Sprinkler tasarımının en kritik ilk adımı, korunacak mahalli doğru tehlike sınıfına oturtmaktır — çünkü bu tek karar, tasarım yoğunluğundan su kaynağı süresine kadar her şeyi belirler. Bu kılavuzda TS EN 12845 ve EN 12845-2'nin dört ana tehlike grubunu (LH, OH, HHP, HHS), bunlara giren bina tiplerini ve yeni FH dönüşüm matrisini sektör sektör tablolaştırdık.

💡 Yeni FH sınıflarında ESFR/CMSA yasaklarının teknik gerekçesi için kardeş yazılar: ESFR/CMSA Yasakları ve ESFR/CMSA Tasarım Basınçları.

1. Dört Ana Tehlike Grubu

  • Hafif Tehlike (LH): Düşük yangın yükü/yanıcılık; kompartıman ≤126 m², min. 30 dk dayanım.
  • Orta Tehlike (OH1–OH4): Orta yangın yükü; ticari/endüstriyel/hizmet işletmeleri.
  • Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4): Yüksek yangın yükü ve hızlı yayılım; depolama dışı üretim/proses.
  • Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4): Depolama yüksekliği OH sınırlarını (Madde 6.2.3, Tablo 1) aşan, düşey yayılım riski yüksek depolama; Kategori I–IV (Madde 6.2.4.2).

2. Hafif Tehlike (LH) ve Bina Tipleri

LH'de tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, çalışma alanı 84 m², sprinkler başına maksimum 21 m². Kuru sisteme izin yoktur (en az OH1 uygulanır). Tablo A.1 yalnızca üç tip listeler: okul ve eğitim kurumlarının belirli alanları, ofislerin belirli alanları (ikisi de Madde 6.2.2 koşuluyla) ve cezaevleri. Dikkat: hastaneler ve oteller Tablo A.2'de OH1'dir; hasta veya otel odaları için Annex A'da ayrı bir LH istisnası yoktur.

3. Orta Tehlike (OH1–OH4) ve Bina Tipleri

OH1–OH4'te yoğunluk sabit 5,0 mm/dk; tasarım alanı ıslak/kuru sisteme göre 72–360 m². Depolama sıkı sınırlıdır (Madde 6.2.3: koruma en az OH3, yükseklik Tablo 1'e göre kategoriye bağlı 1,2–4,0 m, tek blok ≤ 50 m², çevresinde ≥ 2,4 m boşluk; OH4 alanında depolama HHS sayılır). Sektör bazlı bina tipleri (Ek A, Tablo A.2; tablo asgari sınıfı verir):

SektörOH GrubuBina/Mahal Tipleri
Cam ve seramikOH3Cam fabrikaları
KimyasallarOH1Çimento fabrikaları
KimyasallarOH2Fotoğraf filmi fabrikaları
KimyasallarOH3Boyahaneler, sabun fabrikaları, fotoğraf laboratuvarları, su bazlı boya ile boya uygulama atölyeleri
MühendislikOH1Sac metal ürün fabrikaları
MühendislikOH2Metal işleme
MühendislikOH3Elektronik fabrikaları, radyo ekipmanı fabrikaları, çamaşır makinesi fabrikaları, oto atölyeleri
Gıda/İçecekOH2Mezbahalar ve et fabrikaları, fırınlar, bisküvi fabrikaları, bira fabrikaları, çikolata ve şekerleme fabrikaları, mandıralar
Gıda/İçecekOH3Hayvan yemi fabrikaları, tahıl (corn) değirmenleri, kurutulmuş sebze ve çorba fabrikaları, şeker fabrikaları
Gıda/İçecekOH4Alkol damıtımevleri
ÇeşitliOH1Hastaneler, oteller, kütüphaneler (kitap deposu hariç), restoranlar, okullar ve ofisler (bkz. 6.2.2)
ÇeşitliOH2Fizik laboratuvarları, çamaşırhaneler, otoparklar, müzeler
ÇeşitliOH3Küçük yayın stüdyoları, tren istasyonları, teknik hacimler (tesis odaları), çiftlik binaları
ÇeşitliOH4Sinema ve tiyatrolar, konser salonları, tütün fabrikaları, film ve TV prodüksiyon stüdyoları
KâğıtOH3Ciltevleri, karton fabrikaları, kâğıt fabrikaları (kâğıt makinesi salonları HHP2'dir)
KâğıtOH4Atık kâğıt işleme
Ticaret/OfisOH1Bilgisayar/veri işleme odaları (bant deposu hariç), ofisler (bkz. 6.2.2)
Ticaret/OfisOH3Büyük mağazalar, alışveriş merkezleri
Ticaret/OfisOH4Sergi salonları (aşırı açıklık dikkate alınır)
Tekstil/GiyimOH2Deri eşya fabrikaları
Tekstil/GiyimOH3Halı (kauçuk ve köpük plastik hariç), kumaş ve giysi, elyaf levha, ayakkabı (plastik ve kauçuk hariç), örme, keten, şilte (köpük plastik hariç), dikim, dokuma, yünlü ve kamgarn fabrikaları
Tekstil/GiyimOH4Pamuk iplikhaneleri, keten ve kenevir hazırlama tesisleri
AhşapOH3Ahşap işleme, mobilya (köpük plastiksiz), mobilya teşhir salonları, döşemelik (köpük plastiksiz) fabrikaları
AhşapOH4Kereste fabrikaları (Tablo A.3'te HHP2 olarak da listelenir), kontrplak fabrikaları

4. Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4)

HHP; depolama dışı, yüksek yangın yüklü imalat prosesleridir. Tasarım yoğunluğu 7,5–12,5 mm/dk, alan 260–325 m². HHP4 tehlikeleri genellikle bu standardın kapsamı dışındaki baskın (deluge) sistemlerle korunur (Madde 6.2.4.1 NOTU). Sınıflar Ek A, Tablo A.3'e göre:

Proses SınıfıBina/Tesis Tipleri
HHP1 — 7,5 mm/dkMuşamba ve linolyum; reçine, is siyahı ve terebentin; kauçuk ikamesi; ahşap yünü; kibrit üretimi; solventli boya uygulama atölyeleri; buzdolabı fabrikaları; matbaalar; OH3 dışında kalan PP/PE/PS benzeri kablo, enjeksiyon kalıplama ve plastik ürün (köpük hariç) fabrikaları; kauçuk ürün ve sentetik elyaf (akrilik hariç) fabrikaları; halat fabrikaları; genleşmemiş plastikli halı; plastik ve kauçuk içeren ayakkabı fabrikaları
HHP2 — 10,0 mm/dkÇıra (fire lighter) üretimi; katran damıtma; otobüs, boş kamyon ve vagon depoları; mum ve parafin üretimi; kâğıt makinesi salonları; kauçuk ve köpük plastikli halı; kereste fabrikası; yonga levha (ek nesne koruması gerekebilir); boya, renk ve vernik üretimi
HHP3 — 12,5 mm/dkSelüloz nitrat üretimi; otomobil ve kamyon lastikleri; m3 malzeme faktörlü köpük plastik, köpük kauçuk ve köpük kauçuk ürünleri üretimi (m4 hariç)
HHP4 — baskınHavai fişek üretimi. EN 12845 bu sınıf için yoğunluk/alan değeri vermez (Tablo 3: özel değerlendirme); bu tehlikeler genellikle standardın kapsamı dışındaki baskın sistemlerle korunur.

5. Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4) ve Ürün Kategorileri

HHS'de tehlike; ambalaj ve palet dahil yanıcılığı temsil eden ürün kategorisi (I–IV) ve depolama şeklini temsil eden depolama düzeni (ST1–ST6) ile belirlenir. Kategori, Ek B'deki malzeme faktörü (material factor, M) analiziyle (plastik oranı, Şekil B.1) ve ardından Tablo B.1'deki depolama biçimi düzeltmesiyle bulunur; ürün Tablo C.1'de de varsa iki sonuçtan yüksek olanı alınır:

Malzeme faktörüTanım ve Örnek
Malzeme faktörü 1 (düşük plastik)Genleşmemiş plastik kütlece < %5 (palet dahil), genleşmiş plastik hacimce < %5. Örn: kartonlu metal aletler, çuvallı toz gıda, konserve, deri eşya.
Malzeme faktörü 2 (orta plastik)MF1'den daha fazla plastik içeren ürünler; sınırlar Şekil B.1'deki diyagramdan okunur. Örn: plastik parçalı elektrikli cihazlar, sentetik kumaş, plastik oturaklı ahşap mobilya, makarada kablo.
Malzeme faktörü 3 (yüksek — genleşmemiş plastik)Ağırlıklı olarak genleşmemiş plastik. Örn: plastik evrak çantası, kişisel bilgisayar, elektrolitsiz akü, genleşmemiş plastik bardak/çatal.
Malzeme faktörü 4 (çok yüksek — genleşmiş plastik)Hacimce > %40 genleşmiş plastik. Örn: köpük yatak, EPS ambalaj, köpük döşeme.
⚠️ Boş palet uyarısı: Ek G, Tablo G.5: ahşap ve selüloz esaslı boş palet yığınları (ST1) en fazla 3,8 m yüksekliğe kadar Kategori IV tavan kriteriyle korunur. Boş plastik palet yığınları en fazla 3,3 m; 300 m² üzerinde 25 mm/dk tavan yoğunluğu ve 60 dk yangın dayanımlı ayrı kompartıman gerekir.

Yaygın depolanan ürünlerin nihai HHS kategorileri (Ek C):

Ürün TipiHHS KategorisiTeknik Koşul
Metal ÜrünlerKategori IAmbalajsız veya ahşap/karton ambalajda metal parça ve aletler
BiraKategori IAhşap kasadaki kaplar Kategori II'dir
Konserve GıdaKategori IKarton kutu veya tepside teneke konserve
Kitap / kâğıt tabakaKategori IIKitaplar; yatay istiflenmiş kâğıt tabakalar
Karton (düz)Kategori IITüm karton türleri, düz istiflenmiş (dikey rulo oluklu mukavva Kategori IV)
Ahşap MobilyaKategori IIKöpük döşeme içermeyen standart ahşap mobilya
Elektrikli ev aletleriKategori IIIAğırlıklı metal yapılı ve plastiği kütlece ≤ %5 olanlar Kategori I; diğerleri Kategori III
Kâğıt rulo (≥ 5 kg/100 m²)Kategori IIIGazete kâğıdı gibi, dikey istiflenmiş rulolar (yatay istifte Kategori II)
Plastik AyakkabıKategori IIIAğırlıkça >%5 plastik ayakkabı/bot
Sentetik KumaşKategori IIIDüz depolanmış sentetik kumaş
Köpük yatakKategori IVGenleşmiş plastik içeren yataklar (diğer yataklar Kategori II)
Kâğıt rulo (< 5 kg/100 m²)Kategori IVKâğıt mendil gibi ince kâğıt, dikey istiflenmiş rulolar (yatay istifte Kategori III)
Kauçuk lastik (yatay)Kategori IVYatay istiflenmiş lastikler; ayrıntı Ek P'de
Boş karton kutu (kurulmuş)Kategori IIIKurulmuş boş ağır karton kutu (hafif olan Kategori II)
Parafin mumuKategori IVParafin (wax); hazır mumlar (candles) Kategori III
Ahşap yünüKategori IVBalyalanmış ahşap yünü

6. Yeni FH Dönüşüm Matrisi ve ESFR/CMSA Durumu

FH sınıfları TS EN 12845-2:2025 Ek A'dadır; Ek A'daki Şekil A.1 hazırlık aşamasındaki prEN 12845-1'den alınmış, Tablo A.1 bu belge için hazırlanmıştır; EN 12845:2015+A2:2026 LH/OH/HHP/HHS sınıflarını değiştirmez. Eski sınıflardan FH'ye dönüşüm Tablo A.1'dedir. Madde 6.2'ye göre depolama dışı mahallerde ESFR/CMSA yalnız FH1–FH2'de (HHS1–HHS3 esaslı tasarımla) kullanılabilir; FH3–FH5'te yasaktır:

Eski SınıfYeni FHESFR/CMSAKriter
LH & OH1FH 1İzin veriliyorOkul ve ofislerin belirli alanları, cezaevi (LH); hastane, otel, restoran, kütüphane (OH1). ESFR/CMSA kullanılırsa tasarım HHS1–HHS3 kriterlerine göre.
OH2 & OH3FH 2İzin veriliyorOtopark, çamaşırhane, fırın, mezbaha (OH2); ahşap işleme, kâğıt fabrikası, AVM (OH3). ESFR/CMSA'da HHS1–HHS3 kriteri.
OH4 & HHP1FH 3YASAKSinema/tiyatro, sergi salonu, atık kâğıt işleme (OH4); kablo fabrikası, matbaa, solventli boya uygulama atölyesi (HHP1).
HHP2FH 4YASAKKâğıt makinesi salonu, kereste fabrikası, boya ve vernik üretimi, otobüs garajı.
HHP3FH 5YASAKSelüloz nitrat, oto ve kamyon lastiği, köpük plastik üretimi.

HHP4 (havai fişek üretimi) Tablo A.1'de yer almaz.

Sık Sorulan Sorular

EN 12845 tehlike sınıfları nelerdir?

Dört ana grup: Hafif Tehlike (LH), Orta Tehlike (OH1–OH4), Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4) ve Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4). Madde 6.1'e göre sınıflandırma kullanıma (occupancy) ve yangın yüküne bağlıdır; örnekler Ek A'dadır. Sınıf; tasarım yoğunluğunu ve operasyon alanını (Tablo 3, Madde 7.2) ve asgari su kaynağı süresini (Madde 8.1.1) belirler.

LH (Hafif Tehlike) sınıfının tasarım kriterleri nedir?

LH'de tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, çalışma alanı 84 m², sprinkler başına maksimum koruma alanı 21 m²'dir. Tek yangın kompartımanı 126 m²'yi aşmamalı ve en az 30 dk yangın dayanımı olmalıdır. Kuru sistemlere LH'de izin verilmez; o durumda en az OH1 kriterleri uygulanır. Tablo A.1'deki tipler: okul ve ofislerin belirli alanları (bkz. 6.2.2) ile cezaevleri. Hastaneler ve oteller OH1'dir.

OH sınıfları arasındaki fark nedir, ne kadar depolama yapılabilir?

OH1–OH4'te tasarım yoğunluğu sabit 5,0 mm/dk; değişen tasarım alanıdır (ıslak/kuru sisteme göre 72–360 m²). Depolama sınırlıdır: OH alanında depolama için oda koruması en az OH3 olmalı; depolama yüksekliği ürün kategorisine göre 1,2–4,0 m'yi, tek blok alanı 50 m²'yi aşamaz ve blok çevresinde en az 2,4 m boşluk gerekir. Bu sınırlar aşılırsa ya da alan OH4 ise depolama HHS olarak ele alınır (Madde 6.2.3).

HHP4 neden ıslak sprinkler yerine baskın (deluge) sistemle korunur?

Tablo A.3'te HHP4 sütununda yalnızca havai fişek üretimi bulunur. Madde 6.2.4.1 notuna göre HHP4 tehlikeleri genellikle bu standardın kapsamı dışındaki baskın (deluge) sistemleriyle korunur; bu yüzden EN 12845 HHP4 için yoğunluk/alan tasarım noktası vermez. Tek tek açılan ıslak sprinklerler çok hızlı yayılan bir yangına yetişemeyebilir; baskın sistemde tüm açık nozullar aynı anda su verir.

HHS'de ürün kategorisi (I–IV) nasıl belirlenir?

TS EN 12845 Ek B'ye göre malzeme faktörü (1–4) belirlenir; bu, ambalaj ve palet dahil malzemenin plastik oranına dayanır (Şekil B.1). MF1 düşük plastik (metal, konserve), MF2 orta (MF1'den fazla plastik), MF3 ağırlıklı genleşmemiş plastik, MF4 hacimce %40'tan fazla genleşmiş plastik (köpük yatak, EPS). Ardından Tablo B.1'deki depolama biçimine göre kategori belirlenir; ürün Tablo C.1'de de varsa yüksek olan kategori alınır ve HHS1–HHS4 atanır.

Yeni FH sınıfları eski EN 12845 sınıflarına nasıl karşılık gelir ve ESFR/CMSA nerede yasak?

EN 12845-2 Tablo A.1'e göre: LH ve OH1→FH1, OH2 ve OH3→FH2 (ikisinde ESFR/CMSA izinli ama HHS1–HHS3 esaslı tasarım zorunlu); OH4 ve HHP1→FH3, HHP2→FH4, HHP3→FH5 (üçünde de depolama dışı mahallerde ESFR/CMSA kesinlikle yasak). FH3–FH5 proses alanlarında geleneksel CMDA (yoğunluk/alan) tasarımı kullanılır.

Hastaneler ve oteller Hafif Tehlike (LH) sayılır mı?

Hayır. EN 12845 Tablo A.2 hastaneleri ve otelleri OH1 olarak listeler; Ek A'da hasta odaları veya otel odaları için ayrı bir LH istisnası yoktur. Çamaşırhane (OH2) ve teknik hacimler (OH3) gibi servis alanları daha yüksek OH gruplarına girer; bu yüzden hastane ve otel projeleri Orta Tehlike olarak tasarlanır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı

SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.

SprinkCalc'i App Store'dan indir

MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü

Tehlike sınıfına göre tasarım yoğunluğu, K-faktörü ve hidrolik hesap dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.

MEP Calc'i App Store'dan indir