Tasarım yoğunluğu, birim alana düşen su debisidir. SI'da mm/dk olarak verilir ve sayısal olarak L/dk/m² ile aynıdır: 5 mm/dk demek, her metrekareye dakikada 5 litre demektir.
Neden yağış birimi?
mm/dk aslında bir yağış birimidir: yüzeye dakikada kaç milimetre yükseklikte su uygulandığını söyler. Bu gösterim mühendise sezgisel bir kontrol imkânı verir; 5 mm/dk, saatte 300 mm yağış demektir ki bu doğada görülmeyen bir şiddettir. Sprinklerin işi budur.
Birim dönüşümü
- 1 mm/dk ≈ 0,0245 gpm/ft²
- 1 gpm/ft² ≈ 40,75 mm/dk
Örnek: NFPA 13-2025 Tablo 19.2.3.1.1'in Orta Tehlike Grup 2 için verdiği 0,20 gpm/ft² (1500 ft² üzerinde), yaklaşık 8,1 mm/dk'ya (140 m²) karşılık gelir. EN 12845 orta tehlikede 5,0 mm/dk kullanır; ancak alanlar farklı olduğu için toplam debi aynı mertebededir: NFPA OH2 için 8,1 × 140 ≈ 1.130 L/dk, EN OH3 için 5,0 × 216 = 1.080 L/dk.
Yoğunluk tek başına anlamsızdır
Bir sayfada yalnız "5 mm/dk" yazıyorsa o bilgi eksiktir. Yoğunluk daima operasyon alanıyla birlikte okunur, çünkü toplam debi ikisinin çarpımıdır:
Q = yoğunluk × operasyon alanı
Örnek OH-3: 5,0 mm/dk × 216 m² = 1.080 L/dk
EN 12845 tehlike sınıfına göre değerler
| Sınıf | Yoğunluk | Alan (ıslak) | Alan (kuru) |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 mm/dk | 84 m² | İzin yok → OH1 |
| OH1 | 5,0 mm/dk | 72 m² | 90 m² |
| OH2 | 5,0 mm/dk | 144 m² | 180 m² |
| OH3 | 5,0 mm/dk | 216 m² | 270 m² |
| OH4 | 5,0 mm/dk | 360 m² | İzin yok → HHP1 |
| HHP1 | 7,5 mm/dk | 260 m² | 325 m² |
| HHP2 | 10,0 mm/dk | 260 m² | 325 m² |
| HHP3 | 12,5 mm/dk | 260 m² | 325 m² |
Dikkat edilecek nokta: OH gruplarında yoğunluk sabit kalır, değişen alandır. Yani OH1'den OH4'e geçmek her metrekareye daha çok su vermek değil, daha geniş bir alanı aynı yoğunlukta ıslatmak demektir.
Kuru sistemde neden alan büyür?
Kuru ve alternatif tesisatlarda su boruyu doldurana kadar geçen sürede başka sprinklerler de açılabilir. EN 12845 bunu operasyon alanını %25 büyüterek telafi eder: Tablo 3 kuru/alternatif sütununu bu oranla verir (ör. OH3 216 → 270 m²), HHS depolamada ise Tablo 4 ve 5 notları %25 artış önerir. Yoğunluk değişmez; alan büyüdüğü için toplam debi ve tank hacmi artar.
Sık yapılan hata: yoğunluğu "ortalama" sanmak. Tasarım yoğunluğu operasyon alanı içindeki her sprinklerde sağlanmalıdır — en uzak ve en elverişsiz nokta dahil. Ortalama hesap, uzak köşeyi kuru bırakır.
Minimum basınç kuralı
EN 12845 Madde 13.4.4, yoğunluk hesabı düşük bir basınç verse bile alt sınırları koyar: LH için 0,70 bar, OH için 0,35 bar, HHP ve HHS için (raf içi hariç) 0,50 bar; raf içi sprinklerde K115 için 1,00 bar, K80 için 2,00 bar. Kural açıktır — yoğunluk veya bu basınç, hangisi yüksekse o.
Sık Sorulan Sorular
5 mm/dk ne demek?
Her metrekareye dakikada 5 litre su demek. mm/dk birimi sayısal olarak L/dk/m² ile aynıdır ve bir yağış birimidir.
Yoğunluk tek başına yeterli mi?
Hayır. Yoğunluk daima operasyon alanıyla birlikte okunur; toplam debi ikisinin çarpımıdır. OH-3 için 5,0 mm/dk × 216 m² = 1.080 L/dk.
Kuru sistemde yoğunluk artar mı?
Hayır, yoğunluk sabit kalır; artan operasyon alanıdır. EN 12845 kuru ve alternatif sistemlerde alanı %25 büyütür (Tablo 3).
mm/dk ile gpm/ft² arası dönüşüm nedir?
1 mm/dk yaklaşık 0,0245 gpm/ft²; ters yönde 1 gpm/ft² yaklaşık 40,75 mm/dk.
SprinkCalc — Üç Standartta Yangın Sprinkler Tasarımı
SprinkCalc; NFPA 13, FM Global ve BS EN 12845 için tehlike sınıflandırması, tasarım yoğunluğu ve alanı, K-faktör seçimi, su talebi ve hidrolik hesapları tek iOS uygulamasında toplar ve profesyonel PDF rapor üretir.
SprinkCalc'i App Store'dan indir
MEP Calc — 110+ Mühendislik Hesap Modülü
MEP Calc tek iOS uygulamasında 110+ mühendislik modülü sunar: 21 yangın hesabının yanı sıra ısıtma, soğutma, HVAC, sıhhi tesisat, buhar ve doğalgaz.
MEP Calc'i App Store'dan indirTS EN 12845+A2:2026 · NFPA 13 (2025) · EN 12259-1 · FM Global Data Sheets. Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır; tasarımda standardın tam metni esas alınır.