K-faktör, bir sprinklerin belirli basınçta ne kadar su geçirdiğini tek sayıya indirger. Orifis çapının dolaylı ifadesidir ve sprinkler seçiminin merkezinde durur.
Formül
Q = K √P
Metrik sistemde Q litre/dakika, P bar cinsindendir. Yani K80 bir sprinkler 1 barda 80 L/dk verir. 4 barda 80 × √4 = 160 L/dk. Bu iki nokta aklınızda kalırsa sahadaki çoğu hesabı elle doğrulayabilirsiniz.
İki notasyon, tek sprinkler
Aynı sprinkler Avrupa'da K80, Amerika'da K5.6 diye satılır. Fark birimdedir: EN tarafında L/dk ve bar, NFPA tarafında gpm ve psi. Dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4'tür.
| Metrik | ABD birimi | K aralığı, metrik (NFPA Tablo 7.2.2.1) | Başlıca kullanım |
|---|---|---|---|
| K57 | ≈ K4.0 (NFPA nominal değeri değil; NFPA K4.2 = K60, aralık 57–63) | — | EN 12845: hafif tehlike (LH) |
| K80 | K5.6 | 76–84 | EN 12845: orta tehlike (OH) — en yaygın |
| K115 | K8.0 | 107–118 | EN 12845: OH, HHP/HHS tavan, raf içi |
| K160 | K11.2 | 159–166 | EN 12845: HHP/HHS tavan; NFPA CMSA'da en küçük K |
| K200 | K14.0 | 195–209 | ESFR |
| K360 | K25.2 | 349–387 | ESFR ve CMSA |
Tüm nominal değerler (K20'den K480'e), K aralıkları ve diş tipleri için tam K-faktör tablosuna bakın.
Formüldeki P hangi basınçtır?
P, sprinklerin nozul girişindeki net basınçtır — pompa çıkış basıncı değil. Boru sürtünme kayıpları, statik yükseklik ve hortum debisi pompa tarafına eklenir; tek bir sprinklerin debisi daima kendi giriş basıncıyla hesaplanır.
Hangi tehlike sınıfında hangi K?
EN 12845 Tablo 37a izinli K-faktörleri tehlike sınıfına bağlar: LH için K57; OH için K80 veya K115; HHP ve HHS tavan sprinklerinde yoğunluk ≤ 10 mm/dk ise K80, K115 veya K160, 10 mm/dk'nın üstünde ise yalnız K115 veya K160; HHS raf içi sprinklerde K80 veya K115. Yoğunluk arttıkça küçük K ile hedefe ulaşmak makul olmayan basınçlar üretir; standart da bu yüzden 10 mm/dk'nın üstünde K80'i dışarıda bırakır.
Gizli (concealed), gömme (flush) ve yarı gizli (recessed) sprinklerlerde EN 12845'e göre en yüksek K, K115'tir: Tablo 37a bu gövdelere yalnız LH ve OH satırlarında yer verir, Madde 14.2.2 ise onları OH4, HHP ve HHS alanlarında yasaklar. Mimarın "sprinkler görünmesin" isteği bu nedenle yalnız hafif ve orta tehlikeli mahallerde karşılanabilir.
En pahalı hata: hidrolik yazılımda birim seti gpm/psi iken K değerini metrik girmek. Sonuçlar 14,4 kat şişer ve hata çoğu zaman devreye almaya kadar fark edilmez. Raporu teslim etmeden önce tek bir sprinklerin debisini elle doğrulayın.
Tolerans
EN 12259-1 nominal K değeri için ±%5 tolerans tanımlar; NFPA 13-2025 Tablo 7.2.2.1 de her nominal K için bu mertebede bir aralık verir (ör. K80 için 76–84). Hidrolik hesapta nominal değer kullanılır; kuru tip sprinklerde NFPA 28.2.4.10.3 düzeltilmiş K değerine yönlendirir.
Sahada nasıl okunur?
K-faktör sprinklerin üzerindeki işaretlemeden anlaşılır (NFPA 7.2.1: üretici harfi ve K-faktörü, saptırıcı tipi, basınç sınıfı ve ısıl duyarlılığı tanımlayan sprinkler kimlik numarası). Renk kodu K-faktörü değil sıcaklık sınıfını gösterir; ikisi sık karıştırılır. Yedek sprinkler stoku tesisteki tüm tipleri, yönleri ve sıcaklık sınıflarını kapsamalıdır (NFPA 13-2025 16.2.7.5; EN 12845 20.1.4 yüksek sıcaklıklı, yan duvar ve diğer tipler için de yeterli yedek ister).
Sık Sorulan Sorular
K80 sprinkler 1 barda kaç litre verir?
80 L/dk. Formül Q = K√P olduğu için 1 barda √1 = 1 ve Q doğrudan K değerine eşit olur. 4 barda ise 160 L/dk verir.
K80 ile K5.6 aynı mı?
Evet, aynı sprinkler. K80 metrik (L/dk / √bar), K5.6 emperyal (gpm / √psi) notasyondur; dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4.
Formüldeki P pompa basıncı mı?
Hayır. P sprinklerin nozul girişindeki net basınçtır. Boru kayıpları ve statik yükseklik pompa tarafına eklenir.
Gizli sprinklerde en yüksek K nedir?
EN 12845'e göre K115. Tablo 37a gizli gövdelere yalnız LH (K57) ve OH (K80 veya K115) satırlarında izin verir; Madde 14.2.2 bu gövdeleri OH4, HHP ve HHS alanlarında yasaklar.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirTS EN 12845+A2:2026 · NFPA 13 (2025) · EN 12259-1 · FM Global Data Sheets. Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır; tasarımda standardın tam metni esas alınır.