TS EN 12845-2:2025'in en çarpıcı hükümlerinden biri sessiz ama kritik: ESFR ve CMSA sprinklerlerini FH3, FH4 ve FH5 tehlike sınıflarındaki depolama dışı mahallerde kullanmak yasak. Yani bu sınıflardaki üretim/proses alanlarında bu teknolojilere güvenemezsiniz. Bu yazı FH sınıflandırmasını, yasağın olası teknik gerekçelerini ve FH1–FH2'deki katı koşulları saha diliyle açıklar.
1. Önce zemin: ESFR, CMSA ve CMDA
- ESFR (Erken Baskılamalı Hızlı Tepkili): EN 12259-13'e uygun hızlı tepkili tavan sprinklerleri. Yüksek riskli depolarda (özellikle plastik) yangının ısı salınımını çok kısa sürede baskılar.
- CMSA (Kontrol Modlu Özel Uygulama): prEN 12259-15'e uygun sprinklerler. Kontrol modunda çalışır; yangının büyümesini sınırlar, nihai söndürme başka yolla tamamlanır.
- CMDA (Kontrol Modlu Yoğunluk/Alan): EN 12259-1'e uygun geleneksel sprinklerler. Tasarım alanı (m²) üzerinde minimum yoğunluğa (mm/dk) dayalı yaklaşım; Giriş bölümüne göre konut, ticari, endüstriyel ve depolama uygulamalarında kullanılır.
2. Yeni FH (Fire Hazard) Tehlike Sınıflandırması
FH sınıfları TS EN 12845-2:2025 Ek A'da yer alır. Ek A, sınıflandırmayı hazırlık aşamasındaki prEN 12845-1'den alıntılar: Şekil A.1 oradan alınıp güncellenmiş, EN 12845:2015 sınıflarını FH sınıflarına çeviren Tablo A.1 ise bu belge için hazırlanmıştır. Yürürlükteki EN 12845:2015 (A1/A2 dahil) hâlâ LH/OH/HHP sınıflarını kullanır. Eski sınıflardan FH'ye dönüşüm Tablo A.1'dedir (örnek mahaller EN 12845 Ek A, Tablo A.1–A.3'ten):
| Eski Sınıf (EN 12845:2015) | Yeni Sınıf (FH) | Kapsam |
|---|---|---|
| LH (Hafif Tehlike), OH 1 | FH 1 | LH: okul ve ofislerin belirli alanları, cezaevi. OH1: hastane, otel, restoran, kütüphane, bilgi işlem odası, çimento fabrikası. |
| OH 2, OH 3 | FH 2 | OH2: laboratuvar, çamaşırhane, otopark, müze, mezbaha, fırın, metal işleme. OH3: cam fabrikası, elektronik fabrikası, kâğıt fabrikası, büyük mağaza/AVM, ağaç işleme. |
| OH 4, HHP 1 | FH 3 | OH4: sinema ve tiyatro, konser salonu, fuar salonu, atık kâğıt işleme. HHP1: kablo fabrikası, plastik enjeksiyon, matbaa, kauçuk ürünleri, solventli boya uygulama atölyesi. |
| HHP 2 | FH 4 | Boya ve vernik üretimi, kâğıt makinesi salonu, sunta üretimi, otobüs/kamyon garajı, mum ve parafin üretimi. |
| HHP 3 | FH 5 | Selüloz nitrat üretimi, araç lastiği, köpük plastik ve köpük kauçuk üretimi. |
EN 12845'teki HHP4 (havai fişek üretimi) Tablo A.1'de yer almaz.
3. FH3, FH4 ve FH5'te ESFR/CMSA Yasağı (Madde 6.2)
TS EN 12845-2:2025 Madde 6.2, ESFR ve CMSA konseptlerini FH3–FH5 (depolama dışı) mahallerde kesinlikle yasaklar. Standart yasağın gerekçesini yazmaz; aşağıdakiler mühendislik yorumudur:
- Depolamaya özel teknoloji: ESFR ve CMSA, standardın Giriş bölümüne göre depolama yangınları için geliştirilmiş yaklaşımlardır.
- Engel riski: Proses alanındaki makine, büyük boru, kablo tavası, kanal ve platformlar püskürtme desenini ciddi biçimde engeller. ESFR/CMSA engele çok duyarlıdır; bu koşullarda sistemin yangını baskılayamaması veya kontrol edememesi olasılığı yüksektir.
4. FH1 ve FH2'de İzin — Ama HHS1–HHS3 Zorunluluğuyla
ESFR/CMSA depolama dışı alanlarda yalnız FH1 ve FH2'de kullanılabilir. Ancak Madde 6.2 katı bir marj koyar: alandaki fiili yangın yüküne ve depolama kategorisine bakılmaksızın tasarım yüksek tehlikeli depolama sınıfları HHS1–HHS3 kriterlerine göre (Madde 6.6 veya 6.7) yapılır. Standart bunun gerekçesini yazmaz. Örneğin en az 12 sprinklerin eşzamanlı çalışacağı, K-faktöre göre uç basınçların sağlanacağı bir tasarım — ve montaj/askılama/yerleşim/çatı eğimi kurallarına tam uyum.
5. Karşılaştırmalı Özet: ESFR vs CMSA vs CMDA
| Kriter | ESFR | CMSA | CMDA |
|---|---|---|---|
| Çalışma/Kontrol Modu | Baskılama (suppression) — yükü hızla baskılar. | Kontrol — ısı salınım hızını sınırlar. | Geleneksel kontrol — yoğunluk/alan tasarımı. |
| Uygulama İzni (FH) | Yalnız FH1–FH2. FH3/4/5'te YASAK. | Yalnız FH1–FH2. FH3/4/5'te YASAK. | Tüm FH1–FH5'te serbest. |
| Proses Sınırları | Engel ve hava akımına çok duyarlı; yüksek başarısızlık riski. | Engelden etkilenir; kuru sistem seçeneği var. | EN 12845-1 kapsamındadır; geniş bir yapı ortamı yelpazesinde kullanılır. |
| Tasarım Yaklaşımı | K-faktör, uç basınç, çoğunlukla 12 sprinkler (Tablo 10–11'de 9–20). | K-faktör, min. uç basınç, çalışan sprinkler sayısı (12–36). | Tasarım alanı (m²) × yoğunluk (mm/dk). |
Sık Sorulan Sorular
EN 12845-2'ye göre ESFR ve CMSA hangi tehlike sınıflarında yasak?
TS EN 12845-2:2025 Madde 6.2 uyarınca ESFR ve CMSA koruma konseptleri FH 3, FH 4 ve FH 5 sınıfı hacimlerde kesinlikle uygulanamaz. Standart gerekçe yazmaz; ESFR ve CMSA, standardın Giriş bölümüne göre depolama yangınları için geliştirilmiştir. Bu alanlarda EN 12845'in yoğunluk/alan (CMDA) tasarımı kullanılır.
Yeni FH tehlike sınıfları eski EN 12845 sınıflarına nasıl karşılık gelir?
EN 12845-2 Tablo A.1'e göre: LH ve OH1 → FH 1; OH2 ve OH3 → FH 2; OH4 ve HHP1 → FH 3; HHP2 → FH 4; HHP3 → FH 5. Şekil A.1 hazırlık aşamasındaki prEN 12845-1'den alınmış, Tablo A.1 bu belge için hazırlanmıştır.
ESFR/CMSA neden proses alanlarında (FH3-FH5) başarısız olur?
Standart gerekçe yazmaz; Giriş bölümüne dayanarak iki nokta öne çıkar: (1) ESFR ve CMSA depolama yangınları için geliştirilmiştir. (2) Proses alanındaki makine, boru, kablo tavası ve kanallar püskürtme desenini engeller; Giriş bölümü bu sistemlerin uygunsuzluklara toleransının düşük olduğunu belirtir.
FH1 veya FH2'de ESFR/CMSA kullanılırsa tasarım nasıl yapılır?
İzin verilir ama Madde 6.2 katı marj koyar: alandaki fiili yangın yüküne ve depolama kategorisine bakılmaksızın tasarım yüksek tehlikeli depolama sınıfları HHS1–HHS3 kriterlerine göre (Madde 6.6 veya 6.7) yapılır (ör. Tablo 7'de en az 12 sprinklerin birlikte çalışması ve K-faktöre göre uç basınçlar). Ayrıca ESFR/CMSA montaj kurallarının tamamı uygulanır: yerleşim, engeller, çatı eğimi.
FH3-FH5 alanlarında hangi sprinkler yaklaşımı kullanılmalı?
FH3, FH4 ve FH5 mahallerinde EN 12845'te tanımlanan geleneksel CMDA (yoğunluk/alan) sprinkler tasarımı uygulanır. CMDA tüm FH1–FH5 sınıflarında kullanılabilir.

SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
Sprinkler K-faktörü, yoğunluk-alan ve hidrolik hesap dahil 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC için 110+ modül sunan MEP Calc iOS uygulamasını App Store'dan indirebilirsiniz.
MEP Calc'i App Store'dan indir