Yangın pompası seçiminde ilk karar tahrik tipidir ve bu karar tank odasından elektrik projesine kadar her şeyi etkiler. Elektrikli mi dizel mi sorusunun tek doğru cevabı yok; ama üstün veya ikiz su kaynağında birden fazla pompa varsa en fazla biri elektrik motorlu olabilir.
Yan yana
| Kriter | Elektrik motorlu | Dizel motorlu |
|---|---|---|
| Şebeke bağımlılığı | Tam | Yok (akü ile bağımsız) |
| İlk yatırım | Düşük | Yüksek (motor + yakıt + egzoz + akü) |
| Pompa odası alanı | Küçük | Büyük (havalandırma, egzoz, yakıt) |
| Havalandırma | Sıradan | Yanma + soğutma + radyatör havası |
| Oda sıcaklığı (EN 12845 10.3.3) | En az 4 °C | En az 10 °C |
| Pompa odası yangın dayanımı | En az 60 dk (EN 12845 10.3.1) | En az 60 dk (EN 12845 10.3.1) |
| Haftalık test (EN 12845 20.2.2) | Basınç düşürülerek otomatik başlatma; başlama basıncı kaydedilir (20.2.2.4) | Otomatik başlatma + 20 dk (veya üreticinin önerdiği süre) çalıştırma, ardından elle başlatma test butonuyla yeniden çalıştırma (20.2.2.5) |
| Bakım yükü | Düşük | Yüksek (yağ, filtre, akü, yakıt tazeleme) |
| Yakıt yönetimi | Yok | Tank, tazeleme, su ayırma, seviye alarmı |
| Gürültü | Düşük | Yüksek; susturucu ve izolasyon gerekir |
| Yedeklilik rolü | Ana pompa | Yedek pompa (tipik) |
Kural: ikiz kaynakta yalnız bir elektrikli
EN 12845 10.2 açıktır: üstün veya ikiz su kaynağı içinde birden fazla pompa varsa en fazla biri elektrik motoruyla tahrik edilebilir; geri kalanı dizel olmalıdır. Gerekçesi tek cümledir — şebeke kesintisi tek nokta hatasıdır. İki elektrikli pompa aynı trafodan besleniyorsa, o trafo düştüğünde iki pompa da düşer.
Kural mutlaktır: ikinci bir trafo veya jeneratör gibi ikinci bir elektrik kaynağı olsa bile EN 12845 10.2 ikinci elektrikli pompaya izin vermez. Elektrikli pompanın kendisi iki güç kaynağından besleniyorsa, kontrol paneline giden kablolar birbirinden en az 3 m uzakta döşenmelidir (10.8.2).
Dizelin gizli maliyetleri
- Havalandırma kesiti. EN 12845 10.3.4, dizel pompa odasının tedarikçi önerisine göre yeterli havalandırılmasını ister; sabit bir değer vermez. 50–100 kW bir dizel pompada yanma, soğutma ve radyatör havası için tipik olarak 1,2 m² net serbest alan gerekir. Bu, mimari plana baştan girmezse sonradan cephe delmek gerekir.
- Egzoz. Susturuculu olur, yalıtılır ve egzoz gazının pompa odasına geri girmesini önleyecek şekilde dışarı verilir (TS EN 12845+A2:2026 10.9.1, dizel pompa setleri ve donanımı için EN 17451'e yönlendirir); uygulamada üst kotta ve yağmur kapaklı çıkılır. Egzozu odaya veya iç avluya vermek odayı hızla ısıtır; akü ve sensörler zarar görür.
- Yakıt ve tank. TS EN 12845+A2:2026 yakıt deposu için ayrı bir süre vermez; madde 10.9.1 dizel pompa setlerini ve yardımcı donanımlarını EN 17451'e bağlar. Dizel yakıtın raf ömrü vardır; yılda bir tazeleme ve su ayırma rutini gerekir.
- Test disiplini. Haftada bir, 20 dakika (veya üreticinin önerdiği süre) çalıştırma ve ardından elle yeniden başlatma (EN 12845 20.2.2.5). Bu rutin aksarsa dizel gerçek alarmda çalışmaz; sahada en sık gördüğüm arıza budur.
Elektriklinin gizli riskleri
- Besleme bağımsızlığı. Pompa panosunun beslemesi yalnız sprinkler sistemine ayrılır; elektrik dağıtım şirketi izin veriyorsa bina ana şalterinin giriş tarafından, izin vermiyorsa ana şalterden ayrı bir bağlantıyla alınır (EN 12845 10.8.2). Diğer tüketiciler kesildiğinde pompa beslemesi kesilmemelidir (10.8.3.1).
- Kablo sınıfı. Korumalı güzergâh sağlanamıyorsa E 90 yangına dayanıklı kablo zorunlu hale gelir (EN 12845 10.8.2); maliyet farkı ciddidir.
- Etiketleme. Beslemedeki her şalter "SPRINKLER POMPA MOTORU BESLEMESİ – YANGIN HALİNDE KAPATMAYIN" etiketi (kırmızı zemin üzerine en az 10 mm beyaz harf) taşımalı ve kilitlenmelidir (EN 12845 10.8.3.2). Denetimde en sık geri dönen kalem budur.
- Termik röle. Pano genel amaçlı motor panosundan yapılmışsa içinde termik vardır ve bu doğrudan uygunsuzluktur: EN 12845 10.7.5.2 pompanın çalıştıktan sonra yalnız elle durdurulmasını ister.
Pratik kurgu: Türkiye'de OH2/OH3 projelerinde en yaygın çözüm tek elektrikli ana pompa artı dizel yedektir. Bu kurgu hem EN 12845'in tek elektrikli pompa kuralını sağlar hem de şebeke kesintisine karşı ikinci tahriki getirir.
Sık Sorulan Sorular
İkiz su kaynağında iki elektrikli pompa kullanabilir miyim?
Hayır. EN 12845 üstün veya ikiz kaynak içinde en fazla bir pompanın elektrik motorlu olmasına izin verir; geri kalanı dizel olmalıdır. Şebeke kesintisi tek nokta hatası sayılır.
Dizel pompa odası ne kadar havalandırma ister?
EN 12845 10.3.4, havalandırmanın tedarikçi önerisine göre yeterli olmasını ister; sabit bir değer vermez. 50-100 kW bir dizel pompada yanma, soğutma ve radyatör havası için tipik olarak en az 1,2 m² net serbest kesit gerekir; kesin değer motor üreticisi tablosundan alınır.
Pompa odası kaç derece olmalı?
EN 12845 10.3.3'e göre elektrik motorlu pompa için en az 4 °C, dizel motorlu pompa için en az 10 °C. Dizeldeki fark yağ viskozitesi ve akü performansı içindir.
Elektrikli pompada hangi kablo kullanılır?
EN 12845 10.8.2'ye göre korumalı güzergâhta (en az 70 cm toprak altında, en az 10 cm örtülü beton içinde, pompa odasında veya sprinklerli ana dağıtım odasında) alev geciktirici kablo yeterlidir. Bu sağlanamıyorsa E 90 yangına dayanıklı kablo zorunlu olur.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20 Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection (2025). TS EN 12845+A2:2026 pompa maddeleri. EN 17451 (sprinkler pompa setleri). FM Global DS 3-7. Değerler bilgilendirme amaçlıdır.