Kısa cevap: NFPA 13 self-storage için ayrı bir tehlike sınıfı tanımlamaz; içerik miktarı ve yanıcılığı nedeniyle bu tesisler NFPA 13-2025 4.3.3.2'deki tanıma göre en az Orta Tehlike Grup 2 (OH2) olarak tasarlanır. Ancak malzeme içeriği bilinmediği için çoğu mühendis Yüksek Tehlike Grup 1 (EH1) sınıfında tasarımı tercih eder.

Standart: NFPA 13 (2025), NFPA 1, BYKHY
Tehlike Sınıfı: Orta Tehlike Grup 2 (OH2) ve üzeri
Okuma süresi: 8 dk


Self-Storage Nedir ve Neden Yangın Riski Farklıdır?

Self-storage (kiralık depo) tesisleri, müşterilerin kişisel eşyalarını kiraladıkları bağımsız depolama ünitelerinden oluşur. Klasik depolama tesislerinden üç temel noktada ayrılır:

  1. Depolanan mal bilinmiyor — Müşteri ne koyduğunu bildirmek zorunda değil. Bir ünitede koltuk takımı, diğerinde lastik takımı, bir başkasında boya teneke veya elektrikli scooter olabilir. Yangın yükü önceden hesaplanamaz.
  2. 7/24 erişim — Müşteriler gece gündüz gelip eşya alıp bırakabilir. Bu, otomatik kapı kilitleri, hareket sensörleri ve kontrolsüz insan trafiği anlamına gelir.
  3. Koridor yapısı — Üniteler dar koridorlara açılır. Duman tahliyesi ve tahliye yolları, standart depolama tesislerinden farklı tasarlanmalıdır.

Türkiye'de self-storage pazarı son 5 yılda hızla büyüdü. Birçok işletme onlarca şube açtı. Ancak BYKHY (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) self-storage için özel bir bölüm içermiyor. Buna karşın BYKHY 96/5 uyarınca yağmurlama sistemi tasarımı TS EN 12845'e göre yapılmak zorundadır; bu yazıdaki NFPA 13 değerleri karşılaştırma ve iyi uygulama amaçlıdır.


NFPA 13 Tasarım Kriterleri

Tehlike Sınıfı

NFPA 13 self-storage için ayrı bir tehlike sınıfı vermez. Standardın OH2 tanımı (NFPA 13-2025, 4.3.3.2): içerik miktarı ve yanıcılığı orta ile yüksek arasında olan mahaller; orta ısı salımlı ürün yığınları en fazla 3,7 m (12 ft), yüksek ısı salımlı yığınlar en fazla 2,4 m (8 ft). Kişisel eşya depolanan üniteler bu tanıma göre en az Orta Tehlike Grup 2 (OH2) olarak tasarlanır. OH2 için tasarım noktası, 140 m² (1.500 ft²) tasarım alanı üzerinde 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²) yoğunluktur (NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1; 2025 baskısında yoğunluk/alan eğrisi yoktur, her tehlike sınıfı için tek nokta verilir).

Ancak malzeme bilinmediği için çoğu proje mühendisi Yüksek Tehlike Grup 1 (EH1) sınıfında tasarımı tercih eder. Karar matrisi:

Durum Önerilen Sınıf Tasarım Yoğunluğu Operasyon Alanı
Müşteri bildirim zorunluluğu var (sözleşme) OH2 8,1 mm/dk (0,20 gpm/ft²) 140 m² (1.500 ft²)
Müşteri ne isterse koyabilir (serbest) EH1 12,2 mm/dk (0,30 gpm/ft²) 230 m² (2.500 ft²)
Plastik yoğunluğu yüksek (geçmiş tecrübe) EH2 16,3 mm/dk (0,40 gpm/ft²) 230 m² (2.500 ft²)

Her Üniteye En Az Bir Sprinkler

IBC (International Building Code) gereği her depolama ünitesinde en az bir sprinkler bulunmalıdır; bu kural duvar yüksekliği veya yapım tipinden bağımsız olarak uygulanır. NFPA 13'te self-storage ünitelerine özel bir kural yoktur; yerleşim, standardın genel aralık kurallarına göre yapılır.

Pratik kural: Orta tehlikede standart sprinklerin koruma alanı en fazla 12,1 m² (130 ft²), sprinkler aralığı en fazla 4,6 m (15 ft) ve duvara uzaklığı bu aralığın yarısını, yani 2,3 m'yi aşamaz (NFPA 13-2025 Tablo 10.2.4.2.1(b), 10.2.6.2.1). Alanı 12,1 m²'yi ya da bir kenarı 4,6 m'yi aşan ünitede ikinci sprinkler gerekir.

Depolama Yüksekliği Sınırı

Standart sarkık ve dik sprinklerde deflektör ile depolamanın üstü arasında en az 450 mm (18 in) boşluk kalmalıdır (NFPA 13-2025, 10.2.9.1); self-storage tesislerinde depolama yüksekliği buna göre sınırlandırılır. Tipik uygulamada:

  • Tavan yüksekliği: 3,0–4,5 m
  • Sprinkler deflektörü ile depolama üstü arasındaki mesafe: ≥ 450 mm

Birçok tesis, müşterinin eşyayı çok yüksek istiflemesini önlemek için ünitelerin üstünü açık ızgara (open-grid) tavan veya kafes tel ile kapatır. Bu, sprinkler püskürtme desenini engellemez ama depolama yüksekliğini fiziksel olarak sınırlar.

Sprinkler Tipi Seçimi

Sprinkler Tipi K-faktörü Tavsiye Gerekçe
Standart tepkili sarkık K80 (K5.6) Minimum OH2 yeterliyse
Hızlı tepkili sarkık K80 (K5.6) Önerilen Hızlı tepki, su tasarrufu
ESFR K360 (K25.2) Yüksek tavanlı açık depolama 4,5 m üzeri depolama
Yan duvar K80 (K5.6) Dar üniteler Duvar montajı

Su Kaynağı ve Pompa Boyutlandırma

Su Talebi Hesabı

OH2 tasarımı için temel su talebi:

Q = Tasarım yoğunluğu × Tasarım alanı + Hortum payı

Q = 8,1 × 139 + 950 ≈ 1.126 + 950 ≈ 2.080 L/dk

Hortum payı: NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.2'ye göre orta tehlike için toplam 250 gpm (≈ 950 L/dk); iç hortum payı (0/50/100 gpm) bu toplamın içindedir.

EH1 tasarımı için:

Q = 12,2 × 232 + 1.900 ≈ 2.830 + 1.900 ≈ 4.730 L/dk

Hortum payı: aynı tabloya göre yüksek tehlike için toplam 500 gpm (≈ 1.900 L/dk).

Su Deposu Kapasitesi

BYKHY Madde 92'ye göre su deposu kapasitesi sprinkler sistemi + iç hidrant + dış hidrant eşzamanlı su talebine göre hesaplanır. Self-storage için tipik:

  • Süre: NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.2'ye göre orta tehlikede 60–90 dk, yüksek tehlikede 90–120 dk
  • Örnek hacim: OH2 için 2.080 L/dk × 60 dk ≈ 125 m³; EH1 için 4.730 L/dk × 90 dk ≈ 425 m³ (BYKHY Madde 92 hidrant ve dolap payları ayrıca eklenir)

Pompa Seçimi

Pompa, hidrolik hesaptan çıkan sistem talebine göre seçilir:

  • Tip: elektrik motorlu (saha erişimi kolay)
  • Debi: hidrolik hesaptan çıkan sistem talebini karşılayacak anma debisi
  • Basınç: hidrolik hesapla bulunan sistem basıncı (boru sürtünme ve kot kayıpları dahil) + emniyet payı

Bina Bölmelendirme ve Pasif Koruma

Yangın Bölümleri

Self-storage tesislerinde yangın bölümü stratejisi iki yaklaşım izler:

Yaklaşım 1: Tam bölmelendirme

  • Üniteler arasındaki duvarlar yangına dayanıklı (en az 60 dakika)
  • Koridor duvarları 120 dakika
  • En büyük bölüm alanı: 1.115 m² (12.000 ft²); tek katlı, koridorsuz ve her ünite arasında 1 saatlik yangın bariyeri bulunan binada

Yaklaşım 2: Sprinkler koruması + bölmelendirme

  • Sprinkler ve 60 dakikalık duvarlar
  • En büyük bölüm alanı: BYKHY'ye göre bina yükseklik sınıfına bağlı

Duman Kontrolü

Koridor yapısı nedeniyle duman kontrolü kritiktir:

  • Uzun ve çıkmaz koridorlar: Duman tahliyesi projeye özel değerlendirilir (BYKHY Madde 85-88)
  • Tahliye yolu: Minimum 2 bağımsız çıkış
  • Duman dedektörü: Koridor ve ortak alanlarda, NFPA 72 yerleşim kurallarına göre
  • Atrium varsa: NFPA 92 duman yönetimi uygulanır

Yangın Alarm ve Algılama Sistemi

Sistem Seçimi

Self-storage tesisleri için adreslenebilir yangın alarm sistemi önerilir. Her üniteye duman dedektörü koymak pratik değil (müşteri eşyası engel olabilir), ancak koridorlarda ve ortak alanlarda dedektör bulunmalıdır.

Bileşen Yerleşim Standart
Duman dedektörü Koridor ve ortak alanlar NFPA 72
Isı dedektörü Her ünite girişi (opsiyonel) NFPA 72
Akış şalteri Her sprinkler bölgesi NFPA 13
Yangın ihbar butonu Her çıkış kapısında NFPA 72
Flaşörlü siren Koridor ve ortak alanlar NFPA 72

7/24 Erişim ve Alarm Yönetimi

Self-storage tesislerinde müşteriler 7/24 erişebilir. Bu, yangın alarm sisteminin iki modda çalışması gerektiği anlamına gelir:

  1. Mesai saatleri (bina dolu): Alarm → siren + flaşör + itfaiyeye otomatik bildirim
  2. Mesai dışı (bina boş): Alarm → siren + flaşör + itfaiyeye otomatik bildirim + güvenlik firmasına bildirim

BYKHY Uyumu

BYKHY, self-storage için spesifik kurallar içermese de, aşağıdaki maddeler uygulanır:

  • Madde 96: Otomatik yağmurlama sistemi
  • Madde 94–95: Yangın dolabı ve hidrant sistemi
  • Madde 24: Yangın kompartımanları
  • Madde 85–88: Duman kontrolü

Türkiye'deki self-storage tesislerinin çoğu, yangın koruması açısından "depo" sınıfında değerlendirilir ve BYKHY'nin depo gereksinimlerine tabi olur.


Türkiye'deki Örnek Projeler

Çok Şubeli İşletmelerin Tesisleri

Çok şubeli self-storage işletmelerinin tesisleri genellikle bodrum kat veya sanayi tipi binalara dönüştürülerek kurulur. Bu durum, yangın koruması açısından ek zorluklar yaratır:

  • Bodrum kat: Duman tahliyesi ve su drenajı ayrıca güçlendirilmeli
  • Sanayi binası dönüşümü: Tavan yüksekliği ve yapısal yangın dayanımı kontrol edilmeli
  • Koridor genişliği: BYKHY Madde 33/1'e göre kaçış yolu hesaplanan değerden ve 80 cm'den dar olamaz, hol veya koridor olarak kullanılıyorsa 110 cm'den az olamaz; yüksek binalarda 120 cm'den az olamaz (Madde 33/2)

Uygunluk Zorlukları

Türkiye'deki self-storage tesislerinin en büyük sorunları:

  1. Mevzuat boşluğu — BYKHY self-storage tanımıyor; "depo" mu "iş yeri" mi belirsiz
  2. Sigorta eksikliği — Müşterinin eşyası sigortalı mı? Yangın sonrası kim ödüyor?
  3. Denetim — Periyodik bakım (NFPA 25) genellikle yapılmıyor
  4. Müşteri eğitimi — Yanıcı madde koymama sözleşmesi olsa da uygulanması zor

Pratik Tasarım Kontrol Listesi

  • ☐ Tehlike sınıfı belirlendi (OH2 minimum, EH1 önerilen)
  • ☐ Her üniteye en az 1 sprinkler yerleştirildi
  • ☐ Depolama yüksekliği sınırı (deflektör altı ≥ 450 mm) için fiziksel engel var
  • ☐ Su talebi hesabı yapıldı (L/dk)
  • ☐ Su deposu kapasitesi ≥ 60 dakika (OH2) / 90 dakika (EH1)
  • ☐ Koridor duman tahliyesi projeye özel değerlendirildi
  • ☐ Adreslenebilir yangın alarm sistemi (koridor + ortak alan)
  • ☐ En az 2 bağımsız tahliye yolu
  • ☐ Yangın dolabı yerleşimi BYKHY Madde 94'e göre (hortum erişim mesafesi)
  • ☐ İtfaiye bağlantısı (FDC) binanın girişinde, erişilebilir
  • ☐ Müşteri sözleşmesinde yanıcı madde yasağı maddesi var
  • ☐ NFPA 25 periyodik bakım planı hazır

Kaynakça

  1. NFPA 13 — Standard for the Installation of Sprinkler Systems, 2025 Edition. National Fire Protection Association. https://www.nfpa.org/codes-and-standards/nfpa-13/standard-development/13

  2. NFPA 1 — Fire Code, 2024 Edition. National Fire Protection Association. https://www.nfpa.org/codes-and-standards/nfpa-1/standard-development/1

  3. NFPA 72 — National Fire Alarm and Signaling Code, 2025 Edition. National Fire Protection Association. https://www.nfpa.org/codes-and-standards/nfpa-72/standard-development/72

  4. NFPA 92 — Standard for Smoke Control Systems, 2024 Edition. National Fire Protection Association. https://www.nfpa.org/codes-and-standards/nfpa-92/standard-development/92

  5. International Code Council — International Building Code (IBC), Section 903 (Automatic Sprinkler Systems) and Section 422 (Self-Service Storage Facility). https://codes.iccsafe.org/s/IBC2024P1

  6. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) — RG 19/12/2007-26735. Değişiklikler: RG 09/09/2009-27344; RG 05/04/2012-28255; RG 09/07/2015-29411; 14/06/2017 tarihli ve 2017/10459 sayılı BKK (yürürlük 29/06/2017); 05/02/2018 tarihli ve 2018/11347 sayılı BKK (yürürlük 15/03/2018); RG 04/11/2020-31294 (CB Kararı 3167); RG 20/11/2021-31665 (CB Kararı 4825); RG 01/07/2025-32943 (CB Kararı 10026). Kullanılan maddeler: 24, 33, 85-88, 92, 94, 95, 96. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/21.5.200712937.pdf

  7. Self Storage Association (SSA) — Industry Standards and Best Practices. https://www.selfstorage.org

  8. SFPE — Society of Fire Protection Engineers. Fire Protection Engineering Resources. https://www.sfpe.org

  9. FM Global — Property Loss Prevention Data Sheets. https://www.fmglobal.com/research-and-resources/fm-global-data-sheets



Sık Sorulan Sorular

Self-storage tesisleri için en düşük sprinkler tehlike sınıfı nedir?

NFPA 13 self-storage için ayrı bir tehlike sınıfı tanımlamaz; 4.3.3.2'deki OH2 tanımına göre bu tesisler en az Orta Tehlike Grup 2 (OH2) olarak tasarlanır. Ancak malzeme içeriği bilinmediği için çoğu mühendis Yüksek Tehlike Grup 1 (EH1) sınıfında tasarımı tercih eder.

Her self-storage ünitesine sprinkler gerekli mi?

Evet. IBC gereği her depolama ünitesinde en az bir sprinkler bulunmalıdır; bu kural duvar yüksekliği veya yapım tipinden bağımsızdır. NFPA 13'ün genel aralık kurallarına göre orta tehlikede bir sprinkler en fazla 12,1 m² alanı korur ve duvara en fazla 2,3 m uzakta olabilir; bu sınırları aşan ünitelerde ikinci sprinkler gerekir.

BYKHY self-storage için özel kurallar içeriyor mu?

Hayır. BYKHY self-storage için özel bir bölüm içermemektedir. Türkiye'deki self-storage tesisleri genellikle depo sınıfında değerlendirilir ve BYKHY'nin depo gereksinimlerine (Madde 24, 85-88, 94, 95, 96) tabi olur.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir
Kaynaklar & Uyarı

Kaynaklar yazı sonundaki Kaynakça bölümünde listelenmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; madde numaraları, eşik değerler ve muafiyetler için Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik ve standart metinleri esas alınmalı, projelendirme yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.