Sprinkler tasarımının en kritik ilk adımı, korunacak mahalli doğru tehlike sınıfına oturtmaktır — çünkü bu tek karar, tasarım yoğunluğundan su kaynağı süresine kadar her şeyi belirler. Bu kılavuzda TS EN 12845 ve EN 12845-2'nin dört ana tehlike grubunu (LH, OH, HHP, HHS), bunlara giren bina tiplerini ve yeni FH dönüşüm matrisini sektör sektör tablolaştırdık.
1. Dört Ana Tehlike Grubu
- Hafif Tehlike (LH): Düşük yangın yükü/yanıcılık; kompartıman ≤126 m², min. 30 dk dayanım.
- Orta Tehlike (OH1–OH4): Orta yangın yükü; ticari/endüstriyel/hizmet işletmeleri.
- Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4): Yüksek yangın yükü ve hızlı yayılım; depolama dışı üretim/proses.
- Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4): Depolama yüksekliği OH sınırlarını (Madde 6.2.3, Tablo 1) aşan, düşey yayılım riski yüksek depolama; Kategori I–IV (Madde 6.2.4.2).
2. Hafif Tehlike (LH) ve Bina Tipleri
LH'de tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, çalışma alanı 84 m², sprinkler başına maksimum 21 m². Kuru sisteme izin yoktur (en az OH1 uygulanır). Tablo A.1 yalnızca üç tip listeler: okul ve eğitim kurumlarının belirli alanları, ofislerin belirli alanları (ikisi de Madde 6.2.2 koşuluyla) ve cezaevleri. Dikkat: hastaneler ve oteller Tablo A.2'de OH1'dir; hasta veya otel odaları için Annex A'da ayrı bir LH istisnası yoktur.
3. Orta Tehlike (OH1–OH4) ve Bina Tipleri
OH1–OH4'te yoğunluk sabit 5,0 mm/dk; tasarım alanı ıslak/kuru sisteme göre 72–360 m². Depolama sıkı sınırlıdır (Madde 6.2.3: koruma en az OH3, yükseklik Tablo 1'e göre kategoriye bağlı 1,2–4,0 m, tek blok ≤ 50 m², çevresinde ≥ 2,4 m boşluk; OH4 alanında depolama HHS sayılır). Sektör bazlı bina tipleri (Ek A, Tablo A.2; tablo asgari sınıfı verir):
| Sektör | OH Grubu | Bina/Mahal Tipleri |
|---|---|---|
| Cam ve seramik | OH3 | Cam fabrikaları |
| Kimyasallar | OH1 | Çimento fabrikaları |
| Kimyasallar | OH2 | Fotoğraf filmi fabrikaları |
| Kimyasallar | OH3 | Boyahaneler, sabun fabrikaları, fotoğraf laboratuvarları, su bazlı boya ile boya uygulama atölyeleri |
| Mühendislik | OH1 | Sac metal ürün fabrikaları |
| Mühendislik | OH2 | Metal işleme |
| Mühendislik | OH3 | Elektronik fabrikaları, radyo ekipmanı fabrikaları, çamaşır makinesi fabrikaları, oto atölyeleri |
| Gıda/İçecek | OH2 | Mezbahalar ve et fabrikaları, fırınlar, bisküvi fabrikaları, bira fabrikaları, çikolata ve şekerleme fabrikaları, mandıralar |
| Gıda/İçecek | OH3 | Hayvan yemi fabrikaları, tahıl (corn) değirmenleri, kurutulmuş sebze ve çorba fabrikaları, şeker fabrikaları |
| Gıda/İçecek | OH4 | Alkol damıtımevleri |
| Çeşitli | OH1 | Hastaneler, oteller, kütüphaneler (kitap deposu hariç), restoranlar, okullar ve ofisler (bkz. 6.2.2) |
| Çeşitli | OH2 | Fizik laboratuvarları, çamaşırhaneler, otoparklar, müzeler |
| Çeşitli | OH3 | Küçük yayın stüdyoları, tren istasyonları, teknik hacimler (tesis odaları), çiftlik binaları |
| Çeşitli | OH4 | Sinema ve tiyatrolar, konser salonları, tütün fabrikaları, film ve TV prodüksiyon stüdyoları |
| Kâğıt | OH3 | Ciltevleri, karton fabrikaları, kâğıt fabrikaları (kâğıt makinesi salonları HHP2'dir) |
| Kâğıt | OH4 | Atık kâğıt işleme |
| Ticaret/Ofis | OH1 | Bilgisayar/veri işleme odaları (bant deposu hariç), ofisler (bkz. 6.2.2) |
| Ticaret/Ofis | OH3 | Büyük mağazalar, alışveriş merkezleri |
| Ticaret/Ofis | OH4 | Sergi salonları (aşırı açıklık dikkate alınır) |
| Tekstil/Giyim | OH2 | Deri eşya fabrikaları |
| Tekstil/Giyim | OH3 | Halı (kauçuk ve köpük plastik hariç), kumaş ve giysi, elyaf levha, ayakkabı (plastik ve kauçuk hariç), örme, keten, şilte (köpük plastik hariç), dikim, dokuma, yünlü ve kamgarn fabrikaları |
| Tekstil/Giyim | OH4 | Pamuk iplikhaneleri, keten ve kenevir hazırlama tesisleri |
| Ahşap | OH3 | Ahşap işleme, mobilya (köpük plastiksiz), mobilya teşhir salonları, döşemelik (köpük plastiksiz) fabrikaları |
| Ahşap | OH4 | Kereste fabrikaları (Tablo A.3'te HHP2 olarak da listelenir), kontrplak fabrikaları |
4. Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4)
HHP; depolama dışı, yüksek yangın yüklü imalat prosesleridir. Tasarım yoğunluğu 7,5–12,5 mm/dk, alan 260–325 m². HHP4 tehlikeleri genellikle bu standardın kapsamı dışındaki baskın (deluge) sistemlerle korunur (Madde 6.2.4.1 NOTU). Sınıflar Ek A, Tablo A.3'e göre:
| Proses Sınıfı | Bina/Tesis Tipleri |
|---|---|
| HHP1 — 7,5 mm/dk | Muşamba ve linolyum; reçine, is siyahı ve terebentin; kauçuk ikamesi; ahşap yünü; kibrit üretimi; solventli boya uygulama atölyeleri; buzdolabı fabrikaları; matbaalar; OH3 dışında kalan PP/PE/PS benzeri kablo, enjeksiyon kalıplama ve plastik ürün (köpük hariç) fabrikaları; kauçuk ürün ve sentetik elyaf (akrilik hariç) fabrikaları; halat fabrikaları; genleşmemiş plastikli halı; plastik ve kauçuk içeren ayakkabı fabrikaları |
| HHP2 — 10,0 mm/dk | Çıra (fire lighter) üretimi; katran damıtma; otobüs, boş kamyon ve vagon depoları; mum ve parafin üretimi; kâğıt makinesi salonları; kauçuk ve köpük plastikli halı; kereste fabrikası; yonga levha (ek nesne koruması gerekebilir); boya, renk ve vernik üretimi |
| HHP3 — 12,5 mm/dk | Selüloz nitrat üretimi; otomobil ve kamyon lastikleri; m3 malzeme faktörlü köpük plastik, köpük kauçuk ve köpük kauçuk ürünleri üretimi (m4 hariç) |
| HHP4 — baskın | Havai fişek üretimi. EN 12845 bu sınıf için yoğunluk/alan değeri vermez (Tablo 3: özel değerlendirme); bu tehlikeler genellikle standardın kapsamı dışındaki baskın sistemlerle korunur. |
5. Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4) ve Ürün Kategorileri
HHS'de tehlike; ambalaj ve palet dahil yanıcılığı temsil eden ürün kategorisi (I–IV) ve depolama şeklini temsil eden depolama düzeni (ST1–ST6) ile belirlenir. Kategori, Ek B'deki malzeme faktörü (material factor, M) analiziyle (plastik oranı, Şekil B.1) ve ardından Tablo B.1'deki depolama biçimi düzeltmesiyle bulunur; ürün Tablo C.1'de de varsa iki sonuçtan yüksek olanı alınır:
| Malzeme faktörü | Tanım ve Örnek |
|---|---|
| Malzeme faktörü 1 (düşük plastik) | Genleşmemiş plastik kütlece < %5 (palet dahil), genleşmiş plastik hacimce < %5. Örn: kartonlu metal aletler, çuvallı toz gıda, konserve, deri eşya. |
| Malzeme faktörü 2 (orta plastik) | MF1'den daha fazla plastik içeren ürünler; sınırlar Şekil B.1'deki diyagramdan okunur. Örn: plastik parçalı elektrikli cihazlar, sentetik kumaş, plastik oturaklı ahşap mobilya, makarada kablo. |
| Malzeme faktörü 3 (yüksek — genleşmemiş plastik) | Ağırlıklı olarak genleşmemiş plastik. Örn: plastik evrak çantası, kişisel bilgisayar, elektrolitsiz akü, genleşmemiş plastik bardak/çatal. |
| Malzeme faktörü 4 (çok yüksek — genleşmiş plastik) | Hacimce > %40 genleşmiş plastik. Örn: köpük yatak, EPS ambalaj, köpük döşeme. |
Yaygın depolanan ürünlerin nihai HHS kategorileri (Ek C):
| Ürün Tipi | HHS Kategorisi | Teknik Koşul |
|---|---|---|
| Metal Ürünler | Kategori I | Ambalajsız veya ahşap/karton ambalajda metal parça ve aletler |
| Bira | Kategori I | Ahşap kasadaki kaplar Kategori II'dir |
| Konserve Gıda | Kategori I | Karton kutu veya tepside teneke konserve |
| Kitap / kâğıt tabaka | Kategori II | Kitaplar; yatay istiflenmiş kâğıt tabakalar |
| Karton (düz) | Kategori II | Tüm karton türleri, düz istiflenmiş (dikey rulo oluklu mukavva Kategori IV) |
| Ahşap Mobilya | Kategori II | Köpük döşeme içermeyen standart ahşap mobilya |
| Elektrikli ev aletleri | Kategori III | Ağırlıklı metal yapılı ve plastiği kütlece ≤ %5 olanlar Kategori I; diğerleri Kategori III |
| Kâğıt rulo (≥ 5 kg/100 m²) | Kategori III | Gazete kâğıdı gibi, dikey istiflenmiş rulolar (yatay istifte Kategori II) |
| Plastik Ayakkabı | Kategori III | Ağırlıkça >%5 plastik ayakkabı/bot |
| Sentetik Kumaş | Kategori III | Düz depolanmış sentetik kumaş |
| Köpük yatak | Kategori IV | Genleşmiş plastik içeren yataklar (diğer yataklar Kategori II) |
| Kâğıt rulo (< 5 kg/100 m²) | Kategori IV | Kâğıt mendil gibi ince kâğıt, dikey istiflenmiş rulolar (yatay istifte Kategori III) |
| Kauçuk lastik (yatay) | Kategori IV | Yatay istiflenmiş lastikler; ayrıntı Ek P'de |
| Boş karton kutu (kurulmuş) | Kategori III | Kurulmuş boş ağır karton kutu (hafif olan Kategori II) |
| Parafin mumu | Kategori IV | Parafin (wax); hazır mumlar (candles) Kategori III |
| Ahşap yünü | Kategori IV | Balyalanmış ahşap yünü |
6. Yeni FH Dönüşüm Matrisi ve ESFR/CMSA Durumu
FH sınıfları TS EN 12845-2:2025 Ek A'dadır; Ek A'daki Şekil A.1 hazırlık aşamasındaki prEN 12845-1'den alınmış, Tablo A.1 bu belge için hazırlanmıştır; EN 12845:2015+A2:2026 LH/OH/HHP/HHS sınıflarını değiştirmez. Eski sınıflardan FH'ye dönüşüm Tablo A.1'dedir. Madde 6.2'ye göre depolama dışı mahallerde ESFR/CMSA yalnız FH1–FH2'de (HHS1–HHS3 esaslı tasarımla) kullanılabilir; FH3–FH5'te yasaktır:
| Eski Sınıf | Yeni FH | ESFR/CMSA | Kriter |
|---|---|---|---|
| LH & OH1 | FH 1 | İzin veriliyor | Okul ve ofislerin belirli alanları, cezaevi (LH); hastane, otel, restoran, kütüphane (OH1). ESFR/CMSA kullanılırsa tasarım HHS1–HHS3 kriterlerine göre. |
| OH2 & OH3 | FH 2 | İzin veriliyor | Otopark, çamaşırhane, fırın, mezbaha (OH2); ahşap işleme, kâğıt fabrikası, AVM (OH3). ESFR/CMSA'da HHS1–HHS3 kriteri. |
| OH4 & HHP1 | FH 3 | YASAK | Sinema/tiyatro, sergi salonu, atık kâğıt işleme (OH4); kablo fabrikası, matbaa, solventli boya uygulama atölyesi (HHP1). |
| HHP2 | FH 4 | YASAK | Kâğıt makinesi salonu, kereste fabrikası, boya ve vernik üretimi, otobüs garajı. |
| HHP3 | FH 5 | YASAK | Selüloz nitrat, oto ve kamyon lastiği, köpük plastik üretimi. |
HHP4 (havai fişek üretimi) Tablo A.1'de yer almaz.
Sık Sorulan Sorular
EN 12845 tehlike sınıfları nelerdir?
Dört ana grup: Hafif Tehlike (LH), Orta Tehlike (OH1–OH4), Yüksek Tehlike Proses (HHP1–HHP4) ve Yüksek Tehlike Depolama (HHS1–HHS4). Madde 6.1'e göre sınıflandırma kullanıma (occupancy) ve yangın yüküne bağlıdır; örnekler Ek A'dadır. Sınıf; tasarım yoğunluğunu ve operasyon alanını (Tablo 3, Madde 7.2) ve asgari su kaynağı süresini (Madde 8.1.1) belirler.
LH (Hafif Tehlike) sınıfının tasarım kriterleri nedir?
LH'de tasarım yoğunluğu 2,25 mm/dk, çalışma alanı 84 m², sprinkler başına maksimum koruma alanı 21 m²'dir. Tek yangın kompartımanı 126 m²'yi aşmamalı ve en az 30 dk yangın dayanımı olmalıdır. Kuru sistemlere LH'de izin verilmez; o durumda en az OH1 kriterleri uygulanır. Tablo A.1'deki tipler: okul ve ofislerin belirli alanları (bkz. 6.2.2) ile cezaevleri. Hastaneler ve oteller OH1'dir.
OH sınıfları arasındaki fark nedir, ne kadar depolama yapılabilir?
OH1–OH4'te tasarım yoğunluğu sabit 5,0 mm/dk; değişen tasarım alanıdır (ıslak/kuru sisteme göre 72–360 m²). Depolama sınırlıdır: OH alanında depolama için oda koruması en az OH3 olmalı; depolama yüksekliği ürün kategorisine göre 1,2–4,0 m'yi, tek blok alanı 50 m²'yi aşamaz ve blok çevresinde en az 2,4 m boşluk gerekir. Bu sınırlar aşılırsa ya da alan OH4 ise depolama HHS olarak ele alınır (Madde 6.2.3).
HHP4 neden ıslak sprinkler yerine baskın (deluge) sistemle korunur?
Tablo A.3'te HHP4 sütununda yalnızca havai fişek üretimi bulunur. Madde 6.2.4.1 notuna göre HHP4 tehlikeleri genellikle bu standardın kapsamı dışındaki baskın (deluge) sistemleriyle korunur; bu yüzden EN 12845 HHP4 için yoğunluk/alan tasarım noktası vermez. Tek tek açılan ıslak sprinklerler çok hızlı yayılan bir yangına yetişemeyebilir; baskın sistemde tüm açık nozullar aynı anda su verir.
HHS'de ürün kategorisi (I–IV) nasıl belirlenir?
TS EN 12845 Ek B'ye göre malzeme faktörü (1–4) belirlenir; bu, ambalaj ve palet dahil malzemenin plastik oranına dayanır (Şekil B.1). MF1 düşük plastik (metal, konserve), MF2 orta (MF1'den fazla plastik), MF3 ağırlıklı genleşmemiş plastik, MF4 hacimce %40'tan fazla genleşmiş plastik (köpük yatak, EPS). Ardından Tablo B.1'deki depolama biçimine göre kategori belirlenir; ürün Tablo C.1'de de varsa yüksek olan kategori alınır ve HHS1–HHS4 atanır.
Yeni FH sınıfları eski EN 12845 sınıflarına nasıl karşılık gelir ve ESFR/CMSA nerede yasak?
EN 12845-2 Tablo A.1'e göre: LH ve OH1→FH1, OH2 ve OH3→FH2 (ikisinde ESFR/CMSA izinli ama HHS1–HHS3 esaslı tasarım zorunlu); OH4 ve HHP1→FH3, HHP2→FH4, HHP3→FH5 (üçünde de depolama dışı mahallerde ESFR/CMSA kesinlikle yasak). FH3–FH5 proses alanlarında geleneksel CMDA (yoğunluk/alan) tasarımı kullanılır.
Hastaneler ve oteller Hafif Tehlike (LH) sayılır mı?
Hayır. EN 12845 Tablo A.2 hastaneleri ve otelleri OH1 olarak listeler; Ek A'da hasta odaları veya otel odaları için ayrı bir LH istisnası yoktur. Çamaşırhane (OH2) ve teknik hacimler (OH3) gibi servis alanları daha yüksek OH gruplarına girer; bu yüzden hastane ve otel projeleri Orta Tehlike olarak tasarlanır.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Tehlike sınıfına göre tasarım yoğunluğu, K-faktörü ve hidrolik hesap dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
MEP Calc'i App Store'dan indir