Yangın pompası seçiminde ilk karar tahrik tipidir ve bu karar tank odasından elektrik projesine kadar her şeyi etkiler. Elektrikli mi dizel mi sorusunun tek doğru cevabı yok; ama üstün veya ikiz su kaynağında birden fazla pompa varsa en fazla biri elektrik motorlu olabilir.
Yan yana
| Kriter | Elektrik motorlu | Dizel motorlu |
|---|---|---|
| Şebeke bağımlılığı | Tam | Yok (akü ile bağımsız) |
| İlk yatırım | Düşük | Yüksek (motor + yakıt + egzoz + akü) |
| Pompa odası alanı | Küçük | Büyük (havalandırma, egzoz, yakıt) |
| Havalandırma | Sıradan | Yanma + soğutma + radyatör havası |
| Oda sıcaklığı | En az 4 °C | En az 10 °C |
| Yangın direnci | REI 60 | REI 60 |
| Haftalık test | 5 dakika, tam hız | 20–30 dakika + manuel restart |
| Bakım yükü | Düşük | Yüksek (yağ, filtre, akü, yakıt tazeleme) |
| Yakıt yönetimi | Yok | Tank, tazeleme, su ayırma, seviye alarmı |
| Gürültü | Düşük | Yüksek; susturucu ve izolasyon gerekir |
| Yedeklilik rolü | Ana pompa | Yedek pompa (tipik) |
Kural: ikiz kaynakta yalnız bir elektrikli
EN 12845 açıktır: üstün veya ikiz su kaynağı içinde birden fazla pompa varsa en fazla biri elektrik motoruyla tahrik edilebilir; geri kalanı dizel olmalıdır. Gerekçesi tek cümledir — şebeke kesintisi tek nokta hatasıdır. İki elektrikli pompa aynı trafodan besleniyorsa, o trafo düştüğünde iki pompa da düşer.
İki ayrı trafodan beslemek de "iki kaynak" saymak için yetmez; tek trafodan çıkan iki kablo asla iki kaynak değildir. İki bağımsız orta gerilim hattı veya bir trafo artı bağımsız jeneratör gerekir; kablolar birbirinden en az 3 m ayrık döşenmelidir.
Dizelin gizli maliyetleri
- Havalandırma kesiti. 50–100 kW bir dizel pompada yanma, soğutma ve radyatör havası için tipik olarak 1,2 m² net serbest alan gerekir. Bu, mimari plana baştan girmezse sonradan cephe delmek gerekir.
- Egzoz. Doğrudan dışarıya, üst kotta, yağmur kapaklı. Egzozu odaya veya iç avluya vermek odayı dakikalar içinde 200 °C üstüne çıkarır; akü ve sensörler kararır.
- Yakıt tazeleme. Dizel yakıt raf ömrüne sahiptir; yılda bir tazeleme ve su ayırma rutini gerekir. Tank adanmıştır, başka amaçla kullanılamaz.
- Test disiplini. Haftada 20–30 dakika çalıştırma artı manuel restart. Bu rutin aksarsa dizel gerçek alarmda çalışmaz; sahada en sık gördüğüm arıza budur.
Elektriklinin gizli riskleri
- Besleme bağımsızlığı. Pompa beslemesi binadaki hiçbir manevra ile kesilmemeli; ana giriş şalterinin üstünden veya ayrı bir hattan alınmalı.
- Kablo sınıfı. Korumalı güzergâh sağlanamıyorsa E 90 / PH 90 yangına dayanıklı kablo zorunlu hale gelir; maliyet farkı ciddi.
- Etiketleme. Beslemedeki her şalter "yangın halinde kapatmayın" etiketi taşımalı, kilitlenmeli. Denetimde en sık geri dönen kalem budur.
- Termik röle. Pano genel maksatlı motor panosundan yapılmışsa içinde termik vardır ve bu doğrudan uygunsuzluktur.
Pratik kurgu: Türkiye'de OH-2/OH-3 projelerinde en yaygın çözüm tek elektrikli ana pompa artı dizel yedektir. Bu kurgu hem EN 12845'in bir-elektrikli kuralını sağlar hem de şebeke kesintisine karşı ikinci tahriki getirir.
Sık Sorulan Sorular
İkiz su kaynağında iki elektrikli pompa kullanabilir miyim?
Hayır. EN 12845 üstün veya ikiz kaynak içinde en fazla bir pompanın elektrik motorlu olmasına izin verir; geri kalanı dizel olmalıdır. Şebeke kesintisi tek nokta hatası sayılır.
Dizel pompa odası ne kadar havalandırma ister?
50-100 kW bir dizel pompada yanma, soğutma ve radyatör havası için tipik olarak en az 1,2 m² net serbest kesit gerekir. Kesin değer motor üreticisi tablosundan alınır.
Pompa odası kaç derece olmalı?
Elektrik motorlu pompa için en az 4 °C, dizel motorlu pompa için en az 10 °C. Dizeldeki fark yağ viskozitesi ve akü performansı içindir.
Elektrikli pompada hangi kablo kullanılır?
Korumalı güzergâhta (gömülü, betonda, pompa odasında) alev geciktirici kablo yeterlidir. Bu sağlanamıyorsa E 90 / PH 90 yangına dayanıklı kablo zorunlu olur.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 86+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 86+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirNFPA 20 Standard for the Installation of Stationary Pumps for Fire Protection (2025). BS EN 12845:2015+A1:2019 pompa maddeleri. EN 17451 (sprinkler pompa setleri). FM Global DS 3-7. Değerler bilgilendirme amaçlıdır.