: yüksek binalarda itfaiye su alma hattı bağlantı ağızları zorunludur. Madde 89 ve Madde 34/7 ise 30,50 m ve 51,50 m eşiklerini kullanır.
Cephe için ayrı bir yükseklik eşiği var mı?
Evet. Madde 27'ye göre bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda dış cephe zor yanıcı, diğer binalarda en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Bu eşik yüksek bina tanımındaki 21,50 m'den farklıdır.
Kaynakça
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), Resmî Gazete 19.12.2007/26735 ve değişiklikleri; Madde 4, 24, 27, 33, 34, 89, 94 ve Ek-7. mevzuat.gov.tr
Sık Sorulan Sorular
BYKHY'de yüksek bina nasıl tanımlanır?
BYKHY Madde 4'e göre yüksek bina, bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binadır. Bina yüksekliği binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafedir; yapı yüksekliği bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dahil bütün katların toplam yüksekliğidir.
Yüksek bina eşiği aşılınca hangi hükümler devreye girer?
Madde 24/4: bina yüksekliği 21,50 m'den fazla konut harici binalarda bu yüksekliğin üstündeki katlarda en çok üç kat bir yangın kompartımanı olur. Madde 33/2: yüksek binalarda kaçış yolu ve merdiven genişliği 120 cm'den az olamaz. Madde 94: yüksek binalarda itfaiye su alma hattı bağlantı ağızları zorunludur. Madde 89 ve Madde 34/7 ise 30,50 m ve 51,50 m eşiklerini kullanır.
Cephe için ayrı bir yükseklik eşiği var mı?
Evet. Madde 27'ye göre bina yüksekliği 28,50 m'den fazla olan binalarda dış cephe zor yanıcı, diğer binalarda en az zor alevlenici malzemeden olmalıdır. Bu eşik yüksek bina tanımındaki 21,50 m'den farklıdır.
Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.