Üç standart aynı işi yapar: sprinklerle yangını kontrol altına almak. Ama birim sisteminden yoğunluk tanımına, su kaynağı süresinden onay rejimine kadar birbirinden ayrışırlar. Bu sayfa üçünü tek tabloda yan yana koyar.
Kimlik kartları
| Başlık | NFPA 13 | BS EN 12845 | FM Global |
|---|---|---|---|
| Yayınlayan | National Fire Protection Association (ABD) | CEN/TC 191 (Avrupa) | FM Global (sigorta şirketi) |
| Niteliği | Kod / uygulama standardı | Uygulama standardı | Sigortacı kılavuzu (Data Sheet) |
| Birim | gpm/ft², psi, ft² (SI parantezde) | mm/dk, bar, m² (yalnız SI) | ABD birimi, SI parantezde (aynı belgede) |
| Zorunluluk | Yerel yönetmelik benimserse | CEN üyesi ülkelerde ulusal standart | Poliçe şartı olarak sözleşmesel |
| Ekipman onayı | Listelenmiş (UL, FM vb.) | EN 12259 serisi + CE | Yalnızca FM Approved |
Tasarım mantığı: en büyük fark burada
Üç standart da tehlike sınıfına tek bir yoğunluk-alan noktası bağlar; farklar sayılarda ve alanın nasıl değiştiğindedir. NFPA 13-2025'te yoğunluk-alan eğrisi yoktur: Tablo 19.2.3.1.1 hafif ve orta tehlikede alanı 140 m²'de sabit tutup yoğunluğu sınıfla artırır, çok tehlikelide 230 m² kullanır. Alan yalnız tanımlı düzeltmelerle değişir: hızlı tepkili sprinklerde azaltma (19.2.3.2.3), kuru ve çift kilitli ön tepkili sistemde +%30 (19.2.3.2.6), sprinklersiz yanıcı gizli boşluk varsa 280 m² (19.2.3.1.5). EN 12845 Tablo 3'te ise tersi geçerlidir: OH1–OH4'te yoğunluk 5,0 mm/dk'da sabit kalır, alan 72 m²'den 360 m²'ye büyür. FM Global DS 3-26 yoğunluk ve alanı tehlike kategorisine (HC-1/2/3) ve tavan yüksekliğine göre verir (Tablo 2.3.1.10); orta ve yüksek kategorilerde alanı NFPA'dan büyüktür.
| Parametre | NFPA 13 | EN 12845 | FM Global |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk tanımı | Tehlike sınıfı başına tek nokta (Tablo 19.2.3.1.1) | Sabit yoğunluk + sabit alan (Tablo 3) | Tehlike kategorisi ve tavan yüksekliğine göre tablo (DS 3-26 Tablo 2.3.1.10) |
| Hafif tehlike | 4,1 mm/dk × 140 m² | 2,25 mm/dk × 84 m² | HC-1: 4 mm/dk × 140 m² |
| Orta tehlike | 6,1–8,1 mm/dk × 140 m² | 5,0 mm/dk × 72–360 m² | HC-2: 8 mm/dk × 230 m² (bazı işletmeler HC-3) |
| Yüksek tehlike (proses) | 12,2–16,3 mm/dk × 230 m² | 7,5–12,5 mm/dk × 260 m² | HC-3: 12 mm/dk × 230 m² |
| Boru çapı tablodan | Boru çizelgesi (pipe schedule), sınırlı (19.2.2) | Önceden hesaplanmış tablolar: LH, OH1–OH4 ve HHP/HHS (Tablo 6 ve 7) | Yok, hidrolik hesap |
| K-faktör notasyonu | K5.6 (K80), K8.0 (K115), K11.2 (K160), K25.2 (K360) | K80, K115, K160, K360 | ABD notasyonu, SI parantezde: K14.0 (K200) |
NFPA değerleri Tablo 19.2.3.1.1'den (OH1 6,1, OH2 8,1; EH1 12,2, EH2 16,3 mm/dk), EN değerleri Tablo 3'ten, FM değerleri DS 3-26 Tablo 2.3.1.10'un 9 m'ye kadar tavan ve ıslak sistem sütunundan alınmıştır. Tehlike sınıflarının birebir eşleşmesi yoktur; satırlar yaklaşık karşılıkları gösterir.
Su kaynağı: tank hacmini burası belirler
Sahada en pahalı fark bu satırda çıkar. EN 12845 süreyi tehlike sınıfına doğrudan bağlar (8.1.1) ve sprinkler talebine hortum payı eklemez; NFPA 13 depolamada 150 dakikaya (lastik depolamada 180 dakikaya) kadar çıkar (Tablo 20.15.2.6); FM Global ise depolama dışı her tehlike kategorisinde 60 dakika ve hortum payı ister (DS 3-26 2.3.1.12–2.3.1.13).
| Tehlike | NFPA 13 | EN 12845 | FM Global |
|---|---|---|---|
| Hafif | 30 dk + 380 L/dk hortum payı | 30 dk | 60 dk + 950 L/dk hortum payı (HC-1) |
| Orta | 60–90 dk + 950 L/dk hortum payı | 60 dk | 60 dk + 950 L/dk hortum payı (HC-2) |
| Yüksek / depolama | Çok tehlikeli: 90–120 dk + 1900 L/dk; depolama: 60–150 dk (lastik 180 dk) | 90 dk (HHP ve HHS) | HC-3: 60 dk + 1900 L/dk; depolama: 60–120 dk + 950–1900 L/dk (DS 8-9 Tablo 14) |
NFPA süreleri Tablo 19.2.3.1.2 ve Tablo 20.15.2.6'dan alınmıştır; iki değerin küçüğü, akış alarmı ve denetim cihazları sürekli izlenen bir noktaya bağlıysa kullanılabilir (19.2.3.1.3). EN 12845 süreleri 8.1.1'dendir.
En sık yapılan hata: sprinklerleri bir standarda, su deposunu başka bir standarda göre boyutlandırmak. EN yoğunluğunu NFPA süresiyle çarpan proje, kâğıt üzerinde uyumlu görünse de hiçbir standardın gereğini karşılamaz.
Depolama ve ESFR
NFPA 13 depolamayı kendi bölümlerinde, ayrıntılı emtia ve istif eğrileriyle işler. EN 12845 depolamayı Kategori I–IV ile ST1–ST6 depolama konfigürasyonunun kesişiminden okur; ESFR ve CMSA ise 2024'te EN 12845-2 adıyla ayrı bir parçaya taşındı. FM Global depolamayı DS 8-9'da ele alır ve genelde en sıkı olanıdır: Group A plastikte 4 saatlik yangın duvarı isterken NFPA 2 saati kabul eder.
Bakım rejimi
NFPA tasarımı (13) ve bakımı (25) ayrı dokümanlara böler. EN 12845 bakımı kendi metnine gömer: haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık, yıllık, 3, 10 ve 25 yıllık katmanlar aynı standardın içindedir. FM Global bakımı sigorta denetimi üzerinden yürütür; haftalık test kaydı tutulmayan tesiste prim indirimi düşer.
Türkiye'de hangisi geçerli?
BYKHY Madde 96/5 açıktır: "Yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845'e göre yapılması gerekir." Madde 96/1 de sistem elemanlarının TS EN 12259'a uygun olmasını ister. Yönetmelikte NFPA'ya doğrudan atıf yoktur; Madde 5/2, yönetmelikte yeterli hüküm bulunmayan hususlarda Türk Standartlarını, bunlar yoksa Avrupa Standartlarını esas alır ve uluslararası standartları ancak Türk veya Avrupa Standartlarında düzenlenmeyen hususlarda devreye sokar. FM Global ise yasal bir zorunluluk değil, sigorta poliçesinin sözleşmesel şartıdır. Yani yerel onayın temeli TS EN 12845'tir; NFPA 13 ve FM Global, yönetmeliğin asgari şartlarını karşılamak kaydıyla ek katman olarak uygulanır. Ek katmanın ne olacağına pratikte üçlü masada karar verilir: yatırımcı, sigortacı ve üçüncü taraf denetçi.
- NFPA 13 (ek katman): ABD sermayeli tesisler, veri merkezleri, ilaç fabrikaları, FM onaylı depolar.
- TS EN 12845 (yasal temel): Türkiye'deki her sprinkler projesi; AB sermayeli üretim, CE belgeli ihracat yapıları, AB ihaleleri, Avrupa sigortalı lojistik.
- FM Global (ek katman): FM portföyündeki her tesis; prim indirimi hedefleyen yatırımcı.
Kritik kural değişmez: hesaplar standartlar arasında karıştırılmaz. TS EN 12845 tasarımı kendi içinde eksiksiz yapılır; ek katman isteniyorsa o standardın gereği ayrıca ve kendi içinde tutarlı biçimde kontrol edilir. Uygulanan standartlar sözleşmede yazılı olmalı ve tasarım dosyasının ilk sayfasında görünmelidir.
Sık Sorulan Sorular
NFPA 13 ile EN 12845 arasındaki en temel fark nedir?
NFPA 13-2025'te de her tehlike sınıfı için tek bir yoğunluk-alan noktası vardır (Tablo 19.2.3.1.1); fark sayılardadır. NFPA hafif ve orta tehlikede alanı 140 m²'de sabit tutup yoğunluğu artırır; EN 12845 orta tehlikede yoğunluğu 5,0 mm/dk'da sabit tutup alanı 72–360 m² arasında büyütür. Ayrıca NFPA sprinkler talebine hortum payı ekler, EN 12845 eklemez.
Su deposu hacmi hangi standartta daha büyük çıkar?
Depolama dışı kullanımda genellikle FM Global, çünkü her tehlike kategorisinde 60 dakika ve hortum payı ister. Depolamada NFPA 13 150 dakikaya (lastik depolamada 180 dakikaya) kadar çıkabilir; FM DS 8-9 en fazla 120 dakika ister. EN 12845 yüksek tehlikede 90 dakikayı sabitler ve hortum payı eklemez.
Bir projede iki standardı karıştırabilir miyim?
Hayır. Her standart kendi içinde tutarlı bir bütündür. Sprinklerleri EN yoğunluğuyla, su deposunu NFPA süresiyle boyutlandırmak hiçbir standardın gereğini karşılamaz.
Türkiye'de hangisi zorunlu?
BYKHY Madde 96/5 uyarınca yağmurlama sistemi tasarımı TS EN 12845'e göre yapılır; yönetmelikte NFPA 13'e atıf yoktur. NFPA 13 veya FM Global, sigortacı ya da yatırımcı talebiyle, yönetmeliğin asgari şartlarını karşılamak kaydıyla ek katman olarak uygulanır ve sözleşmede yazılı olmalıdır.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 13 Standard for the Installation of Sprinkler Systems (2025). TS EN 12845+A2:2026 ve TS EN 12845-2:2025. FM Global Property Loss Prevention Data Sheets 2-0, 3-26, 8-9. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY). NFPA 13 Tablo 19.2.3.1.1, 19.2.3.1.2, 20.15.2.6; EN 12845 Tablo 3, 6, 7 ve 8.1.1; FM DS 3-26 Tablo 2.3.1.10 ve 2.3.1.12–13, DS 8-9 Tablo 14. Değerler bilgilendirme amaçlıdır; tasarımda standardın tam metni esas alınır.