Kısa cevap: TS EN 12845-2:2025 Tablo 1 (EN s.7) görev sırasını verir: tehlike sınıflandırması Annex A ile, aralık ve konum 5.1.3, 5.2 ve 5.3 ile, su temini 6.4 ve hidrolik tasarım kriterleri Madde 6 ile bu standarttan; boru boyutlandırma ve hidrolik hesap ise EN 12845:2015+A1:2019'dan alınır. CMSA tasarım değeri Tablo 15-21'den (genel) veya Tablo 22-25'ten (özel ürünler) tek satır olarak okunur; Madde 6.1 (EN s.33) interpolasyon ve ekstrapolasyonu yasaklar.

Bu yazı, TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024) Madde 6.7 kapsamındaki CMSA tasarım tablolarını ve bunların kullanım kurallarını ayrıntılandırır. Buradaki her satır ve her sayı standardın metninden birebir alınmıştır; kaynak olarak tablo numarası ve EN sayfası verilmiştir.

1. Tasarım hangi standarttan hangi parçayı alır

Tablo 1 (Madde 4, EN s.7) görevlerin hangi dokümandan geleceğini listeler. CMSA projesinde ayrım şudur:

Görev EN 12845:2015+A1:2019 TS EN 12845-2:2025
Tehlike gözden geçirme, tanımlama ve sınıflandırma Madde 6, Annex A, B ve C Annex A
Hidrolik tasarım kriterleri - Madde 6
Boru boyutlandırma, yerleşim ve hidrolik hesap Madde 13 -
Sprinklerlerin aralık ve konumu - 5.1.3, 5.2 ve 5.3
Sprinkler deşarj örüntüsüne engel - 5.3
Su temini Madde 8 6.4
Tesisat tipi ve boyutu Madde 11 -
Vanalar, borular, alarmlar Madde 15, 17, 16 -
Devreye alma ve ilk muayene Madde 19 -
Bakım ve muayene Madde 20 -

Yani CMSA'da "kaç sprinkler, hangi basınçta" sorusunun cevabı EN 12845-2'den, "bu debiyi hangi boruyla taşırım" sorusunun cevabı EN 12845-1'den gelir.

2. Genel tasarım kuralları (Madde 6.1, EN s.33)

  • Tasarım, Madde 6'daki tasarım tablolarına dayanacaktır; interpolasyon ve ekstrapolasyona izin verilmez.
  • Herhangi bir 300 m²'de daha yüksek kategoriden birden fazla tek palet yükü depolanıyorsa, tasarım bu daha yüksek kategoriye dayandırılır.
  • Tüm baca (flue) boşlukları 150 mm'den az olmayacaktır.
  • STC3 ve STC4.3 için yükleme koridorları arası 6 m'den fazla olmayacaktır; yükleme koridorları, tasarım tablosu daha büyük bir minimum istemedikçe en az 1,2 m genişliğinde olacaktır.
  • Aksi belirtilmedikçe HHS1 ve HHS2 için HHS3 koruma kategorisi kullanılacaktır. Yüksek kategoriler için koruma, düşük kategorileri korumak üzere kullanılabilir.
  • Belirli bir tavan yüksekliğindeki bir k-faktörü tasarımı, başka hiçbir parametre değişmemek şartıyla daha düşük bir tavan yüksekliğine uygulanabilir.
  • EN 12845:2015+A1:2019 Tablo 2'deki depolama alanı sınırlamaları uygulanmaz.
  • Konveyör veya diğer otomatik taşıma sistemleri varsa, ilk sprinklerin aktive olmasıyla durdurulmaları için bir araç sağlanacaktır.
  • Aksi istenmedikçe sprinkler deflektöründen depolanan malın tepesine en az 1 m açıklık gerekir; 4 m'den fazla açıklıklar tasarım parametrelerinde düzeltme gerektirmez.

3. Tasarım alanı biçimi ve su temini süresi (Tablo 6, Madde 6.4, EN s.34)

Tavan sprinkler sayısı Süre (dk) Tasarım alanı biçimi
9 60 3 × 3
10 60 3 × 2 + 4 × 1
12 60 4 × 3
15 90 5 × 3
16 90 5 × 3 + 1 × 1
20 120 5 × 4
24 120 6 × 4
25 120 6 × 4 + 1 × 1
30 120 7 × 4 + 2 × 1

NOT 1: raf içi tasarımlar için ilgili tasarım maddelerine bakılır. NOT 2: CMSA tasarımı ile rulo kâğıt depolamasında süre sprinkler sayısından bağımsız olarak 120 dk olacaktır. NOT 3: CMSA tasarımı ile lastik depolamasında süre 180 dk olacaktır.

Aynı maddede: branşman borularında belirlenen sayıdan az sprinkler varsa, tüm sprinklerlerin çalıştığı varsayılır ve telafi için ilgili branşman borusu sayısı artırılır. Elverişli (favourable) tasarım alanı gerekli değildir ve elverişli hidrolik alan talebini sınırlamak için çap küçültmesine izin verilmez.

4. STC1 (serbest/blok istif) tasarımları

Tablo 15, HHS1/HHS2 (EN s.49) - seçilmiş satırlar

Depolama yüksekliği (m) Maks. tavan (m) k-faktörü ve yönelim Tip Sprinkler sayısı Min. basınç (bar)
7,6 9,1 280 sarkık Islak 15 1,1
7,6 9,1 360 sarkık Islak 15 0,7
7,6 9,1 360 dik Islak 12 1,4
7,6 10,7 160 dik Islak 15 1,7
7,6 10,7 160 dik Kuru 25 1,7
7,6 10,7 240 dik Islak 15 1,0
7,6 10,7 240 dik Kuru 25 1,0
10,7 12,2 280 sarkık Islak 15 2,1
10,7 12,2 360 dik Kuru (25 s su ulaşma) 24 1,0

Bu tablodaki ıslak-kuru çiftleri, aynı k-faktörü ve basınçta kuru sistemin sprinkler sayısını 15'ten 25'e çıkardığını gösterir.

Tablo 16, HHS3, HHS4 ve HHS5 (EN s.50) - seçilmiş satırlar

Sınıf Depolama (m) Maks. tavan (m) k-faktörü ve yönelim Tip Sprinkler Basınç (bar)
HHS3 6,1 9,1 160 dik Islak 25 1,7
HHS3 6,1 9,1 240 dik Islak 15 1,5
HHS3 6,1 9,1 280 sarkık Islak 15 1,1
HHS3 6,1 9,1 360 sarkık Islak 15 0,7
HHS3 7,6 9,1 360 dik Islak 12 1,4
HHS3 10,7 12,2 280 sarkık Islak 15 2,1
HHS4 5,5 7,9 160 dik Islak 15 3,4
HHS4 6,1 9,1 160 dik Islak 25 1,7
HHS4 6,1 9,1 240 dik Islak 15 1,5
HHS4 7,6 9,1 240 dik Islak 15 1,5
HHS5 5,5 7,9 160 dik Islak 15 3,4
HHS5 5,5 7,9 240 dik Islak 15 1,5

Dikkat edilecek nokta: HHS5 için Tablo 16'da yalnızca 5,5 m depolama / 7,9 m tavan satırı vardır. Bunun ötesinde HHS5 koruması ESFR tarafında ve Madde 5.4'ün ek şartlarıyla düzenlenir.

5. STC4 (paletli raf) tasarımları

Tablo 17 (EN s.51), HHS1/HHS2 için depolama ≤7,6 m; Tablo 18 (EN s.52) aynı sınıflar için depolama ≤15,2 m; Tablo 19 (EN s.53) HHS3; Tablo 20 (EN s.54) HHS4 içindir. Bu dört tablonun hepsinde bir minimum raf koridor genişliği sütunu vardır.

Seçilmiş satırlar:

Tablo Sınıf Depolama (m) Tavan (m) k ve yönelim Tip Sprinkler Basınç (bar) Min. koridor (m)
17 HHS1/2 6,1 7,6 360 dik Kuru 20 0,5 1,2
17 HHS1/2 6,1 9,1 240 dik Islak 15 1,0 1,2
17 HHS1/2 7,6 9,1 360 dik Kuru 25 0,7 1,2
18 HHS1/2 12,2 13,7 360 dik Kuru (20 s) 12 3,4 1,8
18 HHS1/2 13,7 15,2 480 dik Kuru (20 s) 15 3,4 2,4
18 HHS1/2 15,2 16,7 480 dik Kuru (20 s) 16 3,4 2,4
19 HHS3 6,1 9,1 160 dik Islak 30 3,4 1,2
19 HHS3 6,1 9,1 160 dik Islak 20 5,2 1,2
19 HHS3 7,6 9,1 360 sarkık Islak 15 0,7 1,2
20 HHS4 6,1 7,6 240 dik Islak 15 1,5 1,2
20 HHS4 7,6 10,7 240 dik Islak 20 ᵃ 2,4 1,2

Dipnotlar:

  • a: Rafın orta seviyesinin üstündeki ilk seviyede 1 seviye raf içi sprinkler eklenir; bu seviye 115 l/dk'da 8 sprinkler için tasarlanır.
  • b: Yalnızca tek sıra ve çift sıra raflarda ve koridorların 2,4 m'den az olmadığı yerlerde geçerlidir.

Tablo 20, "HHS4 (kutulanmış genleşmiş plastikler hariç)" ifadesiyle kapsamını sınırlar.

6. Özel kuru boru tasarımları (Tablo 21, EN s.55)

Bu tablo, kendi su ulaşma süresi ve sistem süresi sütunlarını taşır. Seçilmiş satırlar:

Sınıf Depolama (m) Tavan (m) Min. koridor (m) Tasarım Maks. su ulaşma (s) Sistem süresi (dk)
HHS1 10,7 12,2 2,4 K160 36 @ 3,8 bar veya K240 36 @ 1,5 bar 30 120
HHS1 10,7 12,2 1,8 K360 12 @ 3,5 bar veya K480 12 @ 3,5 bar 20 90
HHS1 10,7 12,2 1,2 K360 24 @ 1,0 bar 25 120
HHS2 15,2 16,8 2,4 K480 16 @ 3,5 bar 20 120
HHS3 (STC1 ve STC2) 7,6 9,1 1,2 K160 30 @ 3,5 / K240 30 @ 1,5 / K360 30 @ 0,7 bar 60 120
HHS4 (STC1 ve STC2) 7,6 9,1 1,2 K160 30 @ 3,5 / K240 30 @ 1,5 / K360 30 @ 0,7 bar 60 120
HHS4'e kadar (STC1 ve STC2) 6,1 7,6 1,2 K160 20 @ 3,5 / K240 20 @ 1,5 / K360 20 @ 0,7 bar 60 120

Tablonun altındaki açıklamalar: HHS1 için kapalı üstlü dolu ahşap kutuda en fazla %5 plastik içeren mallar korunabilir; HHS2 için en fazla %5 plastik içeren kartondaki gıda korunabilir; STC1 ve STC2 dolu istif, paletli, raf veya kutu-gözlü depolama düzenlerini kapsar.

7. Özel ürünler (Tablo 22-25, EN s.57-58)

Tablo 22, lastik (yalnız ıslak sistemler): STC3, STC4.1 veya STC4.2'de sırt üstü veya yan yatık lastik, depolama ≤7,6 m / tavan ≤9,8 m için K160 (K11,2) dik 15 sprinkler @ 5,2 bar veya K240 (K16,8) dik 15 sprinkler @ 2,4 bar. Dipnot a: lastikte STC3 sınırlamaları uygulanmaz; bunun yerine taşınabilir raflarda (açık tabansız) veya örgülü (laced) istifte ya çevrelerinde 100 mm baca bulunacak ya da tek yönde 4 palet halinde bitişik gruplandırılmışsa 600 mm koridor ve 300 mm baca olacaktır.

Tablo 23, ağır rulo kâğıt: dikey konumlu (on-end), standart/kapalı dizi (bantlı veya bantsız) ve dikey konumlu açık dizi (bantlı) satırları vardır. Depolama ≤6,1 m / tavan ≤9,1 m ıslak için K160 (K11,2) dik 15 @ 3,4 bar veya K240 (K16,8) dik 15 @ 1,5 bar; kuru için aynı basınçlarda 25 sprinkler. Depolama ≤7,9 m / tavan ≤18 m ıslak için K160 (K11,2) 15 @ 3,4 bar veya K240 (K16,8) 15 @ 1,5 bar.

Tablo 24, orta ağırlıkta rulo kâğıt (dikey konumlu, standart veya kapalı dizi; açık dizi hariç): ≤6,1 m / ≤9,1 m için ıslak K160 (K11,2) 15 @ 3,4 bar veya K240 (K16,8) 15 @ 1,5 bar; kuru 25 sprinkler aynı basınçlarda.

Tablo 25, hafif rulo kâğıt (dikey konumlu, standart veya kapalı dizi; açık dizi hariç): ≤6,1 m / ≤9,1 m ıslak için K160 (K11,2) 25 @ 5,2 bar veya K240 (K16,8) 25 @ 2,4 bar.

Bu üç kâğıt tablosunun tümünde k-faktörleri yalnızca dik (upright only) olarak işaretlidir.

8. Debi hesabına geçiş

Tasarım satırı seçildikten sonra başlık başına debi Q = K√P ile bulunur (TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3, EN s.104-105); Q l/dk, K nominal k-faktörü, P bar. Tavan talebi bu debinin tasarım sprinkler sayısıyla çarpımının hidrolik hesapla dengelenmiş hâlidir; hesap yöntemi ve boru çapları EN 12845:2015+A1:2019 Madde 13'e bırakılmıştır (Tablo 1, EN s.7). Raf içi seviye varsa, dipnot a'daki 8 sprinkler × 115 l/dk talebi ayrıca hesaba katılır.

Kuru sistemlerde su ulaşma süresi ayrı bir doğrulama kalemidir: Madde 6.7.1 (EN s.48) genel kural olarak 4 sprinkler çalışırken 40 s der; Tablo 15, Tablo 18 ve Tablo 21'deki bazı satırlar 20 s, 25 s, 30 s veya 60 s değerleriyle bu genel kuralın yerine geçer.

Saha notu: Tablolarda aynı ürün ve yükseklik için birden çok satır bulunur; seçim, mevcut su kaynağının basınç-debi eğrisiyle tabloyu dengelemekten ibarettir. Yüksek k-faktörü daha düşük basınç ister.

Sık Sorulan Sorular

CMSA tasarımı adım adım nasıl yapılır?

TS EN 12845-2:2025 Tablo 1 (EN s.7) görev sırasını verir: tehlike sınıflandırması Annex A ile, aralık ve konum 5.1.3, 5.2 ve 5.3 ile, su temini 6.4 ve hidrolik tasarım kriterleri Madde 6 ile bu standarttan; boru boyutlandırma ve hidrolik hesap ise EN 12845:2015+A1:2019'dan alınır. CMSA tasarım değeri Tablo 15-21'den (genel) veya Tablo 22-25'ten (özel ürünler) tek satır olarak okunur; Madde 6.1 (EN s.33) interpolasyon ve ekstrapolasyonu yasaklar.

Kuru boru CMSA sisteminde su ulaşma süresi nedir?

Madde 6.7.1, EN s.48: kuru CMSA tasarımı için su ulaşma süresi, tasarım tablolarında aksi belirtilmedikçe, 4 sprinkler çalışırken 40 s olacaktır. Tablo 15, Tablo 18 ve Tablo 21'de bazı satırlar kendi süresini taşır: 20 s, 25 s, 30 s veya 60 s.

CMSA tasarım alanının biçimi nasıl belirlenir?

Tablo 6, Madde 6.4, EN s.34: 12 sprinkler için 4 × 3, 15 için 5 × 3, 16 için 5 × 3 + 1 × 1, 20 için 5 × 4, 24 için 6 × 4, 25 için 6 × 4 + 1 × 1, 30 için 7 × 4 + 2 × 1. Branşman borularında belirlenen sayıdan az sprinkler varsa tümü çalışıyor sayılır ve branşman borusu sayısı artırılır.

Lastik ve rulo kâğıt depolamada CMSA süresi kaç dakikadır?

Tablo 6 NOT 2 ve NOT 3, EN s.34: CMSA tasarımı ile rulo kâğıt depolamasında süre sprinkler sayısından bağımsız olarak 120 dk, lastik depolamasında 180 dk olacaktır.

CMSA debisi nasıl hesaplanır?

TS EN 12845+A2:2026 Madde 14.3, EN s.104-105: Q = K√P; Q l/dk cinsinden debi, K nominal k-faktörü, P bar cinsinden basınç. Tasarım tablosundan okunan minimum basınç ve k-faktörü ile başlık başına debi bulunur, tasarım sprinkler sayısıyla çarpılarak tavan talebi elde edilir.

Kaynakça

  • TS EN 12845-2:2025 (EN 12845-2:2024), Tablo 1 - görev dağılımı (EN s.7)
  • TS EN 12845-2:2025, Madde 6.1 Genel (EN s.33)
  • TS EN 12845-2:2025, Madde 6.4 ve Tablo 6 (EN s.34)
  • TS EN 12845-2:2025, Madde 6.7.1 (EN s.48)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 15 (EN s.49)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 16 (EN s.50)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 17 ve dipnot a (EN s.51)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 18 (EN s.52)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 19 ve dipnot a, b (EN s.53)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 20 ve dipnot a, b (EN s.54)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 21 (EN s.55)
  • TS EN 12845-2:2025, Madde 6.7.2 (EN s.55-56) ve 6.7.3 (EN s.56)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 22 ve Tablo 23 (EN s.57)
  • TS EN 12845-2:2025, Tablo 24 ve Tablo 25 (EN s.58)
  • TS EN 12845+A2:2026, Madde 14.3 Q = K√P (EN s.104-105)

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.