K-faktör, bir sprinklerin belirli basınçta ne kadar su geçirdiğini tek sayıya indirger. Orifis çapının dolaylı ifadesidir ve sprinkler seçiminin merkezinde durur.
Formül
Q = K √P
Metrik sistemde Q litre/dakika, P bar cinsindendir. Yani K80 bir sprinkler 1 barda 80 L/dk verir. 4 barda 80 × √4 = 160 L/dk. Bu iki nokta aklınızda kalırsa sahadaki çoğu hesabı elle doğrulayabilirsiniz.
İki notasyon, tek sprinkler
Aynı sprinkler Avrupa'da K80, Amerika'da K5.6 diye satılır. Fark birimdedir: EN tarafında L/dk ve bar, NFPA tarafında gpm ve psi. Dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4'tür.
| Metrik | Emperyal | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| K57 | K4.2 | Hafif tehlike (LH) |
| K80 | K5.6 | Orta tehlike (OH) — en yaygın |
| K115 | K8.0 | Ağır OH, HHP, raf içi |
| K160 | K11.2 | Yüksek tehlike, CMSA |
| K200 | K14.0 | CMSA, düşük tavan ESFR |
| K360 | K25.2 | ESFR, yüksek raf standardı |
Formüldeki P hangi basınçtır?
P, sprinklerin nozul girişindeki net basınçtır — pompa çıkış basıncı değil. Boru sürtünme kayıpları, statik yükseklik ve hortum debisi pompa tarafına eklenir; tek bir sprinklerin debisi daima kendi giriş basıncıyla hesaplanır.
Hangi tehlike sınıfında hangi K?
EN 12845 izinli K-faktörleri tehlike sınıfına bağlar: LH için K57, OH için K80 veya K115, HHP ve HHS için K80'den K240'a. Yoğunluk arttıkça küçük K ile hedefe ulaşmak makul olmayan basınçlar üretir; bu yüzden 12,5 mm/dk ve üstünde K115 tercih edilir.
Gizli (concealed), flush ve recessed gövdeli sprinklerlerde pratikte K115'in üstüne çıkılamaz. Mimarın "sprinkler görünmesin" isteği, yüksek yoğunluk gereken mahalde doğrudan hidrolik bir sonuç doğurur: aynı yoğunluğu daha küçük K ile sağlamak pompa basıncını katlar.
En pahalı hata: hidrolik yazılımda birim seti gpm/psi iken K değerini metrik girmek. Sonuçlar 14,4 kat şişer ve hata çoğu zaman devreye almaya kadar fark edilmez. Raporu teslim etmeden önce tek bir sprinklerin debisini elle doğrulayın.
Tolerans
EN 12259-1 nominal K değeri için ±%5 tolerans tanımlar. Hesapta nominal değer kullanılır; gerçek nozul %5 sapsa bile sistem emniyette kalır, çünkü tasarım yoğunluğu zaten en elverişsiz sprinkler için sağlanır.
Sahada nasıl okunur?
K-faktör sprinkler gövdesine veya yoke koluna damgalıdır. Renk kodu K-faktörü değil sıcaklık derecelendirmesini gösterir; ikisi sık karıştırılır. Yedek sprinkler kabininde her K-faktör ve sıcaklık tipi için ayrı yedek bulundurulması zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
K80 sprinkler 1 barda kaç litre verir?
80 L/dk. Formül Q = K√P olduğu için 1 barda √1 = 1 ve Q doğrudan K değerine eşit olur. 4 barda ise 160 L/dk verir.
K80 ile K5.6 aynı mı?
Evet, aynı sprinkler. K80 metrik (L/dk / √bar), K5.6 emperyal (gpm / √psi) notasyondur; dönüşüm katsayısı yaklaşık 14,4.
Formüldeki P pompa basıncı mı?
Hayır. P sprinklerin nozul girişindeki net basınçtır. Boru kayıpları ve statik yükseklik pompa tarafına eklenir.
Gizli sprinklerde en yüksek K nedir?
Pratikte K115. Yüksek yoğunluk gereken mahalde bu sınır pompa basıncını doğrudan yukarı çeker.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 86+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirBS EN 12845:2015+A1:2019 · NFPA 13 (2025) · EN 12259-1 · FM Global Data Sheets. Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır; tasarımda standardın tam metni esas alınır.