AVM Atrium: NFPA 92 Duman Kontrolü, CFD FDS ve Egzoz Fanı

Türkiye'nin en büyük AVM'leri 85.000 ile 175.000 m² arasında bir büyüklüğe ulaşıyor ve atrium bu yapıların kalbi. 4 kat yüksekliğinde, 25 metre tavanlı ve günlük 80.000 ziyaretçi alan bir hacimde duman kontrolünün ne kadar kritik olduğu sahada daha iyi anlaşılır. NFPA 92 bu tip atriumlar için net bir çerçeve çiziyor: tahliye kotunun üzerinde 1,8 m temiz yükseklik (clear height), CFD (FDS) modellemesi, 400 °C'de 2 saat dayanan egzoz fanı ve dengeli besleme havası (makeup air). Bu yazı sahada karşılaşılan parametreleri ve Türkiye'deki büyük AVM ölçeklerini özetler.

Atrium Geometrisi

• Yükseklik: tipik 20-40 m
• Açık balkonlar: 4-6 kat galeri
• Dükkân cepheleri: atriuma doğrudan açılıyor
• Cam çatı: çatı ışıklığı ve duman tahliye kapağı (smoke vent)
• Yaya trafiği: pik günde 80.000 kişi

NFPA 92 Hesabı

• Temiz yükseklik (clear height): tahliye kotunun 1,8 m üzeri
• Duman tabakası (smoke layer): z — duman tabakası ara yüzü yüksekliği
• Duman sütunu kütle debisi (egzoz bununla boyutlanır): m = 0,071 · Q^1/3 · z^5/3
• Besleme havası (makeup air): egzoz debisinin %85-95'i; hızı 1 m/s'yi aşmamalı
• Tahliye süresi: duman tabakası ara yüzü, bitişik mekânlara açılan en yüksek korunmasız açıklığın üzerinde veya atriuma açık en yüksek kaçış katının 1,8 m üzerinde; hesaplanan tahliye süresinin 1,5 katı veya 20 dakika (hangisi büyükse) boyunca tutulmalı (NFPA 101-2024, 8.6.7(5))

CFD (FDS) Modelleme

• Fire Dynamics Simulator: NIST'in açık kaynak CFD aracı
• Hesap ağı (mesh): 10-20 cm hücre boyutu
• Tasarım yangını (HRR): perakende için 5 MW
• Kararlı durum: 20 dakikalık simülasyon
• ASET – RSET: güvenli tahliye için sağlanması gereken pay

Egzoz Fanı

• Kapasite: 50-200 m³/s
• Sıcaklık dayanımı: 400 °C'de 2 saat çalışabilen yangın fanı
• Motor konumu: duman akımının dışında
• Yedekleme: N+1 yapılandırma
• Kontrol: FSCS (itfaiye duman kontrol paneli)

Türkiye'deki AVM'ler

• En büyük örnekler: 155.000-175.000 m²
• Orta-büyük ölçekli AVM'ler: 85.000-103.000 m²
• Örnek bir AVM projesi: duman kontrol projesi referansı

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.

MEP Calc'i App Store'dan indir