Buhar ve gaz türbinleri 3000 d/dk'da dönerken yatak gövdeleri 60-80 bar basınçta mineral yağla yağlanıyor. Santralde en çok korktuğum senaryo da bu: küçük bir yağ sızıntısı 600 °C'deki türbin yüzeyine temas ettiği anda tutuşuyor. NFPA 851 hidroelektrik santrallerin yangın korumasını düzenler; termik ve kombine çevrim santralleri için NFPA 850, nükleer santraller için NFPA 805 kullanılır. Türbin yağlama yağı riskinin mantığı üç standartta da aynıdır.
Türbin Yağının Özellikleri
- Mineral yağ (ISO VG 32/46): parlama noktası 210 °C, yanma noktası 240 °C
- Fosfat ester (Fyrquel): yangına dayanıklı akışkan, yanma noktası 260 °C
- Sistem basıncı: yağlamada 60-80 bar, kontrol hattında 210 bar
- Tank hacmi: büyük türbinlerde 20-40 m³
- Sıcaklık: dönüşte 50-60 °C, beslemede 40 °C
Sprinkler ve Su Spreyi Koruması
- Baskın (deluge) sistemi: türbin altında 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²)
- Koruma alanı: yatak oturakları ve yağ drenaj bölgesi
- K-faktörü: standart K115 (K8.0)
- Tetikleme: UV/IR alev dedektörü veya ısı dedektörü
- Çalışma süresi: en az 30 dk
- Drenaj: 4 inç (100 mm) tahliye hattı ve alev tutucu
Yangına Dayanıklı Akışkanlar
- FM DS 7-98: yangına dayanıklı akışkan tercihini öneriyor
- HFDU: sentetik ester, biyolojik olarak parçalanabiliyor
- HFC: %35-60 su-glikol karışımı
- Mevcut sistemin dönüştürülmesi: sızdırmazlık elemanlarının değiştirilmesi şart
- Maliyet: mineral yağın 3-5 katı
Algılama ve Kilitlemeler
- UV/IR alev dedektörü: yatak oturakları çevresinde 5 m çaplı kapsama
- Isı dedektörü: 88 °C nokta tipi
- Türbin trip: yangın sinyali acil durdurma komutunu tetikler
- Yağlama yağı pompası: DC acil pompa, türbinin yavaşlaması (coast-down) boyunca 45 dk çalışır
- H₂ soğutma: jeneratörde hidrojenin CO₂ ile süpürülmesi (purge)
Türkiye'den Santral Örnekleri
- Atatürk HES: 8 × 300 MW Francis türbin
- Afşin-Elbistan: 4 × 360 MW linyit yakıtlı termik (NFPA 850 kapsamı)
- Hamitabat: gaz türbinli kombine çevrim (NFPA 850 kapsamı)
- Akkuyu NGS: 4 × 1200 MW VVER — NFPA 805 uygulanıyor
- Bakım: türbin yağı analizini 3 ayda bir yaptırıyoruz
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 851, NFPA 850, FM DS 7-98, IEEE 979, API 614. NFPA 851 Hydroelectric Generating Plants.