Deposunu sprinkler ile koruyacaksanız; sistemin sizin sakladığınız mal cinsine göre boyutlanması gerekiyor. NFPA 13 bu iş için commodity classification (emtia sınıflandırması) sistemi kullanır. Yanlış sınıflandırma, yetersiz sprinkler yoğunluğu demektir; doğru yangında sistem malı söndüremez. Bu yazıda Class I-IV ile Group A/B/C plastik sınıflandırmalarını gerçek depolardan örneklerle anlatıyorum.
Neden Sınıflandırma Yapıyoruz?
Bir 5 metre yüksekliğindeki rafta kağıt tuvalet kağıdı ile kauçuk lastik aynı yangın yükü değildir. Tuvalet kağıdı hızlı yanar ama hafif; lastik daha yavaş başlar ama çok yüksek ısı ve toksik duman üretir. NFPA 13; bu farklı emtiaları 4 class + 3 plastik grupta topluyor ve her biri için farklı sprinkler tasarım yoğunluğu belirliyor.
Class I: En Düşük Yangın Yükü
Yanmayan malzemeler veya ağır yanmayan malzemede küçük oranlarda yanabilir madde. Örnekler:
- Metal parçalar (yedek parça deposu)
- Cam şişeler (karton kutuda olsa bile)
- Çimento torbaları, tuğla
- Konserve gıda (palletize edilmiş)
Class II: Hafif Yanıcı
Yanıcı ahşap sandık veya çok yanabilir kağıt kutu içindeki yanmayan içerik. Örnekler: ağaç sandıkta cam şişe, oluklu karton kutu içinde metal parça.
Class III: Yanıcı Mallar
Ahşap, kağıt, doğal lif tekstil, deri gibi ağırlıklı selülozik mallar. Küçük miktarda (%5'e kadar) Grup A plastik içerebilir. Örnekler:
- Kitap / dergi deposu
- Kağıt makarası
- Ahşap mobilya
- Pamuklu tekstil bobini
Class IV: Yüksek Yanıcı
Grup B plastik veya bazı Grup A plastik içeren Class III emtia. Bol ambalajlı elektronik ürünler, kozmetik şişeler bu gruba girer.
Plastik Grupları (A, B, C)
NFPA 13 plastik ve elastomerleri 3 gruba ayırıyor:
- Group A: En yüksek yangın yükü. PE, PP, PS, ABS, nylon, uretan köpük, PVC hariç.
- Group B: Orta. Silikonlar, bazı floropolimerler.
- Group C: En düşük. Fluoride içerikli plastikler, PVDF, melamin.
PVC özellikle ilginç: halojen içerdiği için kendi kendine sönme eğilimi var, bu nedenle Group C sayılıyor. Ama yandığında toksik HCl üretiyor — tasarım açısından ayrı konu.
Yaygın Saha Hataları
- Karma depo varsayılıyor: En yüksek sınıfa göre tasarım yapmak gerekirken ortalamayla gidilirse sistem yetersiz kalır.
- Plastik ambalaj göz ardı ediliyor: Class III emtianın etrafındaki PE shrink wrap emtiayı Class IV'e çekebilir.
- Raf yüksekliği hatalı alınıyor: 3.6 m'nin üstünde high-piled storage kuralları devreye girer.
Sonuç
Emtia sınıflandırması; sprinkler tasarımının temel taşı. Hangi yoğunluk? Hangi alan? Hangi sprinkler tipi? Cevap; depoya ne koyacağınızı bilmekten geçer. İşletme değiştiğinde mal cinsi değişirse sprinkler sistemi de revize edilmek zorunda.

SprinkCalc ile commodity bazlı tasarım
Class I-IV ve Group A/B/C plastik için yoğunluk seçimi, hidrolik hesap ve PDF rapor.
Daha Fazla BilgiTemel referans: NFPA 13 Chapter 5 & 20. Orijinal NFPA yazısı: NFPA Today - Commodity Classifications.