Kombine çevrim santrallerinde gaz ve buhar türbini yataklarını besleyen yağlama ve hidrolik yağ sistemi 10.000-25.000 litre mineral yağ taşır. Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı yaklaşık 320 °C olan ISO VG 32/46 yağı, 15-20 bar basınçta çalışan hatta bir sızıntı olursa jet alev olarak fışkırır. Sahada bu risk "santralin en sessiz büyük tehlikesi" diye anlatılır; yağ genelde sıcak türbin gövdesini bulana kadar kimse fark etmiyor. NFPA 850 (Electric Generating Plants), yağlama yağı tankı, yağ pompası ve yatak gövdesi için su spreyi ve CO₂ koruma mantığını tanımlayan ana standarttır.
Yağ Sistemindeki Risk Noktaları
- Ana tank: 15.000-25.000 L paslanmaz çelik tank; tipik olarak türbin binasının bodrum kotunda durur.
- AC/DC yağ pompası: salmastra arızası doğrudan jet alev riski yaratır; iki pompa paralel çalışsa bile tek sızıntı yeter.
- Yatak gövdesi: yağ sızıntısı sıcak türbin gövdesine dökülünce anında tutuşur; projelerde karşılaşılan en kritik bölge burası.
- Yağ soğutucu: plakalı eşanjördeki contanın sızması, yağın mekanik daireye yayılmasına yol açar.
- Hidrolik sistem: 200-300 bar'da çalışan fosfat ester akışkanın (Skydrol) tutuşma sıcaklığı mineral yağdan yüksektir, ama basınç yüksek olduğu için sızıntı daha şiddetli püskürür.
Su Spreyi Tasarımı (NFPA 15)
- Yoğunluk: 10,2 L/dk/m² (0,25 gpm/ft²) — hidrokarbon yüzey yangını için standart referans değer.
- Uygulama alanı: tank + yağ pompası + 6 m yarıçaplı koruma çemberi.
- Nozul: orta hızlı sprey, 90 derece konik açılı.
- Tetikleme: doğrusal ısı algılama kablosu (termistör), 57 °C'de tetiklenir.
- Su rezervi: en az 30 dakika; yetkili makam çoğu zaman 2 saatlik rezerv istiyor, sahada da baştan 2 saat üzerinden boyutlandırılıyor.
CO₂ ile Hacim Doldurma
- NFPA 12: yatak muhafazası için yüzey yangını esaslı, tüm hacmi dolduran (total flooding) CO₂ tasarımı uygulanır.
- Tasarım konsantrasyonu: %34 (mineral yağ için).
- Boşaltma süresi: 2 dakika.
- Kilitleme zinciri: 30 sn ön boşaltma alarmı, kapıda elektromekanik kilit, HVAC damperlerinin kapanması.
- Dezavantaj: CO₂ boğucu bir gazdır; insan bulunma ihtimali olan hacimlerde tahliye senaryosu ve kaçış aydınlatması mutlaka planlanmalı.
Acil Kapatma
- Yağ pompası acil durdurma (ESD): yangın algılandığında 5 saniye içinde pompaya durdurma sinyali gider.
- Boşaltma vanası (dump valve): ana tankın altından yer altı acil tankına yağ boşaltımı devreye girer.
- Türbin trip: yakıcı yönetim sistemi (BMS) yakıt kesimini tetikler.
- Havalandırmanın kapatılması: damperler kapanır, duman ve yağ buharının binada yayılması engellenir.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler, yangın pompası ve FM-200 gazlı söndürme dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz. Tüm mekanik tesisat hesaplarınız tek uygulamada.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 850, NFPA 15, NFPA 12, FM Global DS 7-101, IEEE 979. NFPA 850 Electric Generating Plants.