Türkiye'de bir yapıya otomatik yağmurlama (sprinkler) sisteminin zorunlu olup olmadığı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 96/2 ile belirlenir. Madde beş bentte (a–e) net eşikler verir; yapı bentlerden herhangi birine giriyorsa sistem mecburidir. Bu yazı bentleri yönetmelik ifadesiyle aktarır, yüksek bina tanımıyla ilişkisini açıklar ve tasarımın hangi standarda göre yapılacağını (Madde 96/5: TS EN 12845) gösterir.
Bu yazıdaki eşikler, BYKHY'nin mevzuat.gov.tr'deki güncel konsolide metninden (işlenmiş son değişiklik: RG 01/07/2025-32943) aktarılmıştır. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete'de yayımlanan yürürlükteki metin ve yetkili idarenin (itfaiye/ruhsat makamı) yorumudur. Karma kullanımlı ve eşiğe yakın projelerde güncel resmi metni ve idare görüşünü mutlaka teyit edin.
BYKHY Sprinkler Zorunluluğunu Nasıl Belirler?
BYKHY sprinkler zorunluluğunu Madde 96/2'de sayar. Bentler birbirinden bağımsızdır: yapı bentlerden herhangi birine giriyorsa otomatik yağmurlama sistemi kurulması mecburidir. Bentlerde kullanılan ölçütler şunlardır:
- Yapı yüksekliği: 30,50 m (konut dışı binalar, 96/2-a), 51,50 m (konutlar, 96/2-b), 21,50 m (yataklı tesisler, 96/2-ç). Eşikler bina yüksekliği değil, yapı yüksekliği üzerinden tanımlıdır.
- Kullanım: kapalı otopark, konaklama (otel, yurt, pansiyon, misafirhane), katlı mağaza ile alışveriş, ticaret ve eğlence yerleri, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılar.
- Alan veya kapasite: 600 m² ya da asansörle 10'dan fazla araç (kapalı otopark), 100 oda veya 200 yatak (konaklama), 2000 m² (katlı mağaza vb.), 1000 m² (kolay alevlenici madde).
- Tehlike sınıfı: zorunluluğu değil, sistemin nasıl tasarlanacağını belirler; başlıklar kullanım alanının tehlike sınıfı ve başlığın koruma alanı dikkate alınarak yerleştirilir (Madde 96/5).
Aşağıdaki tablo bentleri yönetmelik ifadesiyle verir.
Madde 96/2: Sprinklerin Zorunlu Olduğu Yerler
| Bent | Yönetmelik ifadesi | Eşik |
|---|---|---|
| 96/2-a | Yapı yüksekliği 30.50 m'den fazla olan konut haricindeki bütün binalarda | Yapı yüksekliği > 30,50 m (konut dışı tüm kullanımlar) |
| 96/2-b | Yapı yüksekliği 51.50 m'yi geçen konutlarda | Yapı yüksekliği > 51,50 m |
| 96/2-c | Alanlarının toplamı 600 m²'den büyük olan kapalı otoparklarda ve 10'dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda | Toplam alan > 600 m² veya asansörle > 10 araç |
| 96/2-ç | Birden fazla katlı bir bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21.50 m'den fazla olan bütün yataklı tesislerde | > 100 oda veya > 200 yatak (çok katlı bina); yataklı tesislerde yapı yüksekliği > 21,50 m |
| 96/2-d | Toplam alanı 2000 m²'nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde | Toplam alan > 2000 m² |
| 96/2-e | Toplam alanı 1000 m²'den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda | Toplam alan > 1000 m² |
Kullanım türüne göre okuma
| Kullanım | İlgili bent | Açıklama |
|---|---|---|
| Konut | 96/2-b | Yapı yüksekliği 51,50 m'yi geçerse zorunlu. Bu değerin altındaki konut yüksek bina olsa da bina geneli için zorunluluk doğmaz; kapalı otoparkı 96/2-c'ye giriyorsa otoparkta sistem gerekir. |
| Büro / Ofis | 96/2-a | Yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla ise zorunlu. 96/2'de büro için ayrı bir alan eşiği yoktur. |
| Otel, yurt, pansiyon, misafirhane | 96/2-ç (ayrıca 96/2-a) | Çok katlı binada 100'ü aşan oda veya 200'ü aşan yatak; yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşarsa 96/2-a da uygulanır. |
| Sağlık (hastane) | Ayrı bent yok; 96/2-ç ve 96/2-a | 96/2'de hastaneye özgü bir bent yoktur. Yataklı sağlık tesisleri, 96/2-ç'deki "yapı yüksekliği 21.50 m'den fazla olan bütün yataklı tesisler" ifadesi kapsamında değerlendirilir; yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşan tüm sağlık yapıları ise 96/2-a kapsamındadır. |
| AVM, katlı mağaza, eğlence yeri | 96/2-d | Toplam alan 2000 m²'nin üzerinde ise zorunlu. |
| Kapalı otopark | 96/2-c (ayrıca 60/1) | Alanlarının toplamı 600 m²'den büyükse veya asansörle 10'dan fazla araç alınıyorsa zorunlu. Madde 60/1, 600 m² eşiğinde yangın dolabı ve itfaiye su alma ağzını da mecbur kılar. |
| Sanayi / Depolama | 96/2-e (ayrıca 96/2-a) | Kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda toplam alan 1000 m²'yi aşarsa zorunlu. Bunun dışında 96/2'de sanayi ve depo için genel bir alan eşiği yoktur. |
Yağmurlama yapılmayabilecek ve yapılmayacak mahaller
Madde 96/3: yanıcı malzeme içermeyen ve yanıcı malzeme depolanmayan ıslak hacimlere, yanıcı malzeme ihtiva etmeyen ve yangına dirençli yapı elemanları ile ayrılan yangın merdiveni yuvalarına, asansör kuyusuna ve gazlı, kuru toz, su sprey ve benzeri diğer otomatik söndürme sistemleri ile korunan mahallere yağmurlama sistemi yapılmayabilir. Madde 96/4: su ile genişleyen veya reaksiyona girerek yangının büyümesine sebep olabilecek maddelerin bulunduğu mahallere yağmurlama sistemi yapılmaz.
Yüksek Bina Tanımı: 21,50 m ve 30,50 m
BYKHY'de yükseklik iki farklı kavramla ölçülür:
- Bina yüksekliği (Madde 4/h): Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafe veya imar planında ve bu Yönetmelikte öngörülen yükseklik.
- Yapı yüksekliği (Madde 4/bbb): Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil olmak üzere, yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliği.
Madde 4/ccc'ye göre yüksek bina, bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binadır. Bu tanım sprinkler için doğrudan bir tetikleyici değildir: Madde 96/2'deki yükseklik eşikleri yapı yüksekliği üzerinden ve kullanıma göre ayrı ayrı tanımlanır (konut dışı 30,50 m, konut 51,50 m, yataklı tesis 21,50 m). Örneğin yapı yüksekliği 40 m olan bir konut yüksek bina statüsünde olabilir, ancak 96/2-b eşiğini (51,50 m) aşmadığı için bina geneli sprinkler zorunluluğu doğmaz; aynı yapı yüksekliğindeki bir büro binasında ise 96/2-a gereği sprinkler mecburidir. Yüksek bina statüsü ise başka hükümleri doğrudan tetikler; örneğin yangın dolabı tesisatı yüksek binalarda mecburidir (Madde 94/b-1).
AVM, Otel ve Depolama: Öne Çıkan Kullanımlar
Alışveriş merkezleri ve katlı mağazalar: toplam alanı 2000 m²'nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde sprinkler mecburidir (Madde 96/2-d). Atrium varlığı ayrıca duman kontrolü gerektirir.
Otel, yurt, pansiyon ve misafirhaneler: birden fazla katlı bir binada yatılan oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçtiğinde, ayrıca yapı yüksekliği 21,50 m'den fazla olan bütün yataklı tesislerde sprinkler mecburidir (Madde 96/2-ç). Bu eşiklerin altındaki küçük konaklama yapılarında 96/2-ç kapsamında zorunluluk yoktur; yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşarsa 96/2-a ayrıca uygulanır.
Depolama ve sanayi yapıları: 96/2'de genel bir alan eşiği yoktur. Toplam alanı 1000 m²'den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda (96/2-e) ve yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binalarda (96/2-a) sprinkler mecburidir. Bu bentlere girmeyen depolarda sprinkler yönetmelik zorunluluğu değil, risk ve sigorta kararıdır; yüksek raflı depolama ve plastik/yanıcı emtia bu kararı çoğu zaman sprinkler yönünde belirler.
Tasarım Standardı: TS EN 12845 (Madde 96/5)
BYKHY sprinkler tasarım standardını seçime bırakmaz. Madde 96/5: "Yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845'e göre yapılması gerekir." Aynı fıkra, başlık yerleşiminin kullanım alanının tehlike sınıfı ve başlığın koruma alanı dikkate alınarak yapılacağını ve Düşük Tehlike ile Orta Tehlike-1 kullanım alanlarında bir standart yağmurlama başlığının en çok 21 m² alanı koruyacak şekilde yerleştirilebileceğini belirtir. Madde 96/1 ise sistem elemanlarının TS EN 12259'a uygun olmasını şart koşar.
- TS EN 12845 — yönetmeliğin öngördüğü tasarım standardı; mm/dk yoğunluk, m² operasyon alanı, bar ve L/dk birimleri.
- NFPA 13 — ABD kaynaklı; yoğunluk/alan (density-area) yöntemi, gpm/ft² ve psi birimleri. BYKHY'de alternatif olarak tanımlanmamıştır; sigortacı veya yatırımcı şartı olduğunda, yönetmeliğin asgari şartlarını karşılamak kaydıyla ek bir katman olarak uygulanabilir.
Madde 5/2'deki uluslararası standart imkânı yalnız Türk veya Avrupa Standartlarında düzenlenmeyen hususlar içindir; sprinkler tasarımı TS EN 12845'te düzenlendiği için bu imkân tasarım standardını değiştirmez. Aynı projede iki standardın kriterlerini karıştırmak (örneğin sprinkleri EN 12845'e, pompayı NFPA'ya göre boyutlandırmak) su kaynağı süresi ve debi tanımlarında uyumsuzluğa yol açar. NFPA 13 ek şart olarak isteniyorsa tasarım TS EN 12845'e göre kurulur, NFPA 13 kontrolü bunun üzerine yapılır.
Sprinkler Zorunlu Olmadığında Ne Yapılır?
Sprinklerin zorunlu olmadığı yapılarda diğer sistemler kendi hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir; örneğin yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7'deki değerleri aşan binalarda otomatik yangın algılama (Madde 75/3), yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²'den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binalarında yangın dolabı (Madde 94/b-1) mecburidir. Tipik tamamlayıcı önlemler:
- Yangın algılama ve uyarı sistemi
- Yangın dolapları ve hidrant sistemi
- Taşınabilir yangın söndürücüler
- Gerekli hâllerde duman kontrolü ve basınçlandırma
- Sunucu odası/arşiv gibi hacimlerde gazlı söndürme
Sprinkler zorunlu olmasa bile, risk yüksekse tasarımcı gönüllü olarak yağmurlama önerebilir; bu hem can güvenliğini artırır hem de sigorta primlerini olumlu etkileyebilir.
Saha Pratiği: Tasarımcı İçin Kontrol Listesi
- Yüksekliği net ölçün: Yapı yüksekliğini (Madde 4/bbb) hesaplayıp 96/2 eşikleriyle (30,50 / 51,50 / 21,50 m) karşılaştırın; bina yüksekliğini (Madde 4/h) yüksek bina statüsü için ayrıca hesaplayın.
- Kullanım sınıfını doğru belirleyin: Karma kullanımlı yapılarda en kritik sınıf esas alınır.
- Alan ve kapasite eşiklerini kontrol edin: Kapalı otopark 600 m² (veya asansörle 10'dan fazla araç), katlı mağaza vb. 2000 m², kolay alevlenici madde 1000 m², konaklamada 100 oda / 200 yatak.
- Bölmelemeyi ayrı değerlendirin: 96/2'deki alan eşikleri toplam alan üzerinden tanımlıdır; kompartımanlara ayırma bu eşikleri ortadan kaldıran bir istisna olarak 96/2'de yer almaz.
- Standardı sabitleyin: Tasarımı TS EN 12845'e göre yapın (Madde 96/5); NFPA 13 yalnız ek şart (sigortacı/yatırımcı) olarak, yönetmeliğin asgari şartlarını karşılamak kaydıyla.
- İdare görüşünü teyit edin: Sınıra yakın projelerde itfaiye/ruhsat makamının yorumunu erken alın.
BYKHY sprinkler rehberi: tüm yazılar
Bu yazı, zorunluluk eşiklerinin genel çerçevesini verir. Tek tek kullanım türleri, belgelendirme ve onay süreci için BYKHY klasöründeki 22 yazı aşağıda (son 10 madde yorumu Eylül 2026):
- Hangi Binalarda Sprinkler Zorunlu? Karar Ağacı
Madde 96/2 eşikleriyle karar ağacı, 96/5 TS EN 12845 şartı ve zorunlu olmadığı hâlde sprinkler kurma gerekçeleri. - Türkiye'de Hangi Standart Uygulanır? BYKHY, NFPA 13 ve EN 12845
BYKHY Madde 96/5'in TS EN 12845 şartı, NFPA 13'ün ek katman olarak yeri, sigortacı ve yatırımcı gereksinimleri nasıl yönetilir. - Yüksek Binalarda Yangın Gereksinimleri
Yüksek yapı tanımı, basınç bölgeleri, yangın merdiveni ve basınçlandırma, itfaiye asansörü, yangın kontrol merkezi ve sprinkler tasarımının değişen noktaları. - Kaçış Yolları ve Yangın Merdivenleri: Tasarım Mantığı
Kaçış yolu tanımı, iki yönlü kaçış ilkesi, çıkış kapasitesi, korunumlu merdiven ve basınçlandırma, acil aydınlatma ve sahada en sık görülen ihlaller. - Yangın Dolabı ve Hidrant Sistemleri
Yangın dolabı tipleri, yerleşim ve erişim kuralları, hidrant çeşitleri ve aralıkları, itfaiye bağlantısı, basınç sınırları ve periyodik testler. - Otoparklarda Yangın Koruması ve Elektrikli Araç Riski
Kapalı otoparkta sprinkler, duman tahliyesi ve drenaj gereksinimleri; elektrikli araç şarj istasyonlarının getirdiği yeni riskler ve tasarım yaklaşımı. - Alışveriş Merkezlerinde Yangın Koruması ve Atriyum
AVM'de atriyum duman kontrolü, mağaza içi tehlike sınıflandırması, kiracı tadilatlarının yarattığı risk ve sinema, çocuk alanı, yemek katı özel durumları. - Hastanelerde Yangın Koruması: Yatay Tahliye ve Süreklilik
Hastanede yangın stratejisinin neden yatay tahliyeye dayandığı, yangın bölmeleri, ameliyathane ve yoğun bakım özel durumları, tıbbi gaz ve süreklilik. - Okul ve Yurtlarda Yangın Koruması
Okulda tahliye tatbikatı ve kaçış tasarımı, yurtlarda uyuyan kullanıcı riski, laboratuvar ve atölye tehlikeleri, sprinkler ve algılama seçimi. - TSE, CE, UL, FM, LPCB ve VdS: Onay Şemaları Arasındaki Fark
CE işareti ile ürün onayı aynı şey mi, UL listeleme ile FM onayı farkı, LPCB ve VdS'in yeri ve projede hangi belgenin isteneceği. - Yangın Projesi Onay Süreci: Adım Adım
Yangın projesi hangi aşamalardan geçer, itfaiye görüşü ne zaman alınır, hangi belgeler istenir, revizyon nasıl yönetilir ve süreç nasıl kısaltılır. - Yangın Güvenliği Yönetimi, Tatbikat ve Kayıtlar
Yangın güvenliği yönetiminin unsurları, ekip yapısı, tatbikat senaryoları, sıcak çalışma izni, devre dışı bırakma yönetimi ve tutulması gereken kayıtlar. - Yüksek Bina Eşiği 21,50 m: Bu Rakam Nereden Geliyor?
BYKHY Madde 4 yükseklik sınıfları ve 21,50 m eşiğinin tasarım etkisi. - Yangın Kompartımanı Alanları: 1.000 m² mi 15.000 m² mi?
Kullanım sınıfına göre azami kompartıman alanları ve sprinkler etkisi (Madde 24). - Kaçış Mesafesi 40 cm Kuralı: Duvar Kenarından Neden Ölçüyoruz?
Kaçış uzaklığı ölçüm mantığı ve Ek-5/B sınırları. - Basınçlandırma Eşikleri: 30,50 m ve 51,50 m Sırrı
Kaçış merdiveni basınçlandırma eşikleri ve gerekçeleri (Madde 89). - Su Deposu Kapasitesi: Ek-8/A mı, Hidrolik Hesap mı?
Yangın su deposu hacminde iki yöntem ve hangisinin ne zaman kullanılacağı (Madde 92). - Yangın Dolabı 100 L/dak ve 400 kPa: Bu Rakamlar Neden Kritik?
Yangın dolabı tasarım debisi ve basıncının hesap mantığı (Madde 94). - Çevre Hidrantı 1.900 L/dak: Bu Debi Nereden Geliyor?
Hidrant dizayn debisi, tehlike sınıfına göre artış ve test yöntemi (Madde 95). - Kazan Dairesi 120 Dakika: En Çok İhlal Edilen Madde
Kazan dairesi yangın dayanımı ve yaygın ihlaller (Madde 54). - Atrium 90 m² Kuralı: Neden 90 ve Duman Perdesi 45 cm?
Atrium alanı ve duman perdesi kurallarının mantığı. - Sprinkler + Kompartıman = Sınırsız Alan: BYKHY'nin Gizli Gücü
Uygun yangın kontrol sistemlerinden biriyle (algılama, yağmurlama, duman tahliyesi vb.) sınırsız kompartıman alanı.
Klasörün tamamı için: Türkiye Mevzuatı — BYKHY yazıları. Avrupa standardı tarafı için: EN 12845 yazıları ve EN 12845 nedir, kapsamı ve NFPA farkları.
Sık Sorulan Sorular
BYKHY nedir ve sprinkler zorunluluğunu neye göre belirler?
BYKHY, 'Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in kısaltmasıdır ve Türkiye'de her türlü yapının yangına karşı korunmasında uyulacak asgari kuralları belirler. Otomatik yağmurlama (sprinkler) zorunluluğu Madde 96/2'de beş bentte (a–e) sayılır: konut dışı binalarda yapı yüksekliği 30,50 m, konutlarda 51,50 m, kapalı otoparklarda 600 m² veya asansörle 10'dan fazla araç, konaklama yapılarında 100 oda / 200 yatak ve yataklı tesislerde yapı yüksekliği 21,50 m, katlı mağaza ve alışveriş, ticaret, eğlence yerlerinde 2000 m², kolay alevlenici ve parlayıcı madde bulunan yapılarda 1000 m². Yapı bentlerden herhangi birine giriyorsa sistem mecburidir.
BYKHY'de sprinkler kaç metreden zorunlu olur?
Madde 96/2'deki yükseklik eşikleri yapı yüksekliği üzerinden tanımlanır: konut haricindeki bütün binalarda yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla ise (96/2-a), konutlarda yapı yüksekliği 51,50 m'yi geçerse (96/2-b), yataklı tesislerde yapı yüksekliği 21,50 m'den fazla ise (96/2-ç) sprinkler mecburidir. Yüksek bina tanımı (Madde 4/ccc: bina yüksekliği 21,50 m, yapı yüksekliği 30,50 m) tek başına sprinkler tetikleyicisi değildir; örneğin yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşmayan bir konut yüksek bina olsa da 96/2-b kapsamına girmez.
Hangi binalarda yağmurlama (sprinkler) zorunludur?
Madde 96/2'ye göre: a) yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan konut haricindeki bütün binalarda; b) yapı yüksekliği 51,50 m'yi geçen konutlarda; c) alanlarının toplamı 600 m²'den büyük olan kapalı otoparklarda ve 10'dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklarda; ç) birden fazla katlı bir bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21,50 m'den fazla olan bütün yataklı tesislerde; d) toplam alanı 2000 m²'nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde; e) toplam alanı 1000 m²'den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda.
BYKHY'ye göre yüksek bina tanımı nedir?
Madde 4/ccc'ye göre yüksek bina, bina yüksekliği 21,50 m'den, yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binadır. Bina yüksekliği (Madde 4/h), binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan mesafe veya imar planında ve Yönetmelikte öngörülen yüksekliktir; yapı yüksekliği (Madde 4/bbb) ise bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil bütün katların toplam yüksekliğidir. Yüksek bina statüsü yangın dolabı (Madde 94/b-1) gibi hükümleri doğrudan tetikler; sprinkler zorunluluğu ise Madde 96/2'deki eşiklere bağlıdır.
AVM ve alışveriş merkezlerinde sprinkler zorunlu mu?
Toplam alanı 2000 m²'nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde otomatik yağmurlama sistemi mecburidir (Madde 96/2-d). Bu eşiğin altında kalsa bile yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşan ticaret yapıları 96/2-a kapsamındadır; alanlarının toplamı 600 m²'den büyük kapalı otoparklarda ise 96/2-c ayrıca uygulanır.
Konut binalarında sprinkler zorunlu mudur?
Konutlarda sprinkler, yapı yüksekliği 51,50 m'yi geçtiğinde mecburidir (Madde 96/2-b). Yapı yüksekliği bu değeri geçmeyen konutlarda, yüksek bina olsalar bile, bina geneli için 96/2 kapsamında sprinkler zorunluluğu doğmaz. Ancak konutun alanlarının toplamı 600 m²'den büyük kapalı otoparkı veya 10'dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparkı varsa otoparkta sistem mecburidir (Madde 96/2-c ve 60/1).
Depolama ve sanayi yapılarında sprinkler ne zaman gerekir?
Madde 96/2'de sanayi ve depolama için genel bir alan eşiği yoktur. Toplam alanı 1000 m²'den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda (96/2-e) ve yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binalarda (96/2-a) sprinkler mecburidir. Su ile genişleyen veya reaksiyona girerek yangının büyümesine sebep olabilecek maddelerin bulunduğu mahallere yağmurlama sistemi yapılmaz (96/4). Bu bentlere girmeyen depolarda sprinkler; raf yüksekliği, emtia ve sigorta şartlarına göre verilen bir risk kararıdır.
BYKHY sprinkler tasarımında hangi standardı esas alır?
Madde 96/5: 'Yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845'e göre yapılması gerekir.' Aynı fıkraya göre Düşük Tehlike ve Orta Tehlike-1 kullanım alanlarında bir standart yağmurlama başlığı en çok 21 m² alanı koruyacak şekilde yerleştirilebilir; sistem elemanlarının TS EN 12259'a uygun olması da şarttır (96/1). NFPA 13 yönetmelikte alternatif olarak tanımlanmamıştır; sigortacı veya yatırımcı şartı olduğunda, yönetmeliğin asgari şartlarını karşılamak kaydıyla ek katman olarak uygulanabilir. Madde 5/2'deki uluslararası standart imkânı yalnız Türk veya Avrupa Standartlarında düzenlenmeyen hususlar içindir.
Otel ve yatakhanelerde sprinkler zorunlu mu?
Birden fazla katlı bir bina içerisindeki yatılan oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçen otellerde, yurtlarda, pansiyonlarda, misafirhanelerde ve yapı yüksekliği 21,50 m'den fazla olan bütün yataklı tesislerde otomatik yağmurlama mecburidir (Madde 96/2-ç). Bu eşiklerin altındaki küçük konaklama yapılarında 96/2-ç kapsamında zorunluluk yoktur; yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşarsa 96/2-a ayrıca uygulanır.
Sprinkler zorunlu olmadığında yerine ne önerilir?
Sprinklerin zorunlu olmadığı yapılarda diğer sistemler kendi hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir: örneğin yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7'deki değerleri aşan binalarda otomatik yangın algılama (Madde 75/3), yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²'den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binalarında yangın dolabı (Madde 94/b-1) mecburidir. Bazı özel hacimlerde (sunucu odası, arşiv) su yerine gazlı söndürme tercih edilir. Sprinkler zorunlu olmasa bile, risk yüksekse tasarımcı gönüllü olarak yağmurlama önerebilir; bu, sigorta primlerini de olumlu etkileyebilir.
Kat alanı ve toplam alan eşikleri sprinkler kararını nasıl etkiler?
Madde 96/2'deki alan eşikleri toplam alan üzerinden tanımlanır: kapalı otoparklarda alanlarının toplamı 600 m², katlı mağaza ve alışveriş, ticaret, eğlence yerlerinde toplam alan 2000 m², kolay alevlenici ve parlayıcı madde bulunan yapılarda toplam alan 1000 m². Kat alanına bağlı ayrı bir sprinkler eşiği yoktur. Yangın kompartımanlarına ayırma, 96/2'de bu eşikleri ortadan kaldıran bir istisna olarak yer almaz; kompartıman alanları ayrıca Madde 24 ve Ek-4'e göre belirlenir.
Bu yazıdaki eşikler yasal olarak bağlayıcı mı?
Bu yazıdaki eşikler BYKHY Madde 96/2'nin güncel konsolide metninden aktarılmıştır; ancak bağlayıcı olan, Resmî Gazete'de yayımlanan yürürlükteki yönetmelik metni ve yetkili idarenin (itfaiye/ruhsat) yorumudur. Yönetmelik değişebileceğinden uygulamada güncel resmi metni kontrol edin ve gerektiğinde yangın güvenliği uzmanına danışın.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indir