Yangın Pompası Seçim Rehberi

Yangın pompası, kataloğa bakılarak seçilmez. Seçim, sistemin hidrolik hesabından çıkan tek bir noktayla başlar ve altı kontrolle tamamlanır.

1. Çalışma noktasını belirle

Hidrolik hesap iki sayı verir: sistemin giriş noktasında gerekli debi ve gerekli basınç. Bunlara aynı anda çalışacak yangın dolabı ve hidrant debisi eklenir. Emiş tarafındaki mevcut basınç düşülür; pompanın üretmesi gereken basınç farkı bulunur.

2. Eğri üzerinde üç noktayı kontrol et

Nokta	Kontrol
Kapalı vana (churn)	Sistem ve bileşenlerin basınç sınırını aşmamalı
Nominal debi	Gerekli basıncı karşılamalı
%150 debi	Standardın öngördüğü minimum basıncı korumalı

Çalışma noktasının eğrinin sağ ucuna çok yakın seçilmesi, ileride talep artışına yer bırakmaz; sol uca çok yakın seçilmesi ise kapalı vana basıncını yükseltir. Orta bölge tercih edilir.

3. Pompa tipini seç

• Yatay bölünmüş gövde (split case): Yüksek debi, kolay bakım; en yaygın endüstriyel tercih.
• Uçtan emişli (end suction): Küçük ve orta kapasitede kompakt çözüm.
• Düşey milli türbin: Su kaynağı pompa ekseninin altındaysa (kuyu, açık havuz) tercih edilir; emiş kaldırma problemi ortadan kalkar.
• Düşey inline: Yer darlığında; bakım erişimi değerlendirilmeli.

4. NPSH kontrolü yap

NPSHa (tesisatın sağladığı) > NPSHr (pompanın istediği) olmalı ve aralarında uygun bir emniyet marjı bulunmalıdır. NPSHa hesabında dikkat edilecekler: depo su seviyesi (en düşük seviye alınır), emiş hattı sürtünme kaybı, sıvı buhar basıncı ve kot farkı. Marj bırakılmadığında kısmi kavitasyon oluşur: pompa çalışır ama çark aşınır ve performans zamanla düşer.

5. Tahrik tipini seç

Kriter	Elektrikli	Dizel
Güç bağımsızlığı	Şebeke veya jeneratöre bağlı	Bağımsız (kendi yakıtı ve aküsü)
Bakım yükü	Düşük	Yüksek (haftalık çalıştırma, yakıt, akü)
Oda gereksinimi	Basit	Yanma havası, egzoz, yakıt deposu, sıcaklık
İlk yatırım	Düşük	Yüksek
Tipik kullanım	Güvenilir besleme varsa	Şebeke güvenilir değilse, kritik tesiste

Yedeklilik gerekiyorsa yaygın çözüm bir elektrikli + bir dizel pompadır; böylece hem tek arıza noktası hem enerji bağımlılığı ortadan kalkar.

6. Jokey pompayı boyutlandır

Jokey, küçük kaçakları karşılayarak ana pompanın gereksiz çalışmasını önler. İki kural: basınç ayarı ana pompanın üstünde olmalı ve debisi ana pompayı geciktirecek kadar büyük olmamalıdır. Jokey sürekli çalışıyorsa sistemde kaçak vardır ve bu bir korozyon uyarısıdır.

7. Kontrol panelini seç

• Yangın pompası için listelenmiş/onaylı panel.
• Otomatik çalıştırma, elle durdurma.
• Faz kaybı, faz sırası, düşük gerilim izleme.
• Alarm çıkışlarının sürekli izlenen bir noktaya iletimi.
• Dizelde iki akü seti ve ayrı ayrı çalıştırma.
• Çalışma saati sayacı.

8. Pompa odasını tasarla

1. Yangına dayanıklı bölme ile ayrılmış, dışarıdan erişilebilir.
2. Zemin drenajı; test ve salmastra suyu için.
3. Dizel için yanma havası ve egzoz güzergâhı.
4. Sıcaklık kontrolü (donma ve aşırı ısınma).
5. Bakım erişimi: çark sökümü ve motor çıkarımı için alan.
6. Test hattı ve akış ölçer; deşarj çözümü.
7. Sistem şeması, vana planı ve irtibat listesi asılı.

9. Kabul testinde ne ölçülür?

Yalnız "pompa çalışıyor" yeterli değildir. Ölçülecekler: kapalı vana basıncı, nominal debide basınç, %150 debide basınç, emiş basıncı, motor akımı/devri ve otomatik çalıştırma davranışı. Ölçülen eğri, üretici eğrisi ve tasarım gereksinimiyle birlikte karşılaştırılır.

Seçimde en sık yapılan beş hata

1. Yangın dolabı/hidrant debisinin toplam talebe eklenmemesi.
2. Kapalı vana basıncının sistem basınç sınırını aşması.
3. NPSH marjının bırakılmaması.
4. Jokey pompa ayarının yanlış olması.
5. Emiş hattının çapının küçük seçilmesi.

Sık Sorulan Sorular

Pompa çalışma noktası nasıl belirlenir?

Hidrolik hesabın verdiği debi ve basınca, aynı anda çalışacak dolap/hidrant debisi eklenir; emiş tarafındaki mevcut basınç düşülerek pompanın üretmesi gereken fark bulunur.

Eğri üzerinde hangi üç nokta kontrol edilir?

Kapalı vana basıncı (sistem sınırını aşmamalı), nominal debide gerekli basınç ve %150 debide standardın öngördüğü minimum basınç.

NPSH marjı neden gerekli?

Marj bırakılmazsa kısmi kavitasyon oluşur; pompa çalışır ama çark aşınır ve performans zamanla düşer. NPSHa, NPSHr'nin üzerinde uygun bir marjla olmalıdır.

Elektrikli mi dizel mi tercih edilmeli?

Şebeke güvenilirse elektrikli yeterlidir. Güç bağımsızlığı kritikse dizel; yedeklilik gerekiyorsa yaygın çözüm bir elektrikli artı bir dizel pompadır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü

MEP Calc tek iOS uygulamasında 86+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.

MEP Calc'i App Store'dan indir